Jak dokonać rocznego rozliczenia CIT

Podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy składają na formularzu CIT-8. Dla podatników, których rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, ostateczny termin złożenia zeznania podatkowego i zapłaty podatku należnego upływa 31 marca.

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych podlegają: osoby prawne, spółki kapitałowe w organizacji oraz podatkowe grupy kapitałowe.

Podatkowi dochodowemu od osób prawnych zasadniczo podlegają również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Nie dotyczy to spółek niemających osobowości prawnej, tj. spółki cywilnej, oraz osobowych spółek prawa handlowego, do których zalicza się: spółkę jawną, partnerską, komandytową i komandytowo-akcyjną. Przepisy ustawy o CIT mają jednak zastosowanie do spółek niemających osobowości prawnej mających siedzibę lub zarząd w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego tego państwa są traktowane jak osoby prawne i podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Niektóre jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej są natomiast przedmiotowo zwolnione z podatku dochodowego. Odnosi się to do jednostek budżetowych. Szczególną kategorię podatników CIT tworzą podatkowe grupy kapitałowe. Podatkowa grupa kapitałowa to powiązane ze sobą finansowo w określony przez prawo sposób co najmniej dwie spółki kapitałowe, które wspólnie dążą do określonego celu gospodarczego.

Zakres opodatkowania podatkiem dochodowym uzależniony jest od miejsca siedziby lub zarządu osoby prawnej. Osoby prawne, które posiadają w Polsce siedzibę lub miejsce faktycznego wykonywania zarządu, podlegają tu opodatkowaniu od całości dochodów niezależnie od miejsca położenia źródła przychodów. Innymi słowy takie osoby prawne mają w Polsce nieograniczony obowiązek podatkowy. Z kolei podatnicy, którzy nie mają na terytorium Polski siedziby lub zarządu, podlegają w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Oznacza to, że podlegają oni temu obowiązkowi wyłącznie od dochodów uzyskanych w Polsce.

Złożenie zeznania

Podatnicy CIT w trakcie roku podatkowego uiszczają zaliczki miesięczne w wysokości różnicy między podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą zaliczek za poprzednie miesiące, za okres od pierwszego do ostatniego miesiąca roku podatkowego. Podatnicy mają również obowiązek składania urzędom skarbowym zeznań o wysokości dochodu (straty) osiągniętego w roku podatkowym. Ostateczne rozliczenie podatku za rok podatkowy musi zostać złożone do końca trzeciego miesiąca roku następującego po roku podatkowym. Oznacza to, że podatnicy rozliczający się w roku podatkowym od 1 stycznia do 31 grudnia roku kalendarzowego składają zeznanie podatkowe do 31 marca następnego roku. Z kolei dla podatników rozliczających się w roku podatkowym innym niż rok kalendarzowy termin złożenia zeznania upływa po trzech miesiącach od zakończenia przyjętego roku podatkowego.

W terminie do złożenia zeznania podatkowego CIT-8 podatnicy powinni również wpłacić podatek należny albo różnicę pomiędzy podatkiem należnym od dochodu wykazanego w zeznaniu a sumą należnych zaliczek od początku roku. Podatek wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok. Organ podatkowy może jednak wydać decyzję, w której określi podatek w innej wysokości.

Właściwy urząd

Zeznanie podatkowe należy złożyć do urzędu skarbowego, którym kieruje właściwy dla podatnika naczelnik urzędu skarbowego. W sprawach podatku dochodowego od osób prawnych właściwy miejscowo jest organ podatkowy według adresu siedziby wynikającej z odpowiedniego rejestru albo statutu lub umowy, jeżeli adres siedziby nie został ujawniony w odpowiednim rejestrze. W przypadku podatkowej grupy kapitałowej właściwy w sprawach opodatkowania podatkiem dochodowym osób prawnych jest organ podatkowy właściwy w sprawach tego podatku dla spółki reprezentującej taką grupę, wskazanej w umowie o jej utworzeniu.

W sprawach opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych dochodów z działalności gospodarczej uzyskiwanych przez będących nierezydentami podatników tego podatku właściwi miejscowo są naczelnicy urzędów skarbowych ustaleni według miejsca prowadzenia tej działalności, zgodnie z par. 6 rozporządzenia ministra finansów z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych. Jeżeli jednak taki podatnik prowadzi działalność gospodarczą na terenie więcej niż jednego miejsca, właściwy miejscowo jest naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie.

Organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach należnego za dany rok podatkowy podatku dochodowego od osób prawnych dla podatników, którzy zmienili adres siedziby, wskutek czego właściwy stał się organ podatkowy inny niż dotychczasowy - jest organ podatkowy właściwy według adresu siedziby w ostatnim dniu roku podatkowego, za który jest składane zeznanie. Jeżeli zgodnie z odrębnymi przepisami podatnik jest zobowiązany do ujawnienia adresu siedziby w odpowiednim rejestrze, przepis ten stosuje się, gdy nowy adres siedziby został ujawniony w tym rejestrze do końca roku podatkowego, za który jest składane zeznanie.

Dodatkowe informacje

Poza deklaracją podatkową podatnicy powinni złożyć w urzędzie skarbowym również inne dokumenty. Podatnicy zobowiązani do sporządzania sprawozdania finansowego przekazują do urzędu skarbowego zatwierdzone sprawozdanie finansowe w terminie dziesięciu dni od jego zatwierdzenia wraz z opinią i raportem podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych. Spółka składa ponadto odpis uchwały walnego zgromadzenia zatwierdzającej sprawozdanie finansowe. Ustawa o rachunkowości w art. 53 wymaga zatwierdzenia sprawozdania finansowego przez organ zatwierdzający, nie później niż sześć miesięcy od dnia bilansowego. Organem zatwierdzającym na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 7 tej ustawy jest organ, który zgodnie z przepisami prawa, umową lub na mocy prawa własności jest uprawniony do zatwierdzania sprawozdania jednostki. Przykładowo, w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kompetencje do zatwierdzenia sprawozdania rocznego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiada zwyczajne walne zgromadzenie wspólników, co wynika z art. 228 pkt 1 kodeksu spółek handlowych. Obowiązek złożenia opinii i raportu nie dotyczy jednak podatników, których sprawozdania finansowe, na podstawie odrębnych przepisów, są zwolnione z obowiązku badania.

Trzeba pamiętać, że podatnicy posiadający zakłady (oddziały) położone na obszarze jednostki samorządu terytorialnego innej niż właściwa dla ich siedziby są obowiązani składać do urzędu skarbowego w terminie wpłat zaliczek miesięcznych lub kwartalnych oraz załączać do zeznania o wysokości dochodu (straty) specjalne informacje, sporządzone zgodnie z odrębnymi przepisami. Przepis ten stosuje się odpowiednio do podatkowej grupy kapitałowej. Obowiązek złożenia informacji dotyczy spółek reprezentujących podatkowe grupy kapitałowe, które reprezentują tę grupę w zakresie obowiązków wynikających z ustawy oraz z przepisów Ordynacji podatkowej.

Informację sporządza się w celu ustalenia dochodów z tytułu udziału jednostek samorządu terytorialnego we wpływach z podatku dochodowego od osób prawnych. Jeżeli bowiem podatnik podatku dochodowego od osób prawnych posiada zakład (oddział) położony na obszarze jednostki samorządu terytorialnego innej niż właściwa dla jego siedziby, to część dochodu z tytułu udziału we wpływach z tego podatku jest przekazywana do jednostki samorządu terytorialnego, na której obszarze znajduje się ten zakład (oddział), proporcjonalnie do liczby zatrudnionych w nim osób na podstawie umowy o pracę. Naczelnik urzędu skarbowego przekazuje jednostkom samorządu terytorialnego należne im dochody, uwzględniając dane zawarte w informacjach podatnika, w terminie 14 dni od dnia, w którym podatek wpłynął na rachunek urzędu skarbowego.

Informację niezbędną do ustalenia należnych jednostkom samorządu terytorialnego dochodów z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób prawnych sporządza się na formularzu CIT-ST. Natomiast informację o zakładach (oddziałach) na formularzu CIT-ST/A. Do składania informacji CIT-ST i CIT-ST/A zobowiązany jest także podatnik CIT prowadzący na terytorium RP zakład zagraniczny i zatrudniający osoby na obszarze różnych jednostek samorządu terytorialnego.

Pozostałe załączniki składane wraz z zeznaniem CIT-8 to:

SEE-R - formularz ten dołączany jest do zeznania w związku z art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z 2 października 2003 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych i niektórych ustaw (Dz.U. nr 188, poz. 1840 z późn. zm.). Formularz przeznaczony jest dla podatników podatku dochodowego:

- będących beneficjentami pomocy w rozumieniu przepisów o pomocy publicznej,

- będących wspólnikami spółek osobowych prowadzących działalność na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na postawie wydanego przed 1 stycznia 2001 r. i zmienionego mocą wskazanej ustawy.

CIT-8/O - informacja o odliczeniach od dochodu i podatku oraz o dochodach wolnych i zwolnionych od podatku.

CIT-D - informacja podatnika podatku dochodowego od osób prawnych o otrzymanych (przekazanych) darowiznach.

