Jednostki budżetowe są zwolnione z zapłaty podatku

Nie wszystkie podmioty posiadające status podatnika podatku dochodowego od osób prawnych muszą wywiązywać się z obowiązków względem fiskusa, tj. składać deklaracji i zeznań podatkowych. Ustawa o CIT w art. 6 wymienia, jakiego rodzaju podmioty zwolnione są z podatku dochodowego od osób prawnych. Katalog zwolnień podmiotowych ma charakter zamknięty i obejmuje m.in. jednostki budżetowe, fundusze celowe, jednostki samorządu terytorialnego w zakresie dochodów określonych w przepisach ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Podkreślić należy, że kształt tego zwolnienia ulegnie zmianie od 1 stycznia 2010 r. wraz z wejściem w życie nowej ustawy o finansach publicznych oraz ustawy wprowadzającej ustawę o finansach publicznych. Ustawa o finansach publicznych przewiduje m.in. zmiany w organizacji sektora finansów publicznych polegające na likwidacji państwowych zakładów budżetowych oraz części samorządowych zakładów budżetowych, prowadzących działalność w zakresie innym niż określony w nowej ustawie o finansach publicznych. Zlikwidowane zostaną ponadto gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych oraz samorządowe fundusze celowe.

Jednostki budżetowe

Jednostki budżetowe to wyodrębnione organizacyjnie jednostki sektora finansów publicznych, które całość swoich wydatków finansują z budżetu państwa. Z kolei wszystkie dochody takiej jednostki odprowadzane są odpowiednio albo na rachunek budżetu państwa, albo na rachunek jednostki samorządu terytorialnego. Przykładem jednostki budżetowej mogą być: szkoły publiczne, urzędy skarbowe, urzędy statystyczne, prokuratury, sądy i trybunały oraz areszty i więzienia, jednostki utrzymania dróg, zarządy gospodarki wodnej, domy pomocy społecznej. Podstawą gospodarki finansowej jednostki budżetowej jest plan dochodów i wydatków.

Gospodarstwa pomocnicze

Z jednostki budżetowej może zostać wyodrębnione, pod względem organizacyjnym i finansowym, gospodarstwo pomocnicze. Pokrywa ono koszty swojej działalności z uzyskiwanych przychodów własnych. Gospodarstwa pomocnicze wpłacają do budżetu połowę osiągniętego zysku. W przypadku gdy własne środki pochodzą z prowadzonego przez jednostkę budżetową wyodrębnionego organizacyjnie gospodarstwa pomocniczego, to podlegają one opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Obowiązujące przepisy ustawy o CIT zwalniają z podatku tylko niektóre gospodarstwa pomocnicze wymienione w art. 6 ust. 2 tej ustawy. Warunkiem zwolnienia jest przeznaczenie środków uzyskanych z tytułu tego zwolnienia na zwiększenie środków obrotowych gospodarstw pomocniczych lub finansowanie inwestycji jednostki budżetowej w zakresie inwestycji dla gospodarstwa pomocniczego jednostki. Przepis art. 6 ust. 2 ustawy o CIT zostanie uchylony z dniem 1 stycznia 2010 r. w związku z likwidacją gospodarstw pomocniczych jednostek budżetowych.

Obecnie gospodarstwa pomocnicze prowadzą swoją działalność w wielu działach, m.in. w rolnictwie, oświacie, administracji publicznej, obronie narodowej.

Fundusze celowe

Przychody funduszu celowego pochodzą z dochodów publicznych, a wydatki służą realizacji ściśle określonych zadań. Fundusz celowy, który realizuje zadania wyodrębnione z budżetu państwa, jest państwowym funduszem celowym. W przypadku realizacji zadań wyodrębnionych z budżetu gminy, powiatu lub województwa mówimy o gminnym, powiatowym lub wojewódzkim funduszu celowym. Wydatki funduszu celowego mogą być dokonywane tylko w ramach posiadanych środków finansowych obejmujących bieżące przychody, w tym dotacje z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego i pozostałości środków z okresów poprzednich. Fundusze celowe mogą zaciągać kredyty i pożyczki, jeżeli ustawa tworząca fundusz tak stanowi.

Podstawę zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych wszystkich funduszy celowych, o których mowa w obowiązującej jeszcze ustawie z 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, stanowi art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT. Od przyszłego roku przepis ten będzie dotyczył wyłącznie państwowych funduszy celowych, o których mowa w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Wyjaśnijmy, że przewiduje ona działalność jedynie państwowych funduszy celowych powoływanych ustawowo, których przychody będą pochodziły ze środków publicznych, a koszty będą przeznaczane na realizację wyodrębnionych zadań. Państwowe fundusze celowe nie będą posiadały osobowości prawnej i będą funkcjonowały jako rachunki bankowe. Ich dysponenci - ministrowie lub inny organ - wskazani w ustawie tworzącej fundusz, dokonają wyboru formy organizacyjno-prawnej obsługi tych rachunków. Będzie to mogła być np. wydzielona jednostka organizacyjna w ministerstwie lub podległa ministrowi.

Jednostki samorządowe

Kolejną kategorią podatników zwolnionych z podatku są jednostki samorządu terytorialnego. Zwolnienie to wynikające z art. 6 ust. 1 pkt 6 ma jednak zastosowanie tylko w zakresie dochodów określonych w przepisach ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Chodzi przy tym o jednostki samorządu terytorialnego wszystkich szczebli, tj. na poziomie gminy, powiatu i województwa. Źródła dochodów własnych gminy, powiatu i województwa szczegółowo określone zostały w art. 4-6 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Również w katalogu tych dochodów nastąpią zmiany związane z wejściem w życie nowej ustawy o finansach publicznej. Z katalogu dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego wykreślone zostaną wpłaty od gospodarstw pomocniczych samorządowych jednostek budżetowych. Zmiany te wejdą w życie 1 stycznia 2011 r.

Rodzaje podmiotów zwolnionych z CIT

● Skarb Państwa,

● Narodowy Bank Polski,

● jednostki budżetowe,

● fundusze celowe (od 2010 roku zwolnienie będzie dotyczyło wyłącznie państwowych funduszy celowych),

● przedsiębiorstwa międzynarodowe i inne jednostki gospodarcze utworzone przez organ administracji państwowej wspólnie z innymi państwami na podstawie porozumienia lub umowy, chyba że porozumienia te lub umowy stanowią inaczej,

● jednostki samorządu terytorialnego w zakresie dochodów określonych w przepisach ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego,

● Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,

● Agencja Rynku Rolnego,

● fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy z 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych,

● fundusze emerytalne utworzone na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,

● Zakład Ubezpieczeń Społecznych, o którym mowa w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,

● Agencja Nieruchomości Rolnych.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 6, art. 27 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).

Art. 17 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1241 z późn. zm.).

Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240).

Art. 4-6 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 88, poz. 539 z późn. zm.).