Niewykonane usługi nie mogą generować kosztów podatkowych

Sam fakt zawarcia umowy, otrzymane faktury i dowody zapłaty prowizji nie są wystarczające do zaliczenia wydatków z tytułu usług doradczych do kosztów uzyskania przychodów.

Organy podatkowe zakwestionowały spółce roczne rozliczenie podatku za 2002 rok. Między spółką a organami podatkowymi powstał spór o wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów wydatków z tytułu prowizji wypłaconej za usługi doradcze firmie z USA. Okazało się, że od początku prowadzenia działalności spółka dokonywała eksportu towarów do włoskiego odbiorcy. W tym okresie aż do czerwca 1999 r. spółka nie posiadała pisemnej umowy na dostawę wyrobów, a ilość i cena dostarczanego towaru uzgadniane były ustnie. W czerwcu 1999 r. kontrakt z Włochami został potwierdzony na piśmie, a w grudniu spółka podpisała umowę z amerykańską firmą.

W ocenie organów podatkowych podatnik nie wykazał, że wydatek na rzecz amerykańskiej firmy został poniesiony w celu osiągnięcia przychodów. Z zebranego materiału dowodowego wynikało bowiem, że umowa o świadczenie usług doradczych nie była w rzeczywistości realizowana. Ponadto współpraca spółki z włoską firmą trwała od 10 lat, a rosnąca sprzedaż eksportowa w latach 1999-2002 nie była efektem działań Amerykanów, lecz innych czynników gospodarczych. W ocenie organów podatkowych podpisana umowa była kosztowna, a przekazywanie płatności za wystawiane faktury odbywało się bez zapoznania się ze strony spółki z przedmiotem działalności firmy z USA, tj. bez znajomości choćby jednego nazwiska przedstawiciela tej firmy, braku jakichkolwiek kontaktów osobistych, telefonicznych czy pisemnych.

Sprawa trafiła na wokandę, ale Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę spółki. Sąd nie zgodził się, że dla rozliczenia wydatków za usługi doradcze w koszty wystarczyło zawarcie pisemnej umowy, posiadanie prawidłowych faktury i dowodów zapłaty prowizji.

Sąd przypomniał, że przy kwalifikowaniu kosztów uzyskania przychodów należy brać pod uwagę zarówno przeznaczenie wydatku (jego celowość, racjonalność, zasadność, niezbędność), jak i potencjalną możliwość przyczynienia się danego wydatku do osiągnięcia przychodu. Przy czym ciężar wykazania, że usługi te zostały rzeczywiście wykonane przez podmiot, na rzecz którego poniesiono wydatek, i że miały na celu uzyskanie przychodu spoczywa na podatniku.

W ocenie sądu organy słusznie przyjęły, że podatnik nie wykazał, aby usługi doradcze zostały w rzeczywistości wykonane. Sam fakt zawarcia umowy, otrzymane faktury i dowody zapłaty prowizji nie są wystarczające do zaliczenia wydatków z tytułu usług doradczych do kosztów. Zdaniem WSA samo potwierdzenie przez administrację podatkową USA istnienia firmy w USA i braku zaległości w rozliczeniach nie oznacza, że prowadziła ona działalność doradczą.

Skarżąca nie wykazała też, aby zwiększenie sprzedaży eksportowej w latach 1999-2002 nastąpiło na skutek działalności doradczej amerykańskiego kontrahenta. Sąd podkreślił, że spółka nawiązała kontakty handlowe ze swoim głównym odbiorcą we Włoszech bez pośrednictwa Amerykanów. Włosi już w piśmie z 4 listopada 1999 r. informowali o chęci zwiększenia dostaw od skarżącej. Tym bardziej nie można więc uznać, że to zawarcie umowy o usługi doradcze z 1 grudnia 1999 r. wpłynęło na wzrost zamówień i eksportu elementów drewnianych w kolejnych latach, w tym w 2002 roku.

Opracowała Aleksandra Tarka