Sprawozdanie o realizacji uznanej metody ustalenia ceny transakcyjnej - podatnicy, którym właściwy organ podatkowy, na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, wydał decyzję o uznaniu prawidłowości wyboru i stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej między podmiotami powiązanymi, dołączają do zeznania sprawozdanie o realizacji uznanej metody ustalania ceny transakcyjnej. Wzór takiego sprawozdania określa rozporządzenie ministra finansów z 31 maja 2006 r. w sprawie wzoru sprawozdania o realizacji uznanej metody ustalania ceny transakcyjnej do celów podatku dochodowego od osób prawnych (Dz.U. nr 99, poz. 687).

Podmioty zwolnione

Obowiązek składania zeznań ciąży na wszystkich podatnikach podatku z wyjątkiem podatników zwolnionych z podatku. Ustawa o CIT przewiduje określone zwolnienia podmiotowe, przy czym generalnie można przyjąć, że dotyczą one osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych o charakterze publicznym. Można tu wymienić przede wszystkim Skarb Państwa, Narodowy Bank Polski czy jednostki budżetowe. Jeżeli jednak w ramach struktur organizacyjnych tych jednostek można wymienić podmioty prowadzące typową działalność komercyjną, np. gospodarstwa pomocnicze funkcjonujące w obrębie jednostki budżetowej, to podlegają one opodatkowaniu. Wyjątki dotyczą przypadków, gdy pomioty te funkcjonują w jednostkach budżetowych związanych ze szkołami, ochroną zdrowia, wojskiem, policją itd., a uzyskane przez nie środki pieniężne przeznaczone są na cele określone w ustawie.

Dostępne formularze zeznania

Wzory formularzy podatkowych dla podatników CIT nie uległy zmianie. Aktualne pozostają druki deklaracji - w tym zeznania rocznego CIT-8 - określone w rozporządzeniu ministra finansów z 18 grudnia 2006 r. w sprawie określenia wzorów deklaracji, zeznania, oświadczenia oraz informacji podatkowych obowiązujących w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych. Warto przypomnieć, że w rozporządzeniu tym wprowadzono zmiany w formularzu CIT-8 uwzględniające m.in.: zwolnienie podatników z obowiązku składania miesięcznych deklaracji, przy zachowaniu pozostałych warunków wpłat miesięcznych zaliczek, czy też wprowadzenie dla małych podatników możliwości wpłat kwartalnych zaliczek. Formularz do rozliczenia można pobrać w urzędzie skarbowym albo wydrukować ze stron internetowych Ministerstwa Finansów (www.mf.gov.pl).

Zeznanie CIT-8 wraz z załącznikami można złożyć w urzędzie skarbowym na kilka sposobów. Przede wszystkim bezpośrednio w urzędzie skarbowym lub za pośrednictwem poczty. W tym drugim przypadku termin uznaje się za zachowany, jeżeli przed jego upływem dokumenty zostaną nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Zeznanie CIT-8 można również złożyć za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Ewidencje rachunkowe

Ustalanie należności podatkowych osób prawnych mocno związane jest z prowadzoną przez nie rachunkowością, która powinna dawać pełny i rzetelny obraz działalności podmiotu podlegającemu opodatkowaniu. Ustawa o CIT nakłada na podatników obowiązek prowadzenia ewidencji rachunkowej w sposób zapewniający ustalenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i należnego podatku za rok podatkowy. Jeżeli ustalenie dochodu (straty) w powyższy sposób nie jest możliwe, dochód (stratę) ustala się w drodze oszacowania.

W przypadku niektórych podatników stosuje się szczególne zasady rachunkowości określone w rozporządzeniu ministra finansów z 15 listopada 2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej (Dz.U. nr 137, poz. 1539 z późn. zm.). Przepisy rozporządzenia stosuje się do niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, jeżeli nie prowadzą działalności gospodarczej, a w szczególności do: stowarzyszeń, związków zawodowych, organizacji pracodawców, izb gospodarczych, fundacji, organizacji dobroczynności i opieki społecznej, przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych.

Wypełnienie zeznania

Przygotowując się do wypełnienia zeznania rocznego CIT-8, należy określić podatkowy charakter przychodów generowanych w roku podatkowym i kosztów ich uzyskania. Podatnik powinien także odpowiednio sklasyfikować przychody i odpowiadające im koszty. Podział powinien uwzględniać przychody i koszty uzyskane ze źródeł położonych na terytorium kraju oraz ze źródeł przychodów położonych poza terytorium kraju. Pamiętać należy, że do przychodów zasadniczo nie zalicza się:

przychodów z działalności rolniczej, leśnej, przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, przychodów armatora objętych podatkiem tonażowym,

przychodów z tytułu udziału w zyskach z osób prawnych, uzyskanych od spółek posiadających siedzibę na terenie RP,

przysporzeń, które w świetle ustawy o CIT zostały wyłączone z przychodów.

