Realizacja wydatków na cele statutowe jest wolna od CIT

Część podmiotów będących podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych korzysta na podstawie ustawy z tzw. zwolnień przedmiotowych.

Na przykład zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT zwolnione od podatku są dochody podatników, których celem statutowym jest działalność naukowa, naukowo-techniczna, oświatowa, w tym również polegająca na kształceniu studentów, kulturalna, w zakresie kultury fizycznej i sportu, ochrony środowiska, wspierania inicjatyw społecznych na rzecz budowy dróg i sieci telekomunikacyjnej na wsi oraz zaopatrzenia wsi w wodę, dobroczynności, ochrony zdrowia i pomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów oraz kultu religijnego - w części przeznaczonej na te cele.

Dochód taki jest zwolniony, jeśli zostanie przeznaczony na cele korzystające ze zwolnienia, w tym także na nabycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych służących bezpośrednio realizacji tych celów oraz na opłacenie podatków niestanowiących kosztu uzyskania przychodów (bez względu na termin wydania tego dochodu).

Jednak takie przeznaczenie dochodu wiąże się z tym, że trzeba go wykazać w CIT-8 (poz. od 8 do 12 załącznika CIT-8/O i w poz. 40 CIT-8.).

Zwolnieniu podlegają jednostki organizacyjne, których celem statutowym są cele społecznie użyteczne. Jednak z tego zwolnienia nie korzystają zgodnie z art. 17 ust. 1c ustawy o CIT:

● przedsiębiorstwa państwowe, spółdzielnie i spółki,

● przedsiębiorstwa komunalne mające osobowość prawną, dla których funkcję organu założycielskiego pełnią jednostki samorządu terytorialnego lub ich jednostki pomocnicze utworzone na podstawie odrębnych przepisów,

● samorządowe zakłady budżetowe oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, będące podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych - jeżeli przedmiotem ich działalności jest zaspokajanie potrzeb publicznych pośrednio związanych z ochroną środowiska w zakresie: wodociągów i kanalizacji, ścieków komunalnych, wysypisk i utylizacji odpadów komunalnych oraz transportu zbiorowego.

Tak więc zwolnienie dla jednostek organizacyjnych, których celem statutowym są cele społecznie użytecznie, dotyczyć będzie przede wszystkim dochodów organizacji pożytku publicznego. Takie dochody będą objęte zwolnieniem od podatku dochodowego tylko w części przeznaczonej na działalność statutową, z wyłączeniem jednak przeznaczenia na działalność gospodarczą.

Dodatkowe warunki, których spełnienie umożliwia skorzystanie ze zwolnienia, zawarte są w art. 17 ust. 1a - 1b ustawy o CIT. Przede wszystkim zwolnienie dotyczące podatników przeznaczających dochody na cele statutowe lub inne cele określone w art. 17 nie dotyczy dochodów, bez względu na czas ich osiągnięcia, wydatkowanych na inne cele niż wymienione w tych przepisach. Zwolnienie nie dotyczy również:

● dochodów uzyskanych z działalności polegającej na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego, paliwowego, tytoniowego, spirytusowego, winiarskiego, piwowarskiego, a także pozostałych wyrobów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,5 proc., oraz wyrobów z metali szlachetnych albo z udziałem tych metali, lub dochodów uzyskanych z handlu tymi wyrobami; zwolnieniem objęte są jednak dochody jednostek naukowych i instytutów badawczych, w rozumieniu odrębnych przepisów, uzyskane z działalności polegającej na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego,

● dochodów uzyskanych z działalności polegającej na oddaniu środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych do odpłatnego używania na warunkach dotyczących opodatkowania stron umowy leasingu.

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 1b zwolnienie może być zastosowane, jeżeli dochód jest przeznaczony i - bez względu na termin - wydatkowany na cele korzystające ze zwolnienia, w tym także na nabycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych służących bezpośrednio realizacji tych celów oraz na opłacenie podatków niestanowiących kosztu uzyskania przychodów.

Podatnicy, którzy spełniają powyższe warunki umożliwiające skorzystanie z przedmiotowego zwolnienia, mają jednak obowiązek złożenia rocznej deklaracji CIT-8, nawet jeśli cały dochód osiągnięty w danym roku podatkowym korzysta ze zwolnienia.

