Wartość skradzionego majątku można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu

Konkretny wydatek nie musi rzeczywiście przyczyniać się do osiągnięcia przychodu, ale musi być poniesiony w tym celu.

Ocena związku straty powstałej w wyniku kradzieży powinna uwzględniać fakt, czy dany składnik majątku był używany w związku z prowadzoną działalnością lub został zakupiony w celu odsprzedaży. Jeżeli zatem przeznaczeniem składnika majątku było przyczynienie się do uzyskania przychodu pomiędzy jego stratą a uzyskaniem przychodu, istnieje ścisły związek. Należy uznać, że strata poniesiona w wyniku kradzieży umożliwia zaliczenie jej wartości do kosztów uzyskania przychodów.

Jednakże, aby dany koszt mógł być uznany za koszt uzyskania przychodu, strata z tytułu kradzieży nie może być wymieniona w katalogu wyłączeń określonych w przepisie art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten zawiera zamknięty katalog kosztów (wydatków, odpisów, rezerw) nieuznawanych za koszt uzyskania przychodów, co oznacza, że przy ustalaniu dochodu, stanowiącego podstawę opodatkowania, podatnik nie może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów takich kosztów, które zostały enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Przepis art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w przypadku podatku dochodowego od osób prawnych jest to przepis art. 16 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych) stanowi, że nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych. Zatem w przypadku kradzieży środka trwałego do kosztów uzyskania przychodu można zaliczyć stratę, ale tylko w części, której wysokość ustala się, odejmując od wartości początkowej tego środka wartość dokonanych odpisów amortyzacyjnych. Oczywiście uwaga ta dotyczy wyłącznie środków trwałych, ponieważ wyłączenia takiego nie ma w przypadku składnika majątku obrotowego (co do tych składników nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych).

Jeżeli zatem kradzież dotyczy całkowicie zamortyzowanego środka trwałego, brak jest podstaw do ponownego zaliczenia w ciężar kosztów uzyskania wartości utraconego środka trwałego, ponieważ wydatki poniesione na zakup środka trwałego zostały już całkowicie zaliczone w ciężar kosztów w postaci odpisów amortyzacyjnych.

Dla zaliczenia wartości skradzionych składników majątku do kosztów uzyskania przychodu ich utratę w ten sposób należy odpowiednio udokumentować. W przypadku kradzieży należy zatem zgłosić kradzież właściwemu organowi (prokuraturze), na tej podstawie sporządzane są bowiem protokoły szkód. W tym celu należy sporządzić listę skradzionych i wycenionych według cen zakupu rzeczowych składników majątku i wykazać wartość skradzionych wartości pieniężnych, przy czym podatnik zawsze powinien umieć uzasadnić związek utraconych składników majątku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Po stwierdzeniu kradzieży środków obrotowych powinno się sporządzić dowód księgowy określający wielkość straty i dopiero na podstawie takiego dowodu księgowego podatnik może pomniejszyć koszty zakupu, jeżeli strata dotyczy wydatków uprzednio zaliczonych w ciężar kosztów zakupu materiałów i towarów handlowych w kolumnie 10 – Zakup towarów handlowych i materiałów według cen zakupu wzoru podatkowej księgi przychodów i rozchodów w pełnej wysokości straty i jednocześnie kwotę tę wpisać do kolumny 13 – Pozostałe wydatki.

Gdy skradziono środki trwałe, podatnik jest obowiązany sporządzić dowód księgowy określający wielkość straty na podstawie danych wynikających z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych do wysokości wartości początkowej pomniejszonej o dokonane odpisy amortyzacyjne i zaliczyć w ciężar kosztów w roku, w którym wystąpiła strata.

Należy także wpisać likwidację środka trwałego (i jej przyczyny) w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

W tym miejscu należy wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 września 2005 r. (sygn. akt FSK 2169/04, opublikowany: ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 90), w którym stwierdzono, że dopiero z chwilą faktycznej likwidacji przedmiotowego środka trwałego można mówić o powstaniu straty z tytułu jego niepełnej amortyzacji.

W przypadku ubezpieczenia na wypadek kradzieży dojść może do sytuacji, w której poszkodowany przedsiębiorca uzyska odszkodowanie z tego tytułu. Należy zauważyć, że stratę spowodowaną kradzieżą można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów bez względu na to, czy podatnik dostał z tytułu kradzieży odszkodowanie, czy