Firmy z SSE skorzystają wreszcie z ulgi B+R. Ale czy także w jednej krajowej strefie?

W nowym roku atrakcyjniejsze preferencje

Dziś wystarczy, że firma choćby niewielką część działalności prowadzi na terenie specjalnej strefy ekonomicznej i już nie może skorzystać z preferencji na badania i rozwój. Nic więc dziwnego, że przedsiębiorcy o lat domagali się zmian. Jak wynika z opracowanej przez Ministerstwo Rozwoju białej księgi innowacji, postulowali, aby z tej ulgi mogli korzystać podatnicy prowadzących działalność badawczo-rozwojową na terenie SSE i poza nią, gdy taka działalność nie jest objęta zakresem zezwolenia lub nie przysługuje na nią ulga podatkowa na terenie strefy. Ministerstwo Rozwoju wyszło tym postulatom naprzeciw przy okazji rozszerzenia limitów ulgi badawczo-rozwojowej.

Brakuje tylko podpisu prezydenta

Zmianę przewiduje art. 26e ust. 6 ustawy z 9 listopada 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego działalności innowacyjnej (w dniu zamknięcia numeru czekała ona już tylko na podpis prezydenta). Zgodnie z tym przepisem, podatnikowi, który w roku podatkowym prowadził działalność na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia prawo do odliczenia będzie przysługiwać jedynie w odniesieniu do kosztów kwalifikowanych nieuwzględnionych przez podatnika w kalkulacji dochodu zwolnionego z podatku na podstawie zezwolenia. Sytuacja podmiotów działających w SSE znacznie się więc poprawi. Jak mówi Adam Allen, doradca podatkowy i wspólnik w Thedy & Partners, projektowane zmiany umożliwią stosowanie ulgi przez firmy działające w SSE w zakresie, w jakim koszty działalności B+R nie są uwzględniane w kalkulacji dochodu zwolnionego.

Obecnie, jak wyjaśnia Honorata Ścisłowicz, doradca podatkowy i starszy menedżer w EY, spotykamy trzy rodzaje sytuacji. Część podatników prowadzących prace badawczo-rozwojowe ujmuje je osobno w przychodach i kosztach. - Wówczas przedsiębiorca w zezwoleniu na działalność w danej SSE ma wskazane przychody z tytułu działalności badawczo-rozwojowej (są one sklasyfikowane pod określonymi kodami PKWiU), rozpoznaje też koszty uzyskania przychodów i wykazuje je w wyniku strefowym - wylicza Honorata Ścisłowicz. Część przedsiębiorców postępuje jednak inaczej, otóż ponosi koszty badawczo-rozwojowe, ale kalkuluje je na wynik produktu gotowego. - Jest też grupa przedsiębiorców, którzy nie ujmują takich kosztów w wyniku strefowym - dodaje ekspertka.

Po zmianach, jak wskazuje Radosław Ciechański, menedżer w zespole ds. ulg i dotacji w KPMG w Polsce, firmy posiadające zezwolenie strefowe będą mogły skorzystać z ulgi podatkowej na B+R, pod warunkiem że wyodrębnią takie koszty kwalifikowane, które będą dotyczyć prowadzonej działalności B+R i jednocześnie nieuwzględnianych w kalkulacji dochodu zwolnionego z podatku na podstawie zezwolenia. - Przedsiębiorca będzie więc mógł dokonać wyboru, czy koszty prac B+R zakwalifikować do ulgi, czy do zwolnienia podatkowego w ramach SSE - tłumaczy Radosław Ciechański. Z kolei Honorata Ścisłowicz dodaje, że przedsiębiorcy działający w SSE już teraz powinni przyjrzeć się swojej kalkulacji strefowej i zastanowić, jakie rozwiązanie będzie dla nich korzystniejsze. Ekspertka zwraca też uwagę, że zainteresowanie podmiotów ze stref ulgą B+R jest obecnie duże. Potwierdza to wiceprezes Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej Paweł Lulewicz, którego zdaniem ulga B+R będzie dodatkową motywacją dla strefowych przedsiębiorstw, aby inwestować w działalność badawczo-rozwojową. - To okazja, żeby rozwinąć zaplecze badawcze w celu wprowadzenia innowacyjnych rozwiązań, budowy instalacji pilotażowych czy prototypów doświadczalnych - dodaje.

2263 tylu przedsiębiorców na koniec grudnia 2016 r. miało ważne zezwolenia na prowadzenie działalności na terenie SSE

112,3 mld zł prawie tyle wyniosła skumulowana wartość zainwestowanego kapitału w tym czasie

332 tys. tylu pracowników łącznie zatrudniali inwestorzy do końca ubiegłego roku

Działalność badawczo-rozwojowa

Ulga B+R dotyczy nie tylko firm posiadających laboratoria. Chodzi o działalność twórczą - obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe - podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. I wszystko wskazuje na to, że po planowanych zmianach w uldze B+R przedsiębiorcy będą mieli dużo większą motywację do wyodrębnienia działalności i korzystania z preferencji. Jej wysokość ma bowiem wzrosnąć z obecnych 30-50 proc. do 100 proc., a w przypadku centrów badawczo-rozwojowych nawet do 150 proc. Szczegóły dotyczące ulgi wyjaśniają eksperci Kancelarii Olesiński i Wspólnicy.

!Ulga badawczo-rozwojowa dotyczy nie tylko firm posiadających laboratoria. Chodzi o działalność twórczą - obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe - podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań

Poprawiamy konkurencyjność polskiej oferty w regionie

GRAŻYNA CIURZYŃSKA: Po objęciu terytorium kraju jedną strefą ekonomiczną inwestorzy będą mogli otrzymać pomoc (zwolnienie z podatku) sięgającą od 25 proc. do 50 proc. całkowitej wartości przedsięwzięcia

Co się zmieniło, że na terenie całej Polski potrzebna jest jedna strefa? Jakie są wady obecnych przepisów dotyczących SSE?

Zmieniła się przede wszystkim sytuacja gospodarcza Polski. Dzisiaj jesteśmy w zupełnie innej rzeczywistości. Spadło bezrobocie do rekordowo niskiego poziomu, a gospodarka rozwija się stabilnie. Postęp technologiczny i wywodząca się z niego czwarta rewolucja przemysłowa zmieniły też obraz światowej gospodarki. Tymczasem po drodze nie wprowadzano żadnych strategicznych zmian w funkcjonowaniu specjalnych stref ekonomicznych. Tak więc przemiany w światowej i polskiej gospodarce oraz oczekiwania przedsiębiorców i pracowników stanowiły główny motyw przy projektowaniu nowego systemu zachęt. Eliminujemy ograniczenia poprzednich rozwiązań, które sygnalizowali inwestorzy i pracownicy, a więc ograniczenia terytorialne inwestycji, oraz utrudnienia, które skutkowały zbyt małym udziałem przedsiębiorstw mikro, małych i średnich w ogólnej liczbie inwestycji strefowych. Nowy instrument będzie też lepiej oddziaływał na rzecz zrównoważonego rozwoju.

