Opłata ostrożnościowa jako koszt oddziału

Przepisy zabraniają odliczać wpłaty dokonywane na fundusz stabilizacyjny. Nie dotyczy to jednak światowych instytucji finansowych, które przypisują podobne wydatki swoim filiom w Polsce. 4 października 2013 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym (Dz.U. z 2009 r. nr 84, poz. 711 z późn. zm.) nakładająca na polskie banki obowiązek uiszczania opłaty ostrożnościowej. Banki muszą ją wpłacać na nowo utworzony fundusz stabilizacyjny, który będzie wykorzystywany do udzielania na wniosek ministra finansów gwarancji zagrożonym instytucjom finansowym. Tego samego dnia dodano pkt 68 do art. 16 ust. 1 ustawy o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.), zgodnie z którymi nowa opłata nie stanowi kosztu podatkowego.

Art. 14a ustawy o BFG nakłada obowiązek uiszczania opłaty ostrożnościowej na podmioty objęte systemem gwarantowania. Zgodnie z art. 2 pkt 3 tej ustawy są to banki krajowe i oddziały banków zagranicznych, o ile nie zostały objęte systemem gwarantowania w kraju swojej centrali. Wynika z tego, że oddział zagranicznej instytucji finansowej nie zawsze musi uiszczać opłatę ostrożnościową.

Często zdarza się, że do polskich oddziałów zagranicznych banków są alokowane różnego rodzaju wydatki, opłaty i podatki poniesione na poziomie centrali, a dotyczące działalności prowadzonej przez polski oddział. Pojawia się pytanie, czy opłata płacona w kraju siedziby zagranicznego banku (o charakterze zbliżonym do polskiej opłaty ostrożnościowej) może być kosztem podatkowym jego polskiego oddziału.

Wszystkie zawarte przez nasz kraj umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO) przewidują możliwość przypisania tego rodzaju wydatków do polskiego oddziału, stanowiącego stały zakład w rozumieniu danej umowy. Wynika to z postanowień odpowiadających art. 7 ust. 3 Modelowej Konwencji OECD o unikaniu podwójnego opodatkowania. Przykładowo w umowie z Niemcami taki przepis brzmi: "Przy ustalaniu zysków zakładu dopuszcza się odliczanie nakładów ponoszonych dla tego zakładu włącznie z kosztami zarządzania i ogólnymi kosztami administracyjnymi niezależnie od tego, czy powstały w tym państwie, w którym położony jest zakład, czy gdzie indziej".

Należy jednak pamiętać, że zgodnie z komentarzem do Modelowej Konwencji, jak też przyjętą w Polsce praktyką, odliczalność kosztu przypisanego do polskiego zakładu powinna zostać zweryfikowana przez polskie przepisy wewnętrzne, czyli np. listę wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów zawartą w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Nowy przepis ustawy o CIT wyklucza możliwość zaliczenia do kosztów podatkowych opłaty ostrożnościowej, o której mowa w ustawie o BFG. Nie odnosi się jednak do opłat o podobnym charakterze uiszczanych w innych państwach. Mając na uwadze, że w prawie podatkowym nie można stosować analogii na niekorzyść podatnika, wydaje się, że oddziały banków zagranicznych są w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do polskich banków działających w formie odrębnych podmiotów prawa.

Michał Antoniak

menedżer w dziale doradztwa podatkowego PwC