Nie są kosztem wydatki związane ze zwolnionym przychodem

Środki finansowe otrzymane bezpośrednio na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego nie są przychodem podatkowym. Dlatego wydatki z nimi związane, takie jak podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata sądowa, taksa notarialna, koszty wypisów aktów notarialnych oraz koszty poświadczenia podpisów, nie są kosztem uzyskania przychodu.

Walne zgromadzenie spółki podjęło uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego. W konsekwencji podwyższenia wspólnik - spółka akcyjna - wniósł aport w postaci zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Konieczność wydzielenia części działalności spółki była wynikiem wprowadzenia do polskiego porządku prawnego Dyrektywy 2003/54/WE z 26 czerwca 2003 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej. W związku z podwyższeniem kapitału zakładowego i otrzymaniem majątku służącego do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie dystrybucji, spółka poniosła koszty z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych, opłat sądowych, taksy notarialnej, kosztów wypisów aktów notarialnych i kosztów poświadczenia podpisów. Spółka zapytała, czy może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wszystkie opłaty poniesione w związku z podwyższeniem kapitału. Jej zdaniem wydatki związane z podwyższeniem kapitału i otrzymaniem aportu oraz rozszerzeniem działalności gospodarczej powinny stanowić koszty uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia.

Organy podatkowe uznały stanowisko spółki za nieprawidłowe. Stwierdziły, że wydatki są związane bezpośrednio z podwyższeniem kapitału zakładowego, a więc pozyskaniem przychodu, który nie jest zaliczany do przychodów podatkowych.

Spółka zaskarżyła interpretację do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał jej rację. Sąd I instancji podkreślił, że warunkiem zakwalifikowania wydatków jako kosztów jest ich celowe poniesienie przez podatnika. Istotne jest, że kosztami będą wydatki poniesione z zamiarem zachowania i zabezpieczenia źródła przychodów, tak aby przynosiły przychody także w przyszłości.

Organ podatkowy zaskarżył korzystny dla podatniczki wyrok i Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił jego skargę kasacyjną i oddalił skargę spółki. NSA przypomniał, że do przychodów nie zalicza się przychodów otrzymanych m.in. na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego. Jeśli zatem środki finansowe otrzymane na ten cel nie są kwalifikowane jako przychody, to również wydatków poniesionych bezpośrednio na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, takich jak podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata sądowa, taksa notarialna, koszty wypisów aktów notarialnych oraz koszty poświadczenia podpisów, nie można uznać za koszty uzyskania przychodu.

Co prawda sąd kasacyjny, co do zasady, zgodził się z WSA, że poniesienie konkretnego wydatku nie zawsze musi prowadzić do powstania lub zwiększenia przychodu, jednak nie można uznać, że sporny przychód należy łączyć nie z sumą środków związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego, lecz przychodami, które dopiero zostaną uzyskane z działalności gospodarczej. Zdaniem NSA dla potrzeb kwalifikowania określonego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu trzeba brać pod uwagę moment dokonania wydatku, a nie moment osiągnięcia przychodu. W związku z tym nie można w sposób pośredni łączyć wydatków wyraźnie powiązanych z przychodem nieopodatkowanym z jakimikolwiek przychodami, które w przyszłości będą podlegały opodatkowaniu, w celu zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów. Następstwem takiego zabiegu byłoby nieuprawnione obniżenie wysokości zobowiązania podatkowego. Z punktu widzenia możności potraktowania poniesionego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu nieistotne są i cel, i konsekwencje podwyższenia kapitału zakładowego spółki.

Opracowała Aleksandra Tarka