Sporządzenie CIT-8 podatnik rozpoczyna od wpisania numeru identyfikacji podatkowej oraz określenia roku podatkowego, którego ono dotyczy.

Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z Ordynacji podatkowej rokiem podatkowym jest rok kalendarzowy, chyba że ustawa podatkowa stanowi inaczej. Podatnicy CIT, pod pewnymi warunkami, mogą jednak określić rok podatkowy niepokrywający się z rokiem kalendarzowym. Możliwość ustalenia przez podatnika roku podatkowego innego niż rok kalendarzowy obwarowana jest łącznym spełnieniem dwóch warunków. Po pierwsze dopuszczenie takiej możliwości w umowie spółki, statucie lub innym akcie założycielskim osoby prawnej. Po drugie konieczne jest zawiadomienie o dokonanym wyborze właściwego miejscowo urzędu skarbowego.

Zasadniczo wybrany przez podatnika rok podatkowy musi wynosić 12 kolejnych miesięcy kalendarzowych. Wyjątki od tej reguły dotyczą dwóch sytuacji, a mianowicie gdy rozpoczynający lub kontynuujący działalność gospodarczą podatnik wybierze inny niż kalendarzowy rok podatkowy oraz jeżeli z przepisów szczególnych wynika dla podatnika obowiązek zamknięcia ksiąg rachunkowych w dacie przypadającej jeszcze przed zakończeniem roku podatkowego. Długość roku podatkowego u podatnika, który rozpoczyna działalność gospodarczą, może być krótsza lub dłuższa niż 12 miesięcy kalendarzowych. Zależy to m.in. od tego, czy działalność zostaje podjęta w pierwszym, czy też w drugim półroczu roku podatkowego. Natomiast w przypadku zmiany roku podatkowego w trakcie prowadzonej już działalności gospodarczej za pierwszy po zmianie rok podatkowy uznaje się okres od początku miesiąca następującego po zakończeniu poprzedniego roku podatkowego aż do zakończenia nowo obranego roku podatkowego. Tak ustalony nowy rok podatkowy nie może być krótszy aniżeli 12 kolejnych miesięcy kalendarzowych, a zarazem nie może przekroczyć 23 takich miesięcy. Z kolei jeżeli z odrębnych przepisów wynika, że podatnik zobowiązany jest zamknąć księgi rachunkowe w terminie, który przypada wcześniej aniżeli data upływu przyjętego roku podatkowego, wówczas rok podatkowy rozpoczyna się od pierwszego dnia miesiąca następującego po zakończeniu poprzedniego roku podatkowego, a kończy się w dniu zamknięcia ksiąg rachunkowych.

Dane identyfikacyjne

W części A formularza CIT-8 należy wskazać urząd skarbowy, do którego adresowane jest zeznanie o wysokości osiągniętego przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych dochodu (poniesionej straty), oraz określić cel złożenia formularza (złożenie zeznania albo korekta).

W części B podatnik podaje swoje dane identyfikacyjne. Znajduje się tu miejsce na wpisanie: pełnej nazwy oraz dokładnego adresu siedziby (kraj, województwo, powiat, gmina, ulica, numer domu, numer lokalu, miejscowość, kod pocztowy, poczta). W części B podatnik informuje również o tym, czy korzystał z określonych zwolnień i czy był zobowiązany do przygotowania wymaganej przepisami dokumentacji, w przypadku dokonywania transakcji z podmiotami powiązanymi.

W kolejnej części CIT-8 podatnik zamieszcza informację o liczbie i rodzaju składanych wraz z zeznaniem załączników. Podatnik, zaznaczając odpowiednie pozycje części C formularza, informuje o tym, czy składa załączniki: CIT-ST, SSE-R, CIT-8/O, CIT-D oraz sprawozdanie o realizacji uznanej metody ustalania ceny transakcyjnej.

Ustalenie dochodu lub straty

Wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) podatnik wykazuje w części D zeznania CIT-8. Zgodnie z art. 7 ustawy o CIT przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych jest dochód bez względu na rodzaj źródła przychodów, z jakiego został osiągnięty. Wyjątek stanowią prawa autorskie i pokrewne oraz świadczenie usług w zakresie działalności widowiskowej, sportowej lub rozrywkowej przynoszące przychody osobom podlegającym ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, a także świadczenia niektórych rodzajów usług, w szczególności usług doradczych, księgowych, badania rynku, usług reklamowych oraz przychody z dywidend. Z podatku dochodowego zwolnione są jednak dochody (przychody) z dywidend oraz inne dochody z udziału w zyskach osób prawnych, jeżeli spełnione są warunki określone w art. 22 ust. 4 ustawy o CIT.