Czy dotychczasowe ulgi i zwolnienia podatkowe w SSE przyniosły oczekiwane efekty?

Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta i jednoznaczna. Z jednej strony zwolnienia podatkowe powstały po to, by pobudzić lokalne inwestycje i likwidować wysokie bezrobocie. Patrząc wyłącznie na wartość nakładów i utworzonych miejsc pracy, można uznać, że spełniły swoje zadanie. Biorąc jednak pod uwagę to, że specjalne miały zaktywizować obszary, które ucierpiały w wyniku zachodzących na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych przemian społeczno-gospodarczych, to odpowiedź na pytanie o efekty SSE nie jest już tak oczywista. Jeśli spojrzymy na mapę inwestycji objętych wsparciem, wówczas zauważymy wyraźnie, że inwestycje lokowane były jedynie w kilku miejscach w Polsce. Chcemy to zmienić, aby inwestycje zapewniały zrównoważony rozwój. O sukcesie takiego podejścia świadczą statystyki - w porównaniu do 2015 roku deklaracje dotyczące nakładów w strefach były w 2016 r. o 90 proc. większe. Inwestorzy obiecali również utworzenie nowych miejsc pracy - o 40 proc. w stosunku do deklaracji z roku poprzedniego. Spodziewamy się, że dane za rok 2017 będą jeszcze lepsze. Wyraźnie widać też wzrost zainteresowania regionami, które wcześniej nie były tak chętnie wybierane przez przedsiębiorców, czyli Polską Wschodnią.

Jakie wymogi trzeba będzie spełnić, żeby zostać zwolnionym z podatku?

Będą wymogi jakościowe i ilościowe. Zależy nam na wysokojakościowych inwestycjach i miejscach pracy. Wymagania są dostosowane do lokalnych warunków, tak aby rodzaje i wielkość inwestycji były adekwatne do regionalnych potrzeb, oczekiwań i możliwości. Inwestycje obejmowane wsparciem będą więc analizowane pod kątem kryteriów jakościowych. W szczególności takich jak: tworzenie wysokopłatnych miejsc pracy, inwestycji w branże zgodne z polityką rozwojową kraju, współpraca z ośrodkami akademickimi i szkolnictwem branżowym oraz wsparcie pracowników w uzyskiwaniu kwalifikacji zawodowych. Kryteria jakościowe są w znacznym stopniu powiązane z sytuacją gospodarczą poszczególnych obszarów. Uwzględniają też priorytety polityki gospodarczej rządu.

Jakie będą kryteria ilościowe?

Chodzi o minimalną wartość nakładów inwestycyjnych. Będą one uzależnione od wielkości przedsiębiorcy. Kryteria dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw zostały odpowiednio zredukowane w stosunku do wymogów dla dużych firm. Kolejnym kryterium będzie stopa bezrobocia w powiecie właściwym dla lokalizacji inwestycji - im wyższe bezrobocie w powiecie, tym niższe wymogi dotyczące nakładów inwestycyjnych.

Na jaki okres będą przyznawane nowe zwolnienia podatkowe dla firm?

Będzie to od 10 do 15 lat. Jest to optymalny okres, biorąc pod uwagę cykl inwestycji, czyli tworzenie podstaw inwestycji, rekrutację pracowników, rozpoczęcie procesu produkcyjnego i zwrot z inwestycji. Ponadto chcemy dać inwestorom poczucie bezpieczeństwa. Czas, na który zostanie przyznane zezwolenie, będzie zależał od poziomu bezrobocia w miejscu planowanej lokalizacji inwestycji. Taki, a nie inny okres czasu zwolnienia został wprowadzony również po to, by zwiększyć konkurencyjność polskiej oferty w stosunku do innych krajów regionu, gdzie od lat funkcjonuje zindywidualizowany czas zwolnienia dla poszczególnych inwestorów. Zazwyczaj okres ten wynosi 10 lat. Możemy więc śmiało powiedzieć, że Polska poprawia konkurencyjność swojej oferty wobec krajów regionu.

Teraz zwolnienia są stosowane w poszczególnych strefach. Kto będzie przyznawał nowe zwolnienia po wprowadzeniu jednej SSE?

Decyzje o zwolnieniach z podatku dochodowego wydawać będą spółki, które obecnie zarządzają specjalnymi strefami ekonomicznymi. Jednocześnie, wykorzystując ich doświadczenie i wiedzę w ramach proponowanych zmian, wprowadzamy jednolity standard obsługi dotyczący oferowanej pomocy publicznej i komunikacji zewnętrznej. Strefy zostaną regionalnym koordynatorem udzielania pomocy publicznej w zakresie zwolnień podatkowych i dotacji rządowej. Obsługa inwestorów będzie realizowana przy ścisłej współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego, instytucjami badawczymi, edukacyjnymi i z otoczenia biznesu. Rozszerzając swoją ofertę, spółki zarządzające staną się centrum wiedzy na temat warunków inwestycyjnych w danym regionie.

Na jaką maksymalnie pomoc będą mogły liczyć firmy? Zwolnienie podatkowe jest przecież formą pomocy publicznej.

Pomoc przewidziana w nowej koncepcji jest zgodna z dopuszczalnymi przez Unię Europejską granicami wsparcia w zakresie pomocy regionalnej. W zależności od województwa będzie to od 25 proc. do 50 proc. intensywności (chodzi o procentowy udział środków publicznych w całkowitej wartości przedsięwzięcia - przyp.red.). Specyficznym województwem jest mazowieckie, które zostało podzielone na podregiony (od 10 proc. do 35 proc. intensywności). Zrobiliśmy tak, aby uwzględnić specyfikę regionu z miastem stołecznym Warszawą. Ważne, że dla małych i średnich przedsiębiorców intensywność wzrasta o odpowiednio 10 i 20 proc.

Jak nowe zwolnienia podatkowe wpłyną na sytuację finansową gmin?

