Dzięki służebności przesyłu spółka nie płaci za korzystanie z gruntu

Do prowadzenia działalności wodociągowo-kanalizacyjnej przedsiębiorstwo wykorzystuje sieci przesyłowe będące własnością spółki położone na gruntach, które nie stanowią jej własności. Z właścicielami tych gruntów spółka nie zawarła umów na korzystanie z tych gruntów.

W związku z wprowadzeniem przez ustawodawcę do kodeksu cywilnego regulacji prawnych dotyczących służebności przesyłu, spółka nie zawierała notarialnie z żadnym właścicielem umowy służebności przesyłu. Czy w spółce, w świetle przepisów o CIT, powstaje nieodpłatne świadczenie, które podlega opodatkowaniu?

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.) przychodami są w szczególności: wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z wyjątkiem świadczeń związanych z używaniem środków trwałych otrzymanych przez samorządowe zakłady budżetowe w rozumieniu ustawy o finansach publicznych oraz spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie.

Niezależnie od formy nieodpłatnej realizacji praw lub innych tego rodzaju świadczeń do wyceny przychodu podatkowego stosuje się wartości rynkowe.

Wartość otrzymanych nieodpłatnie praw określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem m.in. czasu i miejsca ich uzyskania. Wartość nieodpłatnych świadczeń ustala się m.in. na podstawie cen rynkowych stosowanych przy udostępnianiu praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności czasu i miejsca udostępnienia.

W opisywanej sytuacji spółka nie zawiera umowy z właścicielem nieruchomości, nie oznacza to jednak, że nie uzyskuje korzyści w związku z nieodpłatnym ustanowieniem na jej rzecz służebności przesyłu. Spółka uzyskuje przysporzenie w postaci braku konieczności uiszczenia określonej wartości pieniężnej w związku z uzyskanym prawem wstępu na prywatną nieruchomość w celu dostępu do sieci przesyłowej będącej własnością spółki zlokalizowanej na gruntach, które nie stanowią jej własności.

Za nieodpłatne świadczenia należy uznać wszystkie te zdarzenia prawne oraz gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, tj. niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku mające konkretny wymiar. Bez znaczenia pozostaje forma, w jakiej doszło do uzyskania korzyści, istotą nieodpłatnego świadczenia jest bowiem sam fakt uzyskania korzyści. Podstawową cechą nieodpłatnego świadczenia jest zatem sytuacja, w której otrzymujący przysporzenie, w tym przypadku spółka, nie będzie zobowiązany do świadczenia wzajemnego, np. obniżki ceny z tytułu świadczonej usługi. Tym samym jeżeli spółka uzyskuje za darmo ograniczone prawo rzeczowe, jakim jest służebność przesyłu, po jej stronie wystąpi przysporzenie majątkowe mające konkretny wymiar, polegający na tym, że nie będzie ona zobowiązana płacić za korzystanie z cudzej nieruchomości, gdyż uprawniony podmiot zrezygnuje z części przysługujących mu uprawnień. W konsekwencji po stronie spółki wystąpi przychód.

Oprac. Ewa Matyszewska

@RY1@i02/2011/176/i02.2011.176.086.004a.001.jpg@RY2@

Ksawera Skrzypek ekspert w kancelarii Łatała i Wspólnicy

Na gruncie obowiązujących przepisów znaczne wątpliwości powinno budzić ustanowienie służebności przesyłu bez zgody, a co najmniej wiedzy spółki prowadzącej działalność wodno-kanalizacyjną. Na podstawie przedstawionego stanu faktycznego, bez zapoznania się z dokumentacją sprawy, nie jest możliwe ocenienie, na jakiej podstawie służebność ta została faktycznie ustanowiona.

Jeżeli na rzecz jakiegoś podmiotu została ustanowiona nieodpłatnie służebność przesyłu bądź bez takiego ustanowienia dany podmiot faktycznie z niej korzysta, to u tego podmiotu wystąpił przychód z tytułu otrzymania świadczenia nieodpłatnego na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Aby świadczenie to można było zaliczyć do kategorii świadczeń nieodpłatnych, stanowiących źródło przychodu podlegające opodatkowaniu, musi dojść do zdarzenia prawnego, w wyniku którego jeden podmiot dokonuje określonego świadczenia, natomiast drugi podmiot świadczenie to otrzymuje nieodpłatnie. Nieodpłatne świadczenie polega jedynie na uzyskaniu przez podatnika przychodu bez ekwiwalentnego świadczenia wzajemnego. Podobnie do prezentowanego stanowiska odnosi się także interpretacja indywidualna nr IPPB5/423-353/11-2/AM z 25 maja 2011 r.