Kiedy zmiana rezydencji podatkowej spółki może być korzystna

doradca podatkowy w firmie doradczej MDDP

Istnieją pewne rodzaje dochodów, które korzystają ze zwolnienia podatkowego za granicą, ale nie w Polsce. Do najważniejszych należą dochody ze sprzedaży udziałów czy akcji spółek zależnych. Część krajów europejskich wprowadza zwolnienie takich dochodów z opodatkowania przy spełnieniu odpowiednich warunków określonych w wewnętrznych systemach podatkowych tych państw. W Polsce tego rodzaju dochód, tj. w uproszczeniu nadwyżka ceny sprzedaży nad kosztami nabycia akcji/udziałów spółek, podlega co do zasady 19-proc. podatkowi. Opodatkowanie dotyczy dochodu ze sprzedaży akcji/udziałów zarówno spółek polskich, jak i, co do zasady, zagranicznych z wyjątkiem spółek nieruchomościowych w niektórych krajach.

W pewnych sytuacjach koszt nabycia udziałów/akcji jest bardzo niski. Często jest to wysokość kapitału zakładowego, np. spółek, których wartość była wypracowywana w trakcie ich działalności poprzez budowanie pozycji rynkowej czy np. nowe inwestycje produkcyjne finansowane kredytem bankowym. Dlatego też sprzedaż udziałów/akcji takich spółek wiąże się z wysoką podstawą opodatkowania 19-proc. podatkiem. Czasami może to być praktycznie cała uzyskana cena.

Jeżeli więc zarząd polskiej spółki może być efektywnie przeniesiony na przykład na Cypr, lub też do Danii, Holandii czy Luksemburga, wtedy, pod pewnymi warunkami, dochód ze sprzedaży polskich lub zagranicznych udziałów/akcji może być w całości zwolniony z opodatkowania w kraju efektywnego zarządu spółki, na podstawie jego wewnętrznych przepisów. Podstawą zwolnienia z opodatkowania takiego dochodu w Polsce będą regulacje traktatów, które przewidują najczęściej, że dochód ze sprzedaży walorów kapitałowych powinien być opodatkowany w kraju rezydencji podatkowej zbywcy.

Przeniesienie miejsca efektywnego zarządu spółki poza granicę kraju, w którym spółka została zarejestrowana nie wiąże się ze zmianą siedziby spółki w świetle prawa korporacyjnego. Polski kodeks spółek handlowych stanowi, że przeniesienie siedziby spółki za granicę jest przyczyną jej rozwiązania, czyli ustania bytu prawnego.

Zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, regulacje polskiego prawa handlowego są zgodne z prawem UE, które nie stoi na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego (w tym Polski) uniemożliwiającym spółce przeniesienie siedziby za granicę z zachowaniem statusu spółki podlegającej nadal polskiemu prawu (wyrok ETS w sprawie Cartesio z 16 grudnia 2008 r.). Oznacza to, że jeżeli spółka zarejestrowana w Polsce jest zarządzana zza granicy i wspólnicy takiej spółki chcieliby przenieść jej siedzibę do innego kraju, to powinni przeprowadzić postępowanie likwidacyjne tej spółki w Polsce, podzielić pomiędzy siebie jej majątek i wnieść go ponownie do nowo założonej zagranicznej spółki. Postępowanie likwidacyjne może być związane z koniecznością zapłaty podatku w Polsce od nadwyżki majątku otrzymanego w procesie likwidacji ponad kwotę wniesionych wkładów. Podatek może wynieść do 19 proc.

Na swobodne migrowanie z kraju do kraju Unii pozwala instytucja spółki europejskiej. Jednak dotychczas stosunkowo rzadko przedsiębiorcy wykorzystują tę formę prawną do prowadzenia działalności gospodarczej.

Innym stosunkowo nowym rozwiązaniem, które może zostać wykorzystane w przypadku emigracji spółki, jest jej połączenie ze spółką z siedzibą w innym państwie UE. Połączenie może odbyć się poprzez przeniesienie majątku polskiej spółki na spółkę zagraniczną w zamian za nowe udziały w spółce zagranicznej wydane wspólnikom polskiej łączonej spółki. Połączenie takie będzie skutkowało ustaniem bytu prawnego polskiej spółki. Z punktu widzenia podatkowego powinno być jednak, pod pewnymi warunkami, neutralne.