Niezwykle istotne dla nas było wprowadzenie takiego rozwiązania, które nie będzie znacząco ingerowało w sytuację finansową jednostek samorządu terytorialnego. Korzyść w postaci zwolnienia podatkowego przyciąga nowych inwestorów. Ci z kolei przyciągać będą kolejne inwestycje, już nieobjęte zwolnieniami - mam tu na myśli poddostawców i kooperantów. Nasze szacunki wskazują, że na jedno miejsce pracy, utworzone w ramach inwestycji objętej wsparciem, powstanie od dwóch do siedmiu w jej otoczeniu. Nasze analizy jasno też wskazują, że w ciągu 10 lat obowiązywania zwolnienia z podatku dochodowego jednostki samorządu terytorialnego skorzystają finansowo na wprowadzanym rozwiązaniu. Zatrudnieni pracownicy będą odprowadzać podatki, które zasilą budżet państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Warto również podkreślić, że zwolnienie z podatku jest czasowe i docelowo inwestor będzie płacił podatek dochodowy, co będzie miało pozytywne odzwierciedlenie w budżetach samorządów.

Czy poza podatkiem dochodowym firmy będą mogły liczyć również na zwolnienie z podatku od nieruchomości?

Tak, o ile gmina uchwali stosowną uchwałę. Aby zapewnić współpracę na linii strefa - inwestor - jednostki samorządu terytorialnego, wprowadzamy w nowej koncepcji mechanizm współpracy pomiędzy tymi podmiotami. Pozwoli on na identyfikowanie nie tylko obszarów, gdzie takie zwolnienie powinno być wprowadzone, ale także to, jakie inne działania i inwestycje publiczne powinny być realizowane, by poprawić klimat inwestycyjny w Polsce.

Co z podmiotami, które dotychczas korzystały z pomocy publicznej (zwolnień podatkowych), w tym pomocy de minimis?

Nowa ustawa nie wprowadza żadnych zmian dotyczących funkcjonowania przedsiębiorców już korzystających z innych źródeł pomocy publicznej. Jednocześnie, z uwagi na przepisy unijne dotyczące takiej pomocy wsparcie dotyczyć będzie nowych inwestycji i reinwestycji, które nie zostały rozpoczęte. Wsparcie w ramach wprowadzanego instrumentu będzie można łączyć z innymi źródłami pomocy publicznej, o ile zachowany zostanie maksymalny pułap pomocy zgodnie z mapą intensywności pomocy publicznej.

@RY1@i02/2017/228/i02.2017.228.18300110a.801.jpg@RY2@

fot. Materiały prasowe

Grażyna Ciurzyńska dyrektor departamentu inwestycji i rozwoju w Ministerstwie Rozwoju

Rozmawiał Łukasz Zalewski

Historia zatoczy koło?

Zamiast kilkunastu stref ekonomicznych - jedna. Niestety, nie wiadomo, czy po jej utworzeniu działające w niej firmy będą mogły korzystać z ulgi B+R. Zdaniem ekspertów, jeśli rząd zechce utrzymać tę preferencję, konieczna będzie zmiana przepisów

Resort rozwoju chce, żeby obecne 14 specjalnych stref ekonomicznych, które funkcjonują na ograniczonych i wyznaczonych terenach, zastąpiła jedna, obejmująca terytorium całego kraju. Zmiana ta przybrała już kształt projektu ustawy o zasadach wspierania nowych inwestycji (projekt z 11 października 2017 r.) i ma zacząć obowiązywać po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Jak wyjaśnia Małgorzata Popławska, wiceprezes Krakowskiego Parku Technologicznego (jedna z 14 SSE), po wejściu w życie nowych przepisów nadal będzie funkcjonowało 14 podzielonych terytorialni SSE, ale ich obszar obejmie cały kraj. - Będzie więc można inwestować na dowolnie wybranym obszarze po spełnieniu określonych warunków ilościowych i jakościowych. Zniesienie ograniczeń terytorialnych na pewno uprości i skróci proces inwestycyjny - twierdzi Małgorzata Popławska. Wprowadzenie nowej ustawy nie oznacza więc likwidacji funkcjonujących obecnie 14 stref, które będą działały do końca 2026 r. (patrz też rozmowa z Grażyną Ciurzyńską, dyrektor departamentu inwestycji i rozwoju w Ministerstwie Rozwoju).

Co dalej z B+R

Obecnie firmy mogą prowadzić działalność w specjalnej strefie ekonomicznej po uzyskaniu zezwolenia. Projekt ustawy o zasadach wspierania nowych inwestycji nic jednak nie wspomina o zezwoleniach. Otóż godnie z nim podmioty, które będą chciały zainwestować w strefie terytorialnie obejmującej całą Polskę, będą musiały uzyskać decyzję o wsparciu inwestycji. Co to oznaczałoby dla przedsiębiorców, którzy zechc prowadzić działalność na terenie nowej SSE i jednocześnie korzystać z ulgi na badania i rozwój? Otóż mogą zostać wykluczeni z ulgi.

Jak zauważa Adam Allen, zmiany dotyczące ulgi na B+R, które mają zacząć obowiązywać od początku przyszłego roku, mają pozwolić na jej stosowanie również przez firmy działające w SSE, w zakresie, w jakim koszty działalności B+R nie są uwzględniane w kalkulacji dochodu zwolnionego. - Takiego zastrzeżenia nie przewiduje się natomiast w przypadku nowych decyzji o wsparciu inwestycji, co może być uzasadnione trwającym wciąż procesem tworzenia nowych przepisów o SSE - dodaje ekspert.

Honorata Ścisłowicz też zwraca uwagę, że obecna nowelizacja przepisów dotyczących ulgi B+R jest wprowadzana niezależnie od prac nad projektem ustawy o zasadach wspierania nowych inwestycji, której termin wejścia życie nadal jest - tak naprawdę - nieznany. W efekcie czekająca na podpis prezydenta ustawa mówi o uldze B+R dla firm działających w strefach na podstawie zezwolenia, a nie decyzji o wsparciu. Niestety, to oznacza, że aby przedsiębiorcy w nowej strefie mogli również korzystać z ulgi, konieczne będą zmiany.

@RY1@i02/2017/228/i02.2017.228.18300110a.802.jpg@RY2@

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Ulga wreszcie atrakcyjniejsza

Pomimo dotychczasowych uproszczeń chętnych do stosowania preferencji wciąż jest mało. Jednak od nowego roku zostaną one rozszerzone i być może to będzie impulsem do odwrócenia obecnie niekorzystnego trendu

Ustawodawca - być może mając na uwadze, że analogiczne mechanizmy wsparcia w państwach ościennych umożliwiają odliczanie kosztów działalności B+R w dużo szerszym zakresie niż u nas - przygotował projekt kolejnej ustawy zakładającej większe udogodnienia dla przedsiębiorstw prowadzących działalność innowacyjną. Prace nad nią przebiegły w iście ekspresowym tempie: od momentu wpłynięcia do Sejmu projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego działalności innowacyjnej do przekazania jej do podpisu prezydentowi minęło zaledwie półtora miesiąca. Tzw. duża nowelizacja ustawy o innowacyjności zakłada wprowadzenie kolejnych preferencji w ramach korzystania z ulgi B+R. Jednak co ważne, nie zmienia ona fundamentalnych założeń jej funkcjonowania, które obowiązują już teraz, i nie ogranicza dotychczasowych preferencji, a wyłącznie je rozszerza. Zmiany - jak wynika z ustawy - mają wejść w życie z początkiem 2018 r., a w dniu, w którym zamykaliśmy numer, nowelizacja czekała tylko na podpis prezydenta. W tym momencie warto zatem znać zarówno obecny zakres możliwości korzystania z ulgi - chociażby na potrzeby rozliczenia podatku za rok 2017, jak i regulacje, które będą miały znaczenie w rozliczeniu za rok 2018.

