Jak pożyczka uchroni przedsiębiorcę przed obciążeniami podatkowymi

doradca podatkowy, partner w kancelarii Ożóg i Wspólnicy

@RY1@i02/2010/094/i02.2010.094.086.016b.001.jpg@RY2@

Paweł Tomczykowski, doradca podatkowy, partner w kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Najbardziej typową sytuacją, w której pożyczka może z powodzeniem zastąpić inne działania, jest wyposażanie spółek w niezbędny kapitał. Przy rygorystycznym stanowisku organów podatkowych co do opodatkowania wkładów do spółek zastosowanie pożyczki może być dla udziałowca spółki, któremu nie zależy na powiększaniu swojego udziału kapitałowego w spółce, tańsze.

Najważniejszym jednak zastosowaniem pożyczek w zakresie optymalizacji podatkowej jest możliwość wykorzystania odsetek od udzielonych pożyczek jako formy wypłaty zysku spółki. Dzięki zaliczeniu pożyczek w koszty uzyskania przychodu pożyczkobiorcy jest on w stanie przekazać pożyczkodawcy wspólnikowi środki większe niż w przypadku zwykłej wypłaty z zysku. Oszczędność podatkową związaną z pożyczką można jednak zwiększyć jeszcze bardziej. W przypadku gdy odsetki otrzymuje podmiot polski, są one opodatkowane w sposób zryczałtowany (osoby fizyczne) lub na zasadach ogólnych (osoby prawne), lecz w obu przypadkach stawka podatku wynosi 19 proc. Opodatkowanie może być jednak niższe na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o CIT, jeśli odbiorcą odsetek wypłacanych przez spółkę polską będzie spółka mająca siedzibę w innym niż Polska kraju na terytorium Unii Europejskiej, posiadająca w spółce wypłacającej odsetki nie mniej niż 25 proc. udziałów lub w której spółka wypłacająca odsetki posiada nie mniej niż 25 proc. udziałów. W takim przypadku podatek u źródła wynosi obecnie 5 proc. Zasady te obejmują również odsetki wypłacane spółce z siedzibą w innym niż Polska kraju UE, jeśli inna spółka z terytorium UE ma nie mniej niż 25 proc. udziałów zarówno w spółce wypłacającej, jak i otrzymującej odsetki. Dodatkowym warunkiem jest konieczność posiadania przez spółki wskazanej puli udziałów nieprzerwanie przez okres dwóch lat, lecz na mocy art. 21 ust. 5 ustawy o CIT warunek ten może zostać spełniony również po wypłaceniu odsetek.

W innym przypadku wypłacenie spółce zagranicznej odsetek powoduje na mocy art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT konieczność poboru tzw. podatku u źródła w wysokości 20 proc. Jednak ta stawka podatku może zostać zmniejszona przez umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, wiążącą Polskę z krajem siedziby takiej spółki. W niektórych przypadkach obowiązuje nawet zwolnienie z podatku u źródła z tytułu odsetek. Aby móc skorzystać z preferencyjnej stawki podatku, konieczne jest posiadanie certyfikatu rezydencji spółki otrzymującej odsetki.

Samo korzystne podatkowo otrzymanie odsetek przez spółkę zagraniczną nie wystarcza do ograniczenia całego wynikającego z tego tytułu opodatkowania. Istotne są też wewnętrzne przepisy państwa, w którym spółka otrzymująca odsetki ma siedzibę. W niektórych krajach otrzymywane odsetki są jednak zwolnione z opodatkowania lub opodatkowane za pomocą preferencyjnych stawek. W połączeniu z korzystnymi przepisami we właściwej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania daje to możliwość stworzenia efektywnej podatkowo struktury.

Osobnym problemem związanym z optymalizacją podatkową za pomocą odsetek od pożyczek są przepisy dotyczące tzw. cienkiej kapitalizacji. Należy jednak zauważyć, że nie dotyczą one wszystkich powiązanych pośrednio podmiotów, jak dzieje się to w przypadku przepisów o cenach transferowych, lecz jedynie podmiotów zajmujących określone szczeble powiązań. W związku z tym możliwe jest zbudowanie struktury, w której limit zadłużenia wynikający z przepisów o cienkiej kapitalizacji nie będzie problemem.

(EM)