Konsekwencją przyjęcia przez ustawodawcę jako przedmiotu opodatkowania dochodu, a nie zysku bilansowego, jest określenie pojęcia dochodu, który stanowi nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Ustalenie dochodu osoby prawnej powinno być oparte na danych wynikających z ewidencji rachunkowej, która zgodnie z art. 9 ustawy o CIT ma dostarczać do celów podatkowych danych pozwalających na określenie dochodu, tj. przychodów i kosztów uzyskania, a także podstawy opodatkowania oraz należnego podatku. Rozliczenia dla potrzeb rachunkowości należy prowadzić zgodnie z odrębnymi przepisami. Podstawowe znaczenie mają tu przepisy ustawy o rachunkowości oraz akty wykonawcze wydane na podstawie upoważnień zawartych w tej ustawie.

W części D zeznania podatnik powinien zatem wykazać uzyskane przychody, koszty uzyskania przychodów. Sumę przychodów wpisuje się w poz. 30, natomiast sumę kosztów uzyskania przychodów w poz. 34. Po wyliczeniu wysokości przychodów i kosztów ze wszystkich źródeł przychodów w poz. 35 należy określić dochód (ewentualnie stratę podatkową w poz. 36) w ten sposób, że od osiągniętych łącznie przychodów wykazanych w poz. 30 odejmuje się poniesione łączne koszty uzyskania przychodów określone w poz. 34. W sytuacji gdy koszty uzyskania przychodów przewyższają przychody podatnika, powstała różnica stanowi stratę.

Koszty podatkowe

Koszty uzyskania przychodów to wydatki poniesione w celu uzyskania przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, o ile nie zostały wymienione w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT. Z punktu widzenia możliwości zaliczenia danego wydatków do kosztów podatkowych istotne jest udokumentowanie tego wydatku. Dany wydatek może być zakwalifikowany jako koszt uzyskania przychodu, jeżeli został faktycznie poniesiony (tj. zarachowany). Podatnik musi dysponować dowodem takiego zarachowania. Podstawą zapisów w księgach rachunkowych są dowody księgowe stwierdzające dokonanie operacji gospodarczej, zwane dowodami źródłowymi. Do takich dowodów można zaliczyć dowody zewnętrzne obce (otrzymane od kontrahentów faktury i rachunki), zewnętrzne własne (przekazywane w oryginale kontrahentom) i wewnętrzne dotyczące operacji wewnątrz jednostki (listy płac, ewidencja środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych). W przypadku uzasadnionego braku możliwości uzyskania zewnętrznych obcych dowodów źródłowych kierownik jednostki może zezwolić na udokumentowanie operacji gospodarczej za pomocą księgowych dowodów zastępczych, sporządzonych przez osoby dokonujące tych operacji. Nie może to jednak dotyczyć operacji gospodarczych, których przedmiotem są zakupy opodatkowane VAT, oraz skup metali nieżelaznych od ludności.

Ustawodawca zróżnicował zasady rozliczania kosztów w czasie, wyodrębniając dwie kategorie kosztów podstawowych. Po pierwsze koszty bezpośrednio związane z przychodami (koszty poniesione w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów). Po drugie inne koszty, czyli związane z przychodem pośrednio. Zasadniczo u podatników prowadzących księgi rachunkowe koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy oraz w roku podatkowym, są potrącalne w tym roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody, z zastrzeżeniem szczególnych sytuacji. Mianowicie koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, odnoszące się do przychodów danego roku podatkowego, a poniesione po zakończeniu tego roku podatkowego do dnia:

sporządzenia sprawozdania finansowego, zgodnie z odrębnymi przepisami, nie później jednak niż do upływu terminu określonego do złożenia zeznania, jeżeli podatnicy są obowiązani do sporządzania takiego sprawozdania albo

złożenia zeznania, nie później jednak niż do upływu terminu określonego do złożenia tego zeznania, jeżeli podatnicy, zgodnie z odrębnymi przepisami, nie są obowiązani do sporządzania sprawozdania finansowego są potrącalne w roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody.

Natomiast koszty bezpośrednie odnoszące się do przychodów danego roku podatkowego, a poniesione po terminach, o których mowa powyżej, są potrącalne w roku podatkowym następującym po roku, za który sporządzane jest sprawozdanie finansowe lub składane zeznanie.

Z kolei koszty pośrednie generalnie stanowią koszty uzyskania przychodów jednorazowo w momencie ich poniesienia. Jeżeli jednak koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, w takim przypadku stanowią koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą.