Już za chwilę nowości

Najważniejsze zmiany w nowej uldze B+R dotyczą:

rozszerzenia katalogu kosztów kwalifikowanych dla wszystkich przedsiębiorstw - o wynagrodzenia z tytułu umowy o dzieło oraz umów zlecenia oraz składki na ubezpieczenia społeczne opłacane z tytułu tych należności;

doprecyzowania zakresu zaliczania do kosztów kwalifikowanych kosztów wynagrodzeń i składek personelu badawczego (pracownicy, usługodawcy na podstawie umowy zlecenia i umowy o dzieło) w przypadku, gdy tylko część swojej pracy (usług) poświęcają na działalność B+R. Ustawodawca dodał sformułowanie, że koszt jest uwzględniany "w takiej części, w jakiej czas przeznaczony na realizację działalności badawczo-rozwojowej pozostaje w ogólnym czasie pracy pracownika w danym miesiącu";

zwiększenia wysokości odliczenia dla wszystkich przedsiębiorstw do 100 proc. wszystkich rodzajów kosztów kwalifikowanych;

zwiększenia wysokości odliczenia dla przedsiębiorstw posiadających ustawowy status centrum badawczo-rozwojowego. W przypadku firm należących do MSP do 150 proc. wszystkich kosztów kwalifikowanych, a w przypadku pozostałych podatników - o statusie CBR - do 150 proc. wszystkich kosztów kwalifikowanych z wyjątkiem kosztów uzyskania i utrzymania patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. W tym zakresie koszty kwalifikowane wynoszą 100 proc. Przy czym w zakresie 50 proc. ponad 100 proc. odliczenia (które przysługuje wszystkim przedsiębiorcą bez względu na status CBR) będzie to stanowiło pomoc publiczną. Podlega ona ograniczeniom wynikającym z rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. (GBER), a z tym wiąże się na przykład konieczność uwzględniania limitów, kumulacji różnych rodzajów pomocy;

umożliwienia przedsiębiorstwom o statusie centrum badawczo-rozwojowego odliczenia:

● kosztów amortyzacji budynków, budowli i lokali (będących odrębną własnością) wykorzystywanych przez CBR na potrzeby prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej

● kosztów poniesionych na nabycie ekspertyz, opinii itp. nabytych od jednostek innych niż jednostki naukowe - na warunkach rynkowych (wysokość tych kosztów kwalifikowanych nie może przekroczyć 10 proc. przychodów innych niż przychody z zysków kapitałowych podatnika osiągniętych w roku podatkowym).

Odliczenie obu rodzajów kosztów będzie stanowiło pomoc publiczną dla CBR, która podlega ograniczeniom wynikającym z rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. (GBER), a to oznacza konieczność uwzględniania limitów, kumulacji różnych rodzajów pomocy;

rozszerzenia katalogu kosztów kwalifikowanych dla wszystkich rodzajów przedsiębiorstw o koszty nabycia sprzętu specjalistycznego, wykorzystywanego do prowadzonej działalności B+R - pod warunkiem, że ten nie będzie on stanowił środka trwałego, oraz umożliwienia odliczania dużym przedsiębiorstwom kosztów ponoszonych na ochronę patentową;

umożliwienia korzystania z ulgi przedsiębiorcom, którzy prowadzą działalność na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia - prawo do odliczenia będzie przysługiwało w odniesieniu do kosztów kwalifikowanych, które nie są przez podatnika uwzględniane w kalkulacji dochodu zwolnionego z podatku na podstawie zezwolenia.

sprecyzowania zakresu odliczenia kosztów amortyzacji wartości niematerialnych i prawnych (WNiP) w postaci kosztów prac rozwojowych. Tu kwalifikowane są odpisy amortyzacyjne wyłącznie w proporcji, w jakiej w wartości początkowej tej WNiP pozostają koszty kwalifikowane wskazane w ustawie (np. wynagrodzenia, zużycie materiałów i surowców, ekspertyzy, opinie, korzystanie z aparatury naukowo-badawczej, nabycie sprzętu specjalistycznego).

Z ulgi będą mogli korzystać wyłącznie przedsiębiorcy uzyskujący przychody inne niż przychody z zysków kapitałowych. Kwota odliczenia w roku podatkowym nie będzie mogła przekraczać kwoty dochodu uzyskanego przez podatnika z przychodów innych niż przychody z zysków kapitałowych. Niestety ten niekorzystny przepis wprowadzono na etapie prac w Sejmie. W ustawie dodano też, że koszty kwalifikowane podlegają odliczeniu, jeżeli nie zostały odliczone od podstawy obliczenia podatku (obecnie niemożliwe jest odliczenie wyłącznie kosztów zwróconych bezpośrednio). Ma to zapobiec takim sytuacjom, w których raz odliczone od podstawy obliczenia podatku koszty kwalifikowane z tytułu nabycia np. materiałów lub surowców będą odliczane przez podatnika ponownie - np. po wytworzeniu z nich środka trwałego - jako odpisy amortyzacyjne.

Warto też zwrócić uwagę na obowiązki sprawozdawcze. Otóż od 2018 roku podatnicy będą musieli wykazywać w części sprawozdania finansowego - "Dodatkowe informacje i objaśnienia" wysokości poniesionych kosztów związanych z pracami badawczymi i rozwojowymi, które nie zostały ujęte w aktywach bilansu.

WAŻNE

Podatnicy, którzy ponieśli koszty w tym roku, mogą jeszcze je odliczyć, o ile zdążą zidentyfikować i wyodrębnić koszty działalności badawczo-rozwojowej. Sposób postępowania jest taki sam w latach 2017 i 2018.

