Nieodpłatne poręczenie przez członków to przychód spółki

Teza Zabezpieczenie kredytu przez kilku członków zarządu może dawać taką samą gwarancję jego spłaty, jak zabezpieczenie go przez jeden bank. Wartość rynkowa poręczenia do celów podatkowych powinna wynieść tyle, ile wynagrodzenie dla instytucji finansowej.

Stan faktyczny W 2007 r. spółka zaciągnęła dwa kredyty: inwestycyjny oraz obrotowy. Warunkiem ich uruchomienia było poręczenie przez trzech członków zarządu. W zakresie kredytu inwestycyjnego poręczenia te stanowiły prawne zabezpieczenie spłaty kredytu wraz z odsetkami do czasu przedłożenia w banku prawomocnego odpisu z nowo założonej księgi wieczystej. Zostały zawarte trzy umowy poręczenia. Poręczenia członkowie udzielili nieodpłatnie. Organy ustaliły w efekcie spółce przychód z tytułu nieodpłatnego udzielenia poręczeń.

Uzasadnienie Spór sprowadzał się do określenia, czy organy mogły, a jeśli tak to czy prawidłowo ustaliły przychód na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn.zm.) z tytułu nieodpłatnego udzielenia poręczeń. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, do przychodów zalicza się w szczególności wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z wyjątkami, które nie miały zastosowania w tej sprawie. Inne nieodpłatne świadczenia, o których mowa w tym przepisie, powstają w wyniku nieodpłatnego korzystania z usług innych podmiotów lub ze składników cudzego majątku.

Sąd wskazał, że nieodpłatne udzielenie poręczenia stanowi nieodpłatne świadczenie, co potwierdziły wielokrotnie sądy. Odpowiedzialność poręczyciela sprowadza się do zobowiązania się względem wierzyciela do wykonania zobowiązania dłużnika na wypadek, gdyby dłużnik swego zobowiązania nie wykonał. Dla poręczyciela przyjęcie na siebie określonego ryzyka. Ma ono pewną wartość, czyli cenę, którą uzyskujący poręczenie w normalnych warunkach rynkowych musiałby poręczycielowi zapłacić. Jeżeli zatem poręczenie przez członka zarządu jest nieodpłatne to jest to dla spółki nieodpłatne świadczenie w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT.

Zgodnie z art. 12 ust. 6 pkt 4 ustawy o CIT wartość otrzymanych nieodpłatnie rzeczy lub praw określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania. Organ wystąpił do 15 instytucji finansowych i obliczył na tej podstawie średnią prowizję stosowaną przez podmioty udzielające poręczeń. Wyliczenia organu były więc prawidłowe. Błędem było jednak pomnożenie wartości udzielonego poręczenia przez liczbę członków zarządu, którzy takiego poręczenia udzielili. Zabezpieczenie kredytu przez kilka osób może bowiem dawać taką samą gwarancję spłaty kredytu, jak zabezpieczenie go przez jeden bank lub instytucję finansową, profesjonalnie świadczącą takie usługi. W efekcie organ podatkowy naruszył art. 12 ust. 5 w związku z ust. 6 pkt 4 ustawy o CIT.

z 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 29/14, nieprawomocny

Oprac. Łukasz Zalewski