Dochody wolne i odliczenia

Następny etap wypełniania zeznania CIT-8 polega na wykazywaniu dochodów wolnych i odliczeń od dochodu. Podkreślić należy, że przy ustaleniu dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania nie uwzględnia się przychodów ze źródeł, z których dochód jest wolny od podatku, oraz kosztów uzyskania tych przychodów. Przychodów tych i kosztów nie uwzględnia się również przy wyliczeniu straty. W rezultacie dochody wolne od podatku nie są uwzględniane przy wyliczeniu podstawy opodatkowania.

Podatnicy CIT uzyskujący dochody wolne oraz korzystający z ulg i odliczeń podatkowych, wypełniając swoje zeznanie roczne, muszą dodatkowo wypełnić załącznik CIT-8/O. Jest to informacja o odliczeniach od dochodu i od podatku oraz o dochodach wolnych i zwolnionych. Formularz ten należy wypełnić razem z zeznaniem rocznym. Odliczenia wykazane w załączniku CIT-8/O przenosi się do zeznania CIT-8.

W części E.1 zeznania CIT-8 podatnik w pierwszej kolejności wykazuje wysokość dochodów wolnych od podatku (kwota przeniesiona z poz. 20 załącznika CIT-8/O). Następnie może wykazać ewentualne odliczenia od dochodu. W tym celu w poz. 41 należy wpisać łączną kwotę odliczeń od dochodu wykazanych w poz. 49 załącznika CIT-8/O.

Zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy o CIT podatnik może o wysokość poniesionej straty pomniejszyć dochód uzyskany w kolejnych pięciu latach podatkowych. Jednakże wysokość corocznego pomniejszania nie może nigdy przewyższyć 50 proc. kwoty tej straty. Pomniejszenie dochodu podatnika w kolejnych latach podatkowych stanowi prawo podatnika, a nie jego obowiązek. W praktyce oznacza to, że firma może dobrowolnie kształtować wysokość odliczenia w danym roku podatkowym (w granicach 50-proc. limitu), a także może całkowicie zrezygnować w danym roku podatkowym z odliczenia części straty. Szczegółowe dane dotyczące odliczenia straty z lat ubiegłych firma wykazuje w części B.2 załącznika CIT-8/O.

Pozostałe możliwe odliczenia od dochodu w podatku dochodowym od osób prawnych, podobnie jak w przypadku podatku dochodowego od osób fizycznych, mają charakter ulg podatkowych. Odliczenia w przypadku osób prawnych, zgodnie z art. 18 ustawy o CIT, obejmują wydatki na cele wyższej użyteczności publicznej i inne cele społeczne, przy czym łączna kwota odliczeń z tytułu darowizn na określone w ustawie cele nie może przekroczyć 10-proc. dochodu. Odliczeniu podlegają darowizny na cele określone w art. 4 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, organizacjom, o którym mowa w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy, lub równoważnym organizacjom, określonym w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego, obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. W ramach 10-proc. limitu można także odliczyć przekazane darowizny na cele kultu religijnego. Odliczane od dochodu darowizny podatnik wykazuje w części B.3 załącznika CIT-8/O.

W poz. 42 zeznania CIT-8 wpisywane są odliczenia z tytułu wydatków inwestycyjnych wykazane w poz. 52 załącznika CIT-8/O. Prawo do odliczeń na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy o CIT przysługuje podatnikom, którzy w 1991 roku ponieśli wydatki na zakup oraz montaż maszyn i urządzeń, jeżeli służą one działalności w zakresie przetwórstwa rolnego i spożywczego, z wyjątkiem wytwarzania spirytusu, wyrobów spirytusowych oraz wyrobów tytoniowych. Uprawnienie do odliczenia wydatków inwestycyjnych przysługuje również tym podatnikom, którzy do końca 1991 r. korzystali z odliczeń wydatków od dochodu na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z 28 grudnia 1989 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania. Wymienieni podatnicy zachowują prawo do odliczeń poniesionych w tym okresie wydatków do czasu ich wyczerpania.

Dochody (przychody) wolne i uwzględnione odliczenia od dochodu, w tym odliczenia z tytułu wydatków inwestycyjnych, należy podsumować w poz. 43 zeznania CIT-8.

Podstawa opodatkowania

W części E.2 w poz. 44 ustalana jest podstawa opodatkowania (lub wielkość poniesionej straty w poz. 45). Jeżeli kwota dochodu wykazana w poz. 38 jest większa niż 0, podstawę opodatkowania pomniejsza się o łączną kwotę dochodów wolnych i odliczeń wykazanych w poz. 43.