OPINIA EKSPERTA

Procedury zostaną uproszczone

@RY1@i02/2017/228/i02.2017.228.18300110a.803.jpg@RY2@

Małgorzata Popławska wiceprezes Krakowskiego Parku Technologicznego

Ogólny kierunek zmian wynikających z projektu ustawy o zasadach wspierania nowych inwestycji (wprowadza jedną strefę - przyp. red.) oceniamy bardzo pozytywnie. W Małopolsce duża część inwestycji jest lokowana na gruntach prywatnych. Dotychczasowa procedura obejmowania gruntów prywatnych strefą była trudna, żmudna i czasochłonna. Po wejściu w życie nowych przepisów nie będzie jej wcale, co skróci proces inwestycyjny i uprości procedury. Położenie nacisku na kryteria jakościowe inwestycji też jest ważne, bo przy tak niskim bezrobociu musimy już myśleć nie tyle o tworzeniu jakichkolwiek miejsc pracy, ile o lepszych jakościowo miejscach pracy. Stara ustawa była tworzona na początku transformacji, w czasie zamykania wielu zakładów pracy i strukturalnego bezrobocia, w celu przyciągania przemysłu. Obecnie działamy w innych warunkach, są nowe priorytety, tak więc próbę modyfikacji narzędzia, jakim są SSE, oceniamy pozytywnie.

Czy będą pożądane efekty

Pierwotnym celem wprowadzenia ulgi na działalność badawczo-rozwojową miało być zachęcenie przedsiębiorstw do zwiększania nakładów na ten rodzaj działalności, a w rezultacie zwiększenie konkurencyjności polskiej gospodarki. Bez wątpienia Polska ma znaczący potencjał innowacyjny, który obecnie nie jest w pełni wykorzystywany. Wydaje się, że już na tym etapie preferencja w postaci ulgi B+R powinna pomagać do inwestowania w badania i rozwój. W swoim założeniu ulga jest bowiem bardzo atrakcyjną zachętą podatkową, z której w praktyce może skorzystać większość podmiotów, nie tylko produkcyjnych. Szczególnie że niedługo limit kosztów kwalifikowanych do odliczenia sięgnie 100 proc., a w przypadku centrów badawczo-rozwojowych nawet 150 proc. Teoretycznie więc powinno to spowodować, że przedsiębiorcy będą inwestować w badania i rozwój coraz większe pieniądze, a także, że lawinowo zaczną odliczać koszty B+R. Aby tak się jednak stało, kluczowe są dwa czynniki. Po pierwsze, musi być większa świadomość podatników, że działalność badawczo-rozwojowa to nie tylko prowadzenie badań w wyspecjalizowanych laboratoriach. Po drugie, chodzi o utrwalenie zaufania podatników do organów podatkowych - a to może być zdecydowanie trudniejsze. Nawet bowiem najlepsza w zamyśle i wykonaniu regulacja dotycząca preferencji podatkowej nie będzie wykorzystywana, jeżeli podejście organów podatkowych spowoduje konieczność mnożenia setek stron dokumentacji wewnętrznej, a interpretacja przepisów będzie nazbyt często prowadziła do naruszenia zasady in dubio pro tributario. Widać to już dziś, kiedy trudno jednoznacznie wskazać linie interpretacyjne w zakresie korzystania z ulgi B+R. Na razie podejście fiskusa nie wydaje się restrykcyjne, co niewątpliwie jest dobrym sygnałem. A jak będzie dalej, pokażą kolejne lata i pierwsze kontrole.

SCHEMAT 1

Wybrane interpretacje organów podatkowych

POZYTYWNE:

●

(...) wprowadzanie nowych smaków - produktów, składu chemicznego, wprowadzanie nowych procesów produktów jak np. zautomatyzowane procesy pakowania czy proces produkcji nowego dodatku piekarniczego, co wpływa na wiele różnych aspektów, jak np. termin ważności, wprowadzanie pilotażowych rozwiązań dotyczących receptur piekarniczych itp. (...) opisane w stanie faktycznym stanowią działalność badawczo-rozwojową.

Interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 25 stycznia 2017 r., nr 2461-IBPB-1-2.4510.934.2016.3.KP

●

(...) do kosztów kwalifikowanych (...) można także zaliczyć materiały i surowce zużyte na wytworzenie narzędzi i oprzyrządowania, które są niezbędne do wdrożenia optymalizacji procesu produkcyjnego. (...) zaliczenie do kosztów kwalifikowanych, kosztów wszelkich materiałów i surowców (kosztów uzyskania przychodu) niezbędnych do wdrożenia nowego procesu lub znacznej zmiany istniejącego procesu produkcji, w tym również tych zużytych w celu przygotowania odpowiednich, dostosowanych stanowisk badawczych, narzędzi i oprzyrządowania.

Interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 11 stycznia 2017 r., nr 1462-IPPB5.4510.1089.2016.1.MR

●

(...) Zatem, stanowisko Wnioskodawcy w zakresie ustalenia czy pracowników, którzy częściowo wykonują prace będące realizacją działalności badawczo-rozwojowej Spółki, tj. choć uczestniczą w pracach badawczo-rozwojowych, nie przeznaczają na realizację takiej działalności 100% swojego czasu pracy, można uznać za zatrudnionych w celu realizacji działalności badawczo-rozwojowej w rozumieniu art. 18d ust. 2 pkt 1 ustawy o CIT uznano za prawidłowe.

Interpretacja dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 20 marca 2017 r., nr 2461-IBPB-1-3.4510.1184.2016.1.TS

●

(...) Wnioskodawca kalkuluje swoje wynagrodzenie, uwzględniając swoje koszty (prowadzone prace w podstawowym zakresie oraz koszty ogólnego zarządu i administracyjne) oraz marżę. (...) W modelu stosowanym przez Wnioskodawcę nie dochodzi de facto do zwrotu kosztów, a jedynie do zapłaty wynagrodzenia (...). nie dochodzi do refakturowania ponoszonych kosztów na odbiorców usług. Zdaniem wnioskodawcy, w takim przypadku nie dochodzi do "zwrotu w jakiejkolwiek formie".

Interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 22 czerwca 2016 r., nr IBPB-1-2/4510-281/16/KP

NEGATYWNA

●

(...) wydatki na zakup materiałów niezbędnych do wykonania prototypów, które w trakcie przeprowadzania na nich testów/ekspertyz mogą ulec zniszczeniu oraz koszty wynagrodzeń pracowników wykonujących prototypy, nie będą stanowiły kosztów kwalifikowanych (...) wytworzenie prototypów będzie służyło uzyskaniu certyfikatów umożliwiających wprowadzenie nowych, już wcześniej opracowanych produktów na rynki zagraniczne. (...) wytworzenie przedmiotowych prototypów nie będzie służyło tworzeniu lub projektowaniu nowych, zmienianych lub ulepszanych produktów, a tym samym nie będzie spełniało przesłanek kwalifikujących je do uznania za działalność badawczo-rozwojową.

Interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 16 grudnia 2016 r., nr 2461-IBPB-1-2.4510.850.2016.2.MS

PiSZ

ⒸⓅ

Ogólne zasady bez zmian

Choć ulga B+R zostanie rozszerzona, to obecne przepisy dotyczące korzystania z niej nadal będą miały zastosowanie - szczególnie w zakresie dotychczasowego katalogu kosztów kwalifikowanych oraz ogólnej zasady korzystania z ulgi, tj. odliczenia od podstawy opodatkowania kosztów uzyskania przychodów

Oprócz licznych dotacji, pożyczek czy instrumentów finansowych stanowiących pomoc publiczną od 1 stycznia 2016 r. w Polsce funkcjonuje forma preferencji dla podatników PIT i CIT, dzięki której prowadzący działalność badawczo-rozwojową mogą odliczyć od podstawy opodatkowania określone koszty ponoszone na tę działalność. Jest to właśnie tzw. ulga B+R, która - co ważne - nie jest pomocą publiczną. Na czym polega ta preferencja? Przypomnijmy.

Podatnik PIT lub CIT odlicza od podstawy opodatkowania koszty poniesione na działalność badawczo-rozwojową (koszty kwalifikowane), które już wcześniej zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. W praktyce przedsiębiorca za rok 2017 będzie mógł odliczyć ponownie część - a za rok 2018 całość - już odliczonych kosztów uzyskania przychodów. Po zmianie - od roku 2018 - ogólny schemat odliczenia nie ulegnie zmianie. W praktyce zostanie natomiast ograniczony zakres podmiotów mogących korzystać z ulgi: do przedsiębiorców uzyskujących przychody inne niż z zysków kapitałowych i do wysokości przychodów innych niż przychody z zysków kapitałowych.

PRZYKŁAD 1

Przełom roku

Firma część wydatków ponosi w 2017 roku, a część kosztów będzie miała w 2018 roku. Do końca 2017 roku przedsiębiorstwo stosuje dotychczasowy katalog i zakres odliczeń. Koszty poniesione (w znaczeniu memoriałowym/kasowym) w roku 2018 rozliczy według nowych regulacji.

Niekoniecznie w laboratorium

Z ulgi mogą korzystać podmioty, które ponoszą wydatki na działalność badawczo-rozwojową rozumianą jako działalność B+R (zgodną z definicją wskazaną w ustawie o CIT i PIT). W praktyce może to być każdy przedsiębiorca, który co najmniej zmierza do udoskonalania swoich produktów i prowadzi regularne prace w tym celu. W świetle ustaw o CIT i PIT działalność badawczo-rozwojowa oznacza działalność twórczą, obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań. Aby skorzystać z ulgi, przedsiębiorcy powinni ponosić wydatki na działalność badawczo-rozwojową prowadzoną systematycznie i w sposób zorganizowany, która jest realizowana w celu udoskonalania technicznego produktów, procesów lub usług (również w celach komercyjnych).

Kto i ile może zyskać

Od 2018 r. dotychczasowy katalog oraz limit kosztów kwalifikowanych zostanie wyłącznie rozszerzony. A aktualnie kwalifikowane koszty pozostaną bez zmian, zwiększy się tylko ich zakres. tabela

Tabela. Co odliczamy dziś, a co odliczymy po 1 stycznia 2018 r.

Wynagrodzenia i składki na ubezpieczenia społeczne, które dotyczą pracowników zatrudnionych w celu realizacji działalności badawczo-rozwojowej	50 proc.	50 proc.	100 proc.	150 proc.
Wynagrodzenia i składki na ubezpieczenia społeczne, które dotyczą wykonawców usług badawczo-rozwojowych na podstawie umowy zlecenia i umowy o dzieło	Koszt niekwalifikowany	Koszt niekwalifikowany	100 proc.	150 proc.
Nabycie materiałów i surowców bezpośrednio związanych z prowadzoną działalnością badawczo-rozwojową;	50 proc.	30 proc.	100 proc.	150 proc.
Nabycie niebędącego środkami trwałymi sprzętu specjalistycznego wykorzystywanego bezpośrednio w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, w szczególności naczyń i przyborów laboratoryjnych oraz urządzeń pomiarowych	Koszt niekwalifikowany	Koszt niekwalifikowany	100 proc.	150 proc.
Ekspertyzy, opinie, usługi doradcze i usługi równorzędne, a także nabycie wyników badań naukowych, świadczonych lub wykonywanych na podstawie umowy przez jednostkę naukową na potrzeby prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej	50 proc.	30 proc.	100 proc.	150 proc.
Odpłatne korzystanie z aparatury naukowo-badawczej wykorzystywanej wyłącznie w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej (odliczenie nie przysługuje, jeżeli umowa dotycząca korzystania z aparatury została zawarta z podmiotem powiązanym)	50 proc.	30 proc.	100 proc.	150 proc.
Nabycie usługi wykorzystania aparatury naukowo-badawczej wyłącznie na potrzeby prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, jeżeli zakup usługi nie wynika z umowy zawartej z podmiotem powiązanym z podatnikiem	Koszt niekwalifikowany	Koszt niekwalifikowany	100 proc.	150 proc.
Koszty uzyskania i utrzymania patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego	50 proc.	Koszt niekwalifikowany	100 proc.	150 proc. (100 proc. dla CBR o statusie dużego przedsiębiorcy)
Odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, które są dokonywane w konkretnym roku podatkowym i zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów (niekwalifikowane są odpisy od samochodów osobowych oraz budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością)	50 proc.	30 proc.	100 proc.	150 proc.
Odpisy amortyzacyjne od budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością wykorzystywanych w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej	Koszt niekwalifikowany	Koszt niekwalifikowany	Koszt niekwalifikowany	150 proc. Wysokość tych kosztów kwalifikowanych nie może przekroczyć 10 proc. przychodów innych niż przychody z zysków kapitałowych podatnika osiągniętych w roku podatkowym
Koszty ekspertyz, opinii, usług doradczych i usług równorzędnych, badań wykonywanych na podstawie umowy, wiedzy technicznej i patentów lub licencji na chroniony wynalazek, uzyskanych od podmiotów innych niż jednostki naukowe - na warunkach rynkowych i wykorzystywanych wyłącznie na potrzeby prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej	Koszt niekwalifikowany	Koszt niekwalifikowany	Koszt niekwalifikowany	150 proc. Wysokość tych kosztów kwalifikowanych nie może przekroczyć 10 proc. przychodów innych niż przychody z zysków kapitałowych podatnika osiągniętych w roku podatkowym

