W jaki sposób spółki osobowe powinny stosować umowy podatkowe

ŁUKASZ KOSONOWSKI

doradca podatkowy w MDDP

Warto zwrócić uwagę na wciąż nie do końca rozwiązany problem opodatkowania takich dochodów uzyskiwanych przez spółki osobowe.

Przez wiele lat istniało wiele wątpliwości, jak traktować spółki osobowe na gruncie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Pewne wytyczne w tym zakresie zawiera opublikowany w 1999 roku raport Komitetu Podatkowego Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) na temat Stosowania Modelowej Konwencji Podatkowej do Spółek Osobowych (na konwencji tej oparte są z kolei same umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania).

Jak wynika z raportu, o tym, czy umowy o unikaniu opodatkowania mają zastosowanie do spółek osobowych, przesądza w praktyce ustawodawstwo państwa, w którym spółka osobowa jest założona. Jeżeli zgodnie z prawem tego państwa nie płaci ona podatku dochodowego (jest transparentna podatkowo), nie jest ona traktowana dla celów stosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania jako osoba, która ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w jednym lub w obu umawiających się państwach (a do tych podmiotów właśnie umowy mają zastosowanie). W przypadku polskich spółek osobowych nie ma wątpliwości, że nie korzystają one z ochrony, jaką dają umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, gdyż na gruncie polskiego prawa nie mają one osobowości prawnej i nie podlegają p.d.o.p. (ani podatkowi dochodowemu od osób fizycznych). Podobnie jak w Polsce, również większość innych krajów traktuje spółki osobowe jako podmioty transparentne podatkowo. Z drugiej strony, jeżeli zgodnie z prawem państwa siedziby spółki osobowej jest ona podatnikiem podatku dochodowego, umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania będzie miała wprost zastosowanie do osiąganych przez nią dochodów. Oznaczać to będzie m.in. możliwość zastosowania niższych stawek podatku wynikających z umowy, np. w odniesieniu do dochodów z dywidend wypłacanych przez spółki kapitałowe na rzecz spółek osobowych.

Jedną z najważniejszych konsekwencji uznania spółek osobowych za podmioty, do których nie stosuje się umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, jest możliwość zastosowania tych umów w stosunku do wspólników spółek osobowych. Przykładowo, jeżeli wspólnikami transparentnej podatkowo spółki osobowej z siedzibą w Wielkiej Brytanii będą dwie osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania na terytorium Polski, a spółka ta będzie uzyskiwała dochód, np. we Francji, to dla opodatkowania tego dochodu zastosowanie będzie miała umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania zawarta pomiędzy Francją (kraj źródła dochodu) a Polską (kraj wspólników, którzy uzyskali dochód ze spółki osobowej). Trzeba jednak podkreślić, że zagadnienie to może być dodatkowo skomplikowane, np. w sytuacji, gdy państwo zamieszkania/lub siedziby wspólnika traktuje spółkę osobową jako podatnika podatku dochodowego. Również inne kwestie związane z opodatkowaniem spółek osobowych nie są wolne od wątpliwości.