Ewentualne odliczenia zmniejszające podstawę opodatkowania z tytułu wydatków na nabycie nowej technologii podatnik może wykazać w części E.3. W takim wypadku w poz. 46 należy wpisać kwotę z poz. 53 załącznika CIT-8/O. Wyjaśnijmy, że podstawą ustalenia wielkości odliczenia jest kwota wydatków poniesionych na nabycie nowej technologii, uwzględnionych w wartości początkowej, w części która została zapłacona podmiotowi uprawnionemu w roku podatkowym, w którym nową technologię wprowadzono do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych lub w roku następującym po tym roku, oraz która nie została zwrócona podatnikowi w jakiejkolwiek formie. Jeżeli podatnik dokonał przedpłat (zadatków) na poczet wspomnianych wydatków w roku poprzedzającym rok, w którym wprowadził technologię do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, uznaje się je za poniesione w roku jej wprowadzenia do tej ewidencji. Maksymalnie można odliczyć 50 proc. kwoty ustalonej w powyższy sposób.

Odliczenia dokonuje się w zeznaniu za rok podatkowy, w którym poniesiono wydatki. W przypadku, gdy podatnik osiąga za rok podatkowy stratę lub wielkość dochodu z działalności podatnika jest niższa od kwoty przysługujących mu odliczeń, odliczenia odpowiednio w całej kwocie lub pozostałej części dokonuje się w zeznaniach za kolejno następujące po sobie trzy lata podatkowe, licząc od końca roku, w którym nową technologię wprowadzono do ewidencji środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych.

Prawa do skorzystania z ulgi zostali pozbawieni podatnicy, którzy w roku podatkowym lub roku poprzedzającym prowadzili działalność na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia.

Podatnik traci prawo do ulgi, gdy przed upływem trzech lat podatkowych, licząc od końca roku podatkowego, w którym wprowadził nową technologię do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych:

udzieli w jakiejkolwiek formie lub części innym podmiotom prawa do nowej technologii. Wyjątek stanowi tutaj przeniesienie prawa w wyniku przekształcenia formy prawnej oraz łączenia lub podziału dotychczasowych przedsiębiorców - dokonywanych na podstawie przepisów kodeksu spółek handlowych,

zostanie ogłoszona upadłość podatnika obejmująca likwidację majątku lub zostanie on postawiony w stan likwidacji,

otrzyma zwrot wydatków na tę technologię w jakiejkolwiek formie.

W razie wystąpienia jednej z powyższych okoliczności podatnik w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym one wystąpiły, musi zwiększyć podstawę opodatkowania o kwotę dokonanych odliczeń, do których utracił prawo (w razie poniesienia straty - zobowiązany jest do jej zmniejszenia o tę kwotę).

Jeżeli zakres działalności podatnika wpływa na zwiększenia podstawy opodatkowania (ewentualnie zmniejszenie straty), wypełnia on część E.4 zeznania. W tym miejscu można wykazać: kwoty odliczonych w latach poprzednich wydatków inwestycyjnych, w związku z utratą prawa do odliczeń; kwotę zwolnionych od podatku dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, w związku z utratą prawa do zwolnienia; kwotę odliczonych wydatków z tytułu nabycia nowych technologii, w związku z utratą prawa do odliczenia.

Ostateczną wysokość podstawy opodatkowania (straty), po uwzględnieniu kwot z części E.3 i E.4 podatki wpisuje w poz. 51 (w przypadku straty - w poz. 52). Podstawę opodatkowania podaję się po zaokrągleniu do pełnych złotych.

Podatek należny

W części F zeznania podatnik dokonuje obliczenia podatku. Kwotę podatku obliczoną jako iloczyn podstawy opodatkowania i stawki podatku należy wpisać w poz. 54. Stawka podatku wynosi 19 proc. podstawy opodatkowania (z zastrzeżeniem art. 21 i 22 ustawy o CIT). Odliczenia od podatku wykazane w poz. 64 załącznika CIT-8/O należy wpisać w poz. 55 zeznania CIT-8. Odliczeniu podlegają przede wszystkim wydatki, o których mowa w art. 20 ustawy o CIT, tj. podatek, jaki został potrącony przez płatnika podatku dochodowego za granicą, w związku z uzyskanymi tam przychodami. Kwota odliczeń od podatku wykazywana w poz. 55 zeznania obejmuje również ewentualne zwolnienia na podstawie art. 23 ustawy z 14 czerwca 1991 r. o spółka z udziałem zagranicznym, kwoty zaniechań poboru podatku na podstawie rozporządzeń ministra finansów oraz obniżki z innych tytułów. Podatek należny za rok podatkowy należy wpisać w poz. 56.