Podatnicy mają też obowiązek odpowiednio wykazać ten dochód przeznaczony na cele statutowe lub inne zwolnione. W tym celu muszą wypełnić część poz. od 8 do 12 załącznika CIT-8/O, a następnie przenieść skumulowane kwoty z poz. 20 załącznika do poz. 40 zeznania CIT-8.

W przypadku jednak gdy dochody wolne od podatku zostały przeznaczone na cele statutowe, ale faktycznie nie zostały wydatkowane na te cele, to wtedy podatnicy mają obowiązek wypełnić część F.2. załącznika CIT-8/O. Oznacza to konieczność wypełnienia poz. 70, w której wykazuje się sumę dochodów z danego roku podatkowego oraz z lat poprzednich, które nie zostały wydatkowane do końca roku podatkowego. Ze względu na zwolnienie podatkowe wykazane w tym miejscu kwoty nie podwyższają podatku, nawet jeśli zostały tylko przeznaczone na cele statutowe lub inne zwolnione, ale nie zostały faktycznie wydatkowane. Obowiązek zapłaty podatku od tych dochodów powstałby, jeśli podmiot przeznaczy je w rzeczywistości na inne cele - nawet po kilku latach od ich osiągnięcia czy zadeklarowania ich statutowego przeznaczenia

Istotny jest w tej kwestii art. 25 ust. 4 ustawy CIT. Przepis ten określa, że jeżeli podatnicy uprzednio zadeklarowali, że przeznaczą dochód na cele zwolnione i dochód ten wydatkowali na inne cele - podatek od tego dochodu, bez wezwania, wpłaca się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wydatku. Zasadę tą stosuje się również do dochodów za lata poprzedzające rok podatkowy, zadeklarowanych i niewydatkowanych w tych latach na cele zwolnione. Dochód przeznaczony, a niewydatkowany na cele zwolnione należy wykazać w części K "Inne zobowiązania podatkowe" (poz. 97) zeznania CIT-8. Kwotę podatku od tego dochodu należy wykazać w poz. 98 tego formularza.

Dla podatników wydatkujących dochody na cele statutowe zwolnione od podatku istotne jest, w jaki sposób należy je wykazać w zeznaniu. Jeśli jednak okaże się, że taki wydatek stanowi koszt uzyskania przychodów, to nie należy wykazywać tego dochodu jako przeznaczonego i wydatkowanego na cele zwolnione, ale należy go wykazać w części D.2 (poz. 31) jako składnik ogólnej sumy kosztów związanych z podstawowymi przychodami podmiotu.

Jeśli jednak dany wydatek nie stanowi kosztu uzyskania przychodów, to wydatek ten można uznać za koszt wydatkowany na cele statutowe zwolnione od CIT.

W sytuacji jednak jeśli danego wydatku nie można zakwalifikować ani do kosztów uzyskania przychodów, ani do wydatków na cele statutowe, to dochód odpowiadający temu wydatkowi będzie podlegać opodatkowaniu.

Nabycie papierów wartościowych przez podmioty, których celem jest działalność określona w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT, może zostać zakwalifikowane jako realizacja wydatków na działalność statutową, a tym samym istnieje możliwość skorzystania ze zwolnienia.

Co do zasady, w przypadku wydatkowania środków podmiotów prowadzących działalność statutową nabycie papierów wartościowych w postaci akcji, udziałów lub obligacji będzie podlegać opodatkowaniu. Jednak ustawa o CIT wskazuje na określone rodzaje instrumentów finansowych, których zakup nie spowoduje powstania obowiązku zapłaty podatku. Tak będzie w przypadku zakupu:

● publicznych papierów dłużnych,

● papierów wartościowych lub ściśle wskazanych w ustawie, niebędących papierami wartościowymi, instrumentów finansowych, jeżeli ich nabycie nastąpiło w ramach zarządzania portfelem na zlecenie, pod warunkiem zdeponowania tych papierów wartościowych lub instrumentów finansowych na odrębnym rachunku prowadzonym przez uprawniony podmiot,

● jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych.

Jeśli więc podmiot prowadzący działalność statutową dokona nabycia innych instrumentów finansowych, które nie są objęte zwolnieniem, to w takim przypadku będzie mieć obowiązek zapłaty podatku od dochodu odpowiadającego kwocie wydatków dokonanych z naruszeniem warunków tego zwolnienia. Zgodnie z art. 25 ust. 4 CIT podatek należy wpłacić bez wezwania w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wydatku.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1 pkt 6c, ust. 1e, art. 25 ust. 4 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).