Kiedy mamy do czynienia z czynnościami na rzecz udziałowca, a nie spółki zależnej

Złożony charakter relacji z udziałowcem (wsparcia grupy) pociąga za sobą liczne wątpliwości dotyczące tego, kto jest faktycznym beneficjentem tego wsparcia, a w rezultacie czy w tym zakresie występuje zasadność dokonywania jakiegokolwiek rozliczenia. Nie wszystkie usługi świadczone na rzecz lokalnej spółki zależnej powinny być odpłatne, a jedynie te, które racjonalnie można powiązać z osiąganiem lub zachowaniem źródła przychodów przez ten podmiot. W rezultacie czynności wykonywane wyłącznie w sferze udziałowca jako konsekwencja bycia właścicielem nie powinny być co do zasady odpłatne.

Oto przykład ilustrujący tę kwestię:

- usługi przynoszące bezpośrednią korzyść: co do zasady,, usługi odpłatne dla lokalnego podmiotu, gdyż czerpie on z ich tytułu bezpośrednie korzyści finansowe bądź biznesowe, np. prowadzenie przez podmiot z grupy ksiąg rachunkowych innej spółki, w przypadku której obowiązek ich sporządzania wynika z lokalnego prawa i warunkuje możliwość przygotowania lokalnych sprawozdań finansowych;

- czynności udziałowca: co do zasady brak jest uzasadnienia dla ponoszenia przez polską spółkę obciążeń z tytułu wykonanych usług, np. prowadzenie przez zagraniczny podmiot sprawozdawczości finansowej polskiej spółki, niewymaganej przepisami lokalnego prawa, do której zobowiązana jest z kolei spółka matka.

W celu weryfikacji, czy mamy do czynienia z kosztami udziałowca, powinniśmy odpowiedzieć na następujące pytania: czy świadczenie wykonane na rzecz polskiej spółki niesie za sobą finansową bądź biznesową korzyść dla tej spółki oraz czy niezależny przedsiębiorca, będąc na miejscu polskiej spółki, byłby skłonny za tę usługę zapłacić niezależnemu usługodawcy bądź byłby zmuszony wykonać ją wewnętrznie.

W przypadku negatywnej odpowiedzi na powyższe pytania transakcja między polską spółką a grupą nie powinna być uznana za odpłatną transakcję wewnątrzgrupową. Typowymi przykładami działalności udziałowca są: koszty funkcjonowania rady nadzorczej czy koszty spotkań udziałowca.

Nieuzasadnione płatności na rzecz udziałowca są kwestionowane przez organy podatkowe oraz wyłączane z kosztów uzyskania przychodów spółki zależnej. Dzieje się tak np. w przypadku stwierdzenia, iż za płatnością nie kryje się żadne świadczenie (np. brak dokumentacji potwierdzającej świadczenie), lecz stanowi ona ukryty transfer zysków, bądź jeżeli ostatecznym beneficjentem danej usługi nie jest spółka zależna, ale udziałowiec (koszty udziałowca).

Dla wykazania racjonalności rozliczenia z udziałowcem kluczowa jest w pierwszej kolejności analiza korzyści (finansowej/biznesowej) po stronie spółki zależnej oraz weryfikacja, czy niezależny przedsiębiorca w porównywalnych okolicznościach zawarłby podobną transakcję na takich samych warunkach.

Ze względu na wysokie ryzyko kwestionowania rozliczeń usług niematerialnych między udziałowcem a spółką zależną (przepływy te są zazwyczaj w pierwszej kolejności badane podczas kontroli podatkowych/skarbowych), spółka zależna powinna zabezpieczyć swoją pozycję poprzez: szczegółową analizę charakteru usługowych obciążeń grupowych (przedmiot usługi, usługodawca, wymierne korzyści usługobiorcy); opracowanie dokumentacji cen transferowych; analizę/weryfikację rynkowego poziomu marż/ceny, a także zgromadzenie dokumentacji źródłowej potwierdzającej otrzymanie usług i korzyści po stronie usługobiorcy.

@RY1@i02/2012/045/i02.2012.045.071000600.802.jpg@RY2@

Agnieszka Derkacz, doradca podatkowy, menedżer w Ernst & Young

Agnieszka Derkacz

doradca podatkowy, menedżer w Ernst & Young