Kwoty należnych zaliczek miesięcznych ewentualnie kwartalnych w przypadku podatników, którzy po spełnieniu ustawowych warunków opłacali zaliczki co trzy miesiące, należy wykazać odpowiedni w części G lub H zeznania CIT-8. Suma zaliczek wykazywana jest odpowiednio w poz. 82 albo 91.

W pozycjach 92-93 podatnik zamieszcza informację o różnicy pomiędzy podatkiem należnym a sumą należnych zaliczek za rok podatkowy oraz różnicy pomiędzy sumą należnych zaliczek za rok podatkowy a podatkiem należnym. Następnie wykazywana jest kwota do zapłaty lub nadpłata podatku. Jeżeli firma ma inne zobowiązania podatkowe, wpisuje je w części K zeznania. Należy tu wykazać m.in. dochody wydatkowane przez podatników, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o CIT, w roku podatkowym na inne cele niż określone w art. 17 ust. 1b, w tym dochód uzyskany i niewydatkowany do końca 1994 r.

Ostatnim etapem wypełniania zeznania jest wpisanie danych osoby odpowiedzialnej za sporządzenie zeznania oraz uzyskanie podpisów i pieczątek osób uprawnionych zgodnie z obowiązującymi przepisami lub nadanym statutem do zarządzania jednostką.

Wykazanie darowizn

Podatnik CIT, który otrzymał lub przekazał darowizny, do zeznania CIT-8 dołącza informację o takich darowiznach sporządzoną na druku CIT/D.

W części A informacji podatnik określa miejsce i cel złożenia informacji (pierwotne złożenie informacji lub jej korekta). Kolejnym krokiem jest określenie rodzaju podatnika. Do wyboru są tutaj trzy możliwości: podatnik wyłącznie otrzymujący darowiznę, wyłącznie przekazujący darowiznę i korzystający z odliczenia albo otrzymujący oraz przekazujący darowiznę i korzystający z odliczenia.

Miejsce na wpisanie danych dotyczących otrzymanych darowizn znajduje się w części C informacji. Podatnicy otrzymujący darowizny, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 7 ustawy o CIT oraz w art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, są obowiązani wykazać na formularzu CIT/D ich kwoty oraz opisać cel ich przeznaczenia. Chodzi tu o cele określone zgodnie ze sferą działalności pożytku publicznego, o której mowa w art. 4 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, cele kultu religijnego, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 7 ustawy o CIT oraz cele wynikające z odrębnych ustaw.

Na podatnikach otrzymujących darowizny ciąży dodatkowo obowiązek wyszczególnienia darowizn pochodzących od osób prawnych z podaniem nazwy i adresu darczyńcy, w przypadku gdy jednorazowa kwota darowizny przekracza 15 tys. zł lub jeżeli suma wszystkich darowizn otrzymanych w danym roku podatkowym od jednego darczyńcy przekracza 35 tys. zł. Warto wskazać, że formularz CIT/D składają zarówno podatnicy otrzymujący darowizny, którzy nie mają obowiązku złożenia rocznego zeznania, jak i podatnicy, dla których informacja ta stanowi załącznik do zeznania CIT-8.

Ponadto w terminie składania zeznania rocznego CIT-8 wraz z załącznikiem CIT/D podatnicy otrzymujący darowizny, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 7 ustawy o CIT oraz w art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy z o PIT, zobowiązani są do udostępnienia do publicznej wiadomości informacji o ogólnej kwocie otrzymanych darowizn, celu ich przeznaczenia oraz szczegółowych informacji o darczyńcach, którzy przekazali pojedyncze darowizny w kwocie przewyższającej 15 tys. zł lub kilka darowizn na łączną kwotę ponad 35 tys. zł. O podaniu tych danych do publicznej wiadomości należy zawiadomić w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Z obowiązku upublicznienia informacji zostały zwolnione podmioty, których dochód za dany rok podatkowy nie przekracza 20 tys. zł. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych precyzuje, że przez podanie do publicznej wiadomości należy rozumieć: publikację w internecie, środkach masowego przekazu lub wyłożenie dla zainteresowanych w pomieszczeniach ogólnie dostępnych.

Warto wskazać, że takie same obowiązki informacyjne spoczywają na podatnikach CIT, którzy nie składają zeznania rocznego (np. kościelne osoby prawne). W tym przypadku realizują one powyższe obowiązki, przekazując urzędowi skarbowemu stosowne informacje w terminie do złożenia zeznania podatkowego. Dotyczy ich również obowiązek upublicznienia informacji o otrzymanych darowiznach.

Podatnik, który chce odliczyć od dochodu przekazane darowizny (w ramach limitu 10-proc.) określa kwoty przekazanych darowizn w części D formularza, a następnie wpisuje informacje dotyczące samych obdarowanych.

PRZYKŁAD