Kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność za niesporządzenie sprawozdania finansowego

@RY1@i02/2014/095/i02.2014.095.183000400.801.jpg@RY2@

Stało się tak za sprawą Amber Gold. W 2012 r. wyszło na jaw, że nie tylko ta firma, ale i wiele innych przedsiębiorstw nie sporządzało i nie składało sprawozdań finansowych do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS), co przyczyniło się do ukrywania ich kondycji finansowej.

Ustawa o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.) wyraźnie określa, że to kierownik jednostki jest zagrożony sankcjami za niedopełnienie obowiązków związanych ze sporządzeniem sprawozdania finansowego. Zgodnie z definicją z art. 3 ust. 1 pkt. 6 za kierownika jednostki uważa się: "członka zarządu lub innego organu zarządzającego, a jeżeli organ jest wieloosobowy - członków tego organu, z wyłączeniem pełnomocników ustanowionych przez jednostkę".

Nieco inaczej ustawa określa kierownika w spółkach osobowych. W spółce jawnej i cywilnej rolę tę spełniają wspólnicy prowadzący sprawy, w spółce partnerskiej - wspólnicy prowadzący sprawy spółki albo zarząd, a w przypadku komandytowej i komandytowo-akcyjnej - komplementariusze prowadzący sprawy spółki. Kierownikiem jednostki może być również osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, a także wykonująca wolny zawód. Za kierownika jednostki uważa się również likwidatora, a także syndyka lub zarządcę ustanowionego w postępowaniu upadłościowym.

Lista obowiązków

Jakie konkretnie obowiązki muszą spełnić kierownicy jednostek, aby uniknąć kary? W myśl art. 4 ust. 5 ustawy o rachunkowości kierownik jednostki odpowiada za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości określonych ustawą, w tym za sporządzenie rocznego sprawozdania finansowego. Dodatkowo jest zobowiązany do sporządzenia sprawozdania z działalności jednostki, obejmującego istotne informacje o jej stanie majątkowym i sytuacji finansowej (por. art. 49 ustawy).

Art. 4a ustawy wymaga również, aby roczne sprawozdanie finansowe oraz sprawozdanie z działalności spełniały wszystkie jej wymagania. Potwierdzeniem rzetelności i prawidłowości sporządzonego rocznego sprawozdania finansowego jest podpis złożony na nim przez kierownika jednostki.

Kierownik jednostki jest zobowiązany nie tylko do sporządzenia sprawozdania finansowego, ale również do dotrzymania określonego w art. 52 ustawy terminu, czyli jego sporządzenia nie później niż w ciągu trzech miesięcy od dnia bilansowego.

Wymienione obowiązki dotyczą samego sporządzenia sprawozdania, należy jednak pamiętać również o innych wymaganiach z nim związanych, zawartych w art. 79 ustawy, takich jak poddanie sprawozdania badaniu (jeżeli istnieje taki obowiązek) lub przedstawienie go właściwym organom, m.in. złożenie go we właściwym rejestrze sądowym.

W razie niedopełnienia obowiązków związanych ze sporządzeniem sprawozdania zaleca się, aby jak najszybciej je sporządzić, poddać badaniu i złożyć do KRS. Zwiększa to szansę na uniknięcie kary, mimo naruszenia przepisów prawa.

Z innych przepisów

Należy pamiętać również o obowiązku związanym z treścią sporządzonego sprawozdania. Według przepisów kodeksu spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.), jeśli sprawozdanie wykaże stratę wyższą niż suma kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowa kapitału zakładowego - w przypadku spółki z o.o. (art. 233) lub wyższą niż suma kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz jedna trzecia kapitału zakładowego - w przypadku spółki akcyjnej (art. 397), wówczas kierownik jednostki musi zwołać zgromadzenie wspólników, którego zadaniem jest podjęcie uchwały o dalszym istnieniu spółki.

Rodzaje odpowiedzialności kierownika

ustawa o rachunkowości - art. 77	● niesporządzenie SF ● sporządzenie SF niezgodnie z wymogami ustawy ● zawarcie w SF nierzetelnych danych	karna	- kara grzywny lub - kara pozbawienia wolności (do 2 lat)
ustawa o rachunkowości - art. 79	● niepoddanie SF obowiązkowemu badaniu ● niezłożenie SF w KRS	karna	- kara grzywny lub - kara ograniczenia wolności
u.o.r. - art. 4a kodeks spółek handlowych - art. 293, 483, 512, 526, 548, 568	● niedopełnienie obowiązków związanych z SF wynikających z UoR ● działanie sprzeczne z prawem powodujące szkodę Spółki	cywilna	- obowiązek naprawienia szkody
kodeks pracy - art. 114	● niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków pracownika powodujące szkodę pracodawcy	materialna	- obowiązek naprawienia szkody
kodeks karny - art. 297	● wyłudzenie kredytu, pożyczki, poręczenia, subwencji, dotacji na podstawie fałszywych dokumentów księgowych	karna	- pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat
kodeks karny - art. 300	● ukrywanie, zbycie, fałszywe obciążenie majątku, prowadzące do niezaspokojenia wierzyciela	karna	- pozbawienie wolności do 3 lat

Źródło: Opracowanie własne na podstawie przepisów wymienionych ustaw

Przemysław Patrzylas

 senior w dziale rewizji finansowej BDO