ⒸⓅ

Katalog oraz limit kosztów kwalifikowanych podlegających odliczeniu różni się w zależności od tego, czy podatnik może być uznany za MSP, czy za dużego przedsiębiorcę. Ustawa o PIT i CIT w zakresie ustalania statusu przedsiębiorstwa odwołuje się do regulacji ustawy z 2 lipca 2004 r.o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm.). To ważne dla wszystkich podatników, którzy pozostają w różnego rodzaju powiązaniach z innymi przedsiębiorstwami, np. w grupach kapitałowych. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej - w przeciwieństwie do przepisów unijnych w zakresie określania statusu MSP - przy określaniu tego statusu nie nakazuje sumowania danych wszystkich przedsiębiorstw powiązanych ze sobą i uwzględniania tych danych dla poszczególnych przedsiębiorstw. W praktyce podatnik pozostający w grupie kapitałowej na gruncie przepisów unijnych po zsumowaniu danych finansowych i zatrudnienia grupy może być uznany za dużego przedsiębiorcę. Przykładowo może tak być przy ubieganiu się o dotację z funduszy strukturalnych. Jednak jednocześnie będzie uznawany za MSP na potrzeby odliczenia kosztów kwalifikowanych B+R - ponieważ do jego jednostkowych danych finansowych i zatrudnienia nie będziemy wliczać danych innych spółek w tej grupie.

PRZYKŁAD 2

Prognozowany dochód

Podatnik CIT (będący MSP) prognozuje osiągnięcie dochodu w roku 2017 na poziomie 1 mln zł (podstawa opodatkowania). Ponadto prowadzi działalność badawczo-rozwojową, w ramach której:

● zatrudnia trzy osoby prowadzące prace badawczo-rozwojowe na pełny etat (roczny koszt wynagrodzeń i składek to 300 tys. zł),

● na bieżąco nabywa surowce i materiały do prowadzenia prac B+R (roczny koszt to 100 tys. zł),

● dokonuje odpisów amortyzacyjnych od pięciu środków trwałych wykorzystywanych do prowadzenia prac B+R (roczny koszt to 100 tys. zł).

Suma kosztów B+R poniesionych w roku podatkowym to 500 tys. zł.

50 proc. z 500 tys. zł = 250 tys. zł (koszty kwalifikowane do odliczenia).

Podstawa opodatkowania ulega zmniejszeniu z 1 mln zł do 750 tys. zł.

Efektywna oszczędność podatkowa: 47,5 tys. zł (19 proc. z 250 tys. zł).

Sposób dokonywania odliczenia

Przeanalizujmy teraz, w jaki sposób dokonać odliczenia. A więc przede wszystkim - jeszcze przed rozpoczęciem korzystania z ulgi - podatnik powinien wyodrębnić koszty działalności badawczo-rozwojowej w swojej ewidencji rachunkowej. Jest to wymóg ustawowy, który niewątpliwie ułatwi rozliczenia z fiskusem. Odliczenia dokonuje się w zeznaniu za rok podatkowy, w którym poniesiono koszty kwalifikowane. Wysokość kosztów kwalifikowanych podlegających odliczeniu należy wskazać w załączniku do deklaracji PIT lub CIT, odpowiednio na formularzu PIT/BR lub CIT/BR. Ponadto, co dotyczy wszystkich przedsiębiorców bez względu na status, poniesienie straty w roku podatkowym lub osiągnięcie dochodu niższego od kwoty odliczenia nie uniemożliwia skorzystania z ulgi. Odliczenia (odpowiednio w całej kwocie lub w pozostałej części) można dokonać w kolejnych następujących po sobie sześciu latach podatkowych - licząc bezpośrednio po roku, w którym podatnik skorzystał lub miał prawo skorzystać z odliczenia.

Czy będzie zwrot gotówkowy

Co ważne, niektórzy mogą uzyskać zwrot podatku. Dotyczy to podatników, którzy:

● złożą korektę deklaracji za rok 2016 i wykażą poniesione wówczas koszty B+R (przy czym należy pamiętać, że w 2016 r. limit wysokości odliczeń był niższy);

● w roku rozpoczęcia prowadzenia działalności ponieśli stratę albo osiągnęli dochód niższy od kwoty przysługującego za ten rok odliczenia. W przypadku MSP - dotyczy to również roku następnego po roku rozpoczęcia działalności.

Razem z dotacją

Ulgi B+R można zasadniczo łączyć z innymi rodzajami wsparcia. To dobra wiadomość dla podatników, którzy korzystają z pomocy publicznej - np. na badania i rozwój, czy pomocy inwestycyjnej na budowę centrów badawczo-rozwojowych. Należy jednak pamiętać, że jeżeli chcemy połączyć pomoc publiczną z ulgą na B+R, koszty kwalifikowane będą podlegały odliczeniu tylko o tyle, o ile nie zostaną zwrócone w jakiejkolwiek formie. A od 2018 r. doprecyzowano, że ulga nie będzie przysługiwać również w zakresie kosztów, które nie zostały uprzednio odliczone od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Przykładowo, zwrot może mieć miejsce w formie dotacji bezzwrotnej w postaci dofinansowania na projekty B+R ze środków europejskich (dofinansowanie może bowiem pokrywać część wynagrodzenia pracowników działu badawczo-rozwojowego lub zakup materiałów lub surowców w ramach realizowanego projektu B+R).

PRZYKŁAD 3

Program operacyjny

Podatnik PIT o statusie innym niż MSP w 2017 roku otrzymał pomoc na sfinansowanie projektu badawczo-rozwojowego w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój. Łączny koszt kwalifikowany projektu wynosi 3 mln zł, a intensywność pomocy dla części badawczej 50 proc. Podatnik otrzyma więc na realizację części badawczej pomoc w wysokości 1,5 mln zł, z czego:

● 500 tys. zł na koszty wynagrodzeń pracowników działu B+R,

● 500 tys. zł z tytułu odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych wykorzystywanych w projekcie

● 500 tys. zł kosztów zakupu materiałów i surowców.

Podatnik będzie mógł zaliczyć na potrzeby obliczenia kosztów kwalifikowanych w ramach ulgi - 1,5 mln zł (kwota niezwrócona w ramach dotacji), z czego kosztami kwalifikowanymi podlegającymi odliczeniu będą:

a. 50 proc. z 500 tys. zł = 250 tys. zł (z pozostałych kosztów wynagrodzeń).

b. 30 proc. z 1 mln zł = 300 tys. zł (z pozostałych odpisów amortyzacyjnych oraz kosztów zakupu materiałów i surowców).

Przedsiębiorca wnioskujący o dotację powinien pamiętać o tym, że jeżeli uzyska dofinansowanie na koszty, które wcześniej zostały odliczone w ramach ulgi B+R, to będzie musiał uwzględnić je w kolejnej deklaracji podatkowej.

PRZYKŁAD 4

Dofinansowanie na koszty

W 2017 roku przedsiębiorca (podatnik CIT) wnioskował o dotację (dofinansowanie ze środków unijnych) w wysokości 1 mln zł. Nie wiedział, czy ją dostanie, więc koszty na B+R, które poniósł, odliczył sobie w ramach ulgi. Zwrócono mu je w 2018 roku, bo dostał dotację. I wtedy w deklaracji za 2018 rok (tj. ten rok, w którym dostał dotację) musi dodać do podstawy opodatkowania uprzednio odliczony w ramach ulgi 1 mln zł.

Jakie działania warto zaplanować

Korzystanie z ulgi badawczo-rozwojowej wydaje się stosunkowo proste. Wcześniej jednak trzeba wdrożyć odpowiednie mechanizmy - na wypadek ewentualnych pytań organów skarbowych

Przedsiębiorcom z reguły się wydaje, że przed przystąpieniem do odliczenia ulgi wystarczy ocenić zakres prac B+R i określić koszty. I rzeczywiście sama zasada jest łatwa do zrozumienia, ale czasami trudno ją wdrożyć. Problemy zazwyczaj pojawiają się, jak to zwykle bywa, na poziomie szczegółu.

ETAP 1

Typowe pytania, które powinni zadać sobie podatnicy, którzy zamierzają korzystać z preferencji, brzmią:

● Jak właściwie określić swój status jako MSP - które dane brać pod uwagę do ustalania danych finansowych i danych zatrudnienia?

● W której fazie realizacji jest projekt badawczo-rozwojowy - czy jeszcze na etapie badawczym czy już rozwojowym, a przede wszystkim, w jakim momencie kończy się faza rozwojowa i kiedy kończy się możliwość korzystania z ulgi dla konkretnego projektu?

● Jak oddzielić fazę rozwojową od fazy produkcyjnej?

● Czy konieczne jest dokumentowanie realizowanych prac B+R i w jaki sposób to robić?

● Czy można kwalifikować koszty wynagrodzeń pracowników zatrudnionych tylko w części etatu w celu prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej i jak dokumentować ich zaangażowanie?

● W jaki sposób kwalifikować odpisy amortyzacyjne od środków trwałych wykorzystywanych wyłącznie w części na potrzeby działalności B+R albo tych środków trwałych, których czas pracy tylko częściowo dotyczy prowadzenia prac B+R?

I właśnie na te i wiele innych pytań należy sobie odpowiedzieć jeszcze przed sięgnięciem po ulgę. Samo korzystanie jest proste - o ile wcześniej zostaną wdrożone mechanizmy dające podatnikowi pełen komfort na wypadek ewentualnych pytań fiskusa, np. o skalę prowadzonej działalności B+R czy uzasadnienie kwalifikowania kosztów, które w części dotyczą działalności stricte produkcyjnej.

ETAP 2

Teraz kluczowe powinno być potwierdzenie zakresu prowadzonej przez podatnika działalności badawczo-rozwojowej w rozumieniu ustawy o PIT/CIT. Można to zrobić, przeprowadzając audyt działalności B+R przedsiębiorstwa, gdzie działalność ta zostanie pogrupowana w sposób odpowiadający rodzajowi działalności - np. na projekty, działy. Jednocześnie dla pełnej przejrzystości - na jakim etapie znajdują się prace - można z pomocą doradców i naukowców określić poziomy gotowości technologicznej (na przykład przez tzw. TRL - technology readiness level). W pewnych sytuacjach dla pewności warto rozważyć wystąpienie o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.

ETAP 3

Kolejnym stadium może być utworzenie, uzupełnienie i/lub wyodrębnienie dokumentacji potwierdzającej prowadzenie prac badawczo-rozwojowych, np. dokumentacji działu badawczo-rozwojowego, dokumentacji prototypowej, faktur zakupowych w zakresie materiałów i surowców zużywanych w celu prowadzenia prac B+R. Następnie - na potrzeby skorzystania z ulgi - warto wyodrębnić organizacyjnie działalność B+ R w ramach działalności spółki. Równie ważne jest dedykowanie pracowników do prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej (zatrudnionych w celu realizacji prac B+R). W tym zakresie warto pomyśleć również o szczególnym zabezpieczeniu ewidencji czasu pracy takich pracowników czy postanowień w umowach o pracę. Tym bardziej że zgodnie z nowo uchwalonymi przepisami kosztem kwalifikowanym wynagrodzeń od 2018 r. będzie wyłącznie koszt, który odpowiada czasowi pracy na działalność B+R w ogólnym czasie pracy pracownika. Do utworzonego działu B+R można również wewnętrznie przypisać środki trwałe wykorzystywane w całości lub części na potrzeby prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej. Analogicznie dla pracowników - można stworzyć opisy poszczególnych maszyn czy urządzeń laboratoryjnych (wskazujące, w jakim zakresie środek trwały jest wykorzystywany do prac B+R), a także w zależności od potrzeb ewidencjonować czas pracy urządzeń tylko częściowo wykorzystywanych do działalności B+R.

@RY1@i02/2017/228/i02.2017.228.18300110a.103(c).jpg@RY2@

Wdrożenie mechanizmu korzystania z ulgi B+R - krok po kroku

ETAP 4

Teraz ważne jest ustalenie, jakie koszty i w jakiej wysokości będą mogły zostać zaliczone do kosztów kwalifikowanych - na podstawie zidentyfikowanych obszarów działalności B+R (na podstawie określenia liczby pracowników dedykowanych do B+R i zatrudnionych w tym celu, liczby i rodzajów środków trwałych używanych do działalności B+R, ilości materiałów/surowców wykorzystywanych w procesach badawczych, np. na podstawie faktur zakupowych).

ETAP 5

Na koniec pozostaje wyodrębnienie w ewidencji rachunkowej kosztów na działalność B+R. Po przeprowadzeniu tych działań można rozpocząć korzystanie z ulgi. Co ważne, wprowadzenie wskazanego mechanizmu - od identyfikacji obszarów działalności B+R po wyszczególnienie kosztów tej działalności - umożliwi korzystanie z ulgi w kolejnych latach bez konieczności dokonywania szczegółowych corocznych analiz.

@RY1@i02/2017/228/i02.2017.228.18300110a.101(c).jpg@RY2@

Justyna Korycka

adwokat, partner w Kancelarii Olesiński i Wspólnicy

@RY1@i02/2017/228/i02.2017.228.18300110a.102(c).jpg@RY2@

Jacek Łuczyński

aplikant adwokacki, Kancelaria Olesiński i Wspólnicy