Czy fiskus może zakwestionować wadium ujęte w kosztach podatkowych

doradca podatkowy, szef zespołu podatków bezpośrednich w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

@RY1@i02/2010/143/i02.2010.143.086.016b.001.jpg@RY2@

Fot. Wojciech Górski

Piotr Chmieliński, doradca podatkowy, szef zespołu podatków bezpośrednich w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

W świetle powołanego wyroku WSA w Krakowie i obecnego stanowiska większości organów podatkowych istnieje ryzyko, że kwota utraconego wadium mogłaby zostać zakwestionowana jako koszt uzyskania przychodów przedsiębiorcy.

Przystępując do przetargu przedsiębiorca z reguły jest bowiem przekonany, że jego działania i ponoszone wydatki przyniosą przychód. Ustawodawca, w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, wskazując na koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, nie uzależnił kwalifikacji wydatku do kosztów od następstwa w postaci konkretnego przychodu. Poddając zatem analizie spełnienie warunków zawartych w powołanej regulacji, należy oceniać nie sam skutek w postaci przychodu, ale to, czy dany wydatek mógł, zgodnie z posiadaną wiedzą i zamiarem podatnika, przynieść przychód. Nie ulega zatem wątpliwości, że bez względu na okoliczności, w których przedsiębiorca był zmuszony zrezygnować z zawarcia umowy, to podejmując pierwotną decyzję o przystąpieniu do przetargu niewątpliwie kierował się zamiarem uzyskania przychodu. W przypadku natomiast gdy odstąpienie od zawarcia umowy nie wynikało z nieostrożności czy braku należytej staranności w działaniach przedsiębiorcy, to utracone wadium, jako forma ograniczenia strat, które przedsiębiorca mógłby ponieść akceptując warunki pierwotnego zamówienia, powinny być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów. Zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem organów podatkowych, za koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą należy uznać nie tylko te, które służyły uzyskaniu przychodu, ale również takie, które prowadzą do zmniejszenia strat podatnika. Dodatkowy argument stanowić może również literalne brzmienie art. 16 ust. 1 pkt 56 ustawy o CIT, w którym ustawodawca nie wymienił utraconego wadium, a tym samym nie wyłączył tego wydatku z kosztów. Można zatem, mając na uwadze treść przedmiotowego przepisu, dowodzić, że powołana regulacja dotyczy zaliczek i zadatków, które wiążą się z już podpisanymi umowami, a które nie zostały zrealizowane. Nie dotyczy to natomiast sytuacji, kiedy podatnik odstępuje od samego podpisania umowy, a zatem w ogóle nie jest zobowiązany do jej wykonania.

Przedstawiona argumentacja wskazuje więc, że istnieją uzasadnione podstawy przemawiające za stwierdzeniem, że przedsiębiorca w określonych przypadkach ma prawo zaliczyć wydatek z tytułu wadium do kosztów uzyskania przychodów. Nie ulega bowiem wątpliwości, że odstąpienie od zawarcia kontraktu w celu ograniczenia strat ma na celu ochronę interesów podatnika i tym samym uchronienie przedsiębiorcy przed potencjalnym zmniejszeniem przychodu, co z kolei ma istotne znaczenie przy kwalifikacji danego wydatku jako kosztu uzyskania przychodów.

W związku z rozbieżnym poglądem zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i stanowiskach organów podatkowych nie można jednak wykluczyć, że utracone wadium w konkretnych przypadkach będzie przedmiotem wątpliwości organów podatkowych i może zostać wyłączone z kosztów uzyskania przychodów.

em