Podatnicy odliczą jedynie kwotę netto

@RY1@i02/2017/194/i02.2017.194.18300150b.801.jpg@RY2@

Piotr Liss partner w RSM Poland

Czy sprzedaż wierzytelności jest dziś objęta VAT? Mam na myśli zarówno wierzytelności własne, jak i cudze (obrót wierzytelnościami)?

Co do zasady sprzedaż wierzytelności własnych czy obcych nie jest opodatkowana VAT. Oczywiście należy od tego odróżnić usługę faktoringu czy windykacji na zlecenie. W takim przypadku występuje bowiem element usługi, a cała transakcja podlega opodatkowaniu VAT.

Skoro strata ze sprzedaży wierzytelności jest kosztem uzyskania przychodu (o ile wierzytelność była przychodem), to co będzie kosztem uzyskania przychodu w przykładowej sytuacji: Firma A sprzedała towar za 123 zł (100 zł netto plus 23 zł VAT). Należność w kwocie 100 zł zaliczyła do przychodów, a 23 zł VAT wpłaciła do urzędu skarbowego. Kontrahent nie zapłacił, a firma nie może dłużej czekać na pieniądze. Postanowiła sprzedać wierzytelność za 30 zł. Czy sprzeda z VAT? Ile w takiej sytuacji wyniesie strata, którą firma A zaliczy do kosztów uzyskania przychodów?

Sprzedaż będzie oczywiście bez VAT.

Taka transakcja będzie neutralna w zakresie podatku od towarów i usług (w innym przypadku trzeba będzie zwrócić wartość ulgi). Tym samym spółka wykaże w kosztach uzyskania przychodu stratę ze zbycia wierzytelności w kwocie 93 zł (30 zł - 123 zł).

Ministerstwo Finansów chce, aby wyliczając koszt podatkowy, podatnicy brali pod uwagę tylko stratę netto, bez należnego VAT. Ile w takim razie w podanym przykładzie firma A zaliczyłaby do kosztów uzyskania przychodów?

70 zł, czyli 30 zł - 100 zł.

Czy zamiar Ministerstwa Finansów nie jest logiczny (pomijam, że sprzeczny z uchwałą NSA z 11 czerwca 2012 r., sygn. akt I FPS 3/11)? Skoro wierzyciel może odzyskać VAT, korzystając z ulgi na złe długi, to dlaczego miałby zaliczać równowartość tego podatku do kosztów uzyskania przychodu?

Należy pamiętać, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego bazuje na obowiązującym prawie, a zaproponowana przez Ministerstwo Finansów zmiana usuwa jedynie potwierdzoną przez NSA lukę w prawie. Tym niemniej zasadne jest stwierdzenie, że zaprezentowany przez MF projekt zmian jest logiczny. Ulga ma służyć bowiem zmniejszeniu ciężaru w podatku dochodowym w związku z brakiem otrzymania zapłaty. Zaliczanie VAT w ciężar kosztów podatkowych skutkuje de facto otrzymaniem dodatkowej korzyści.

A gdyby dzisiaj wierzyciel skorzystał z ulgi na złe długi jeszcze przed sprzedażą wierzytelności, to czy wyliczając koszty uzyskania przychodu, brałby pod uwagę stratę brutto (z należnym VAT), czy już tylko netto?

Uchwała NSA w ogóle nie odnosi się do kwestii skorzystania bądź nieskorzystania przez wierzyciela z ulgi na złe długi. Tym samym sposób liczenia wysokości straty jest taki sam w jednym, jak i w drugim przypadku. Niestety organy podatkowe w wydawanych interpretacjach wychodzą z założenia, że sprzedaż wierzytelności po skorzystaniu z ulgi na złe długi skutkuje obowiązkiem zwrotu tejże ulgi. Ze stanowiskiem takim nie zgadzają się jednak sądy (przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FSK 1743/14.).

Czy można skorzystać z ulgi na złe długi po sprzedaży wierzytelności?

Nie, przepisy ustawy o VAT wyłączają możliwość zastosowania ulgi po sprzedaży wierzytelności.

Ministerstwo Finansów miało też w planach, aby przy sprzedaży wierzytelności kosztem podatkowym mogła być kwota nie wyższa niż wartość rynkowa tej wierzytelności, określona na dzień jej sprzedaży. Ostatecznie wycofało się z tego pomysłu. Ale co oznaczałby on w praktyce, jeśli wyjaśnić to na podanym wyżej przykładzie?

Szczerze mówiąc, nie wiem, co autor miał na myśli. Prawdopodobnie zabieg ten miał na celu spowodowanie, aby nie było możliwości poniesienia straty na sprzedaży wierzytelności. Założyć bowiem należy, że wartość rynkowa wierzytelności to cena, po jakiej ktoś ją nabywa (z wyjątkiem przypadków transakcji między podmiotami powiązanymi). Oznacza to, że w podanym wcześniej przykładzie wpływ sprzedaży wierzytelności na rozliczenia podatkowe wyniósłby 0 zł [30 zł (cena) - 30 zł (wartość rynkowa) = 0 zł]. Oczywiście z takim rozwiązaniem wiążą się znaczące problemy praktyczne. W jaki sposób ustalać wartość rynkową? Na którym etapie obrotu? Z czyjej perspektywy? Dobrze, że Ministerstwo Finansów odstąpiło od tego zamiaru. ⒸⓅ

Rozmawiała Katarzyna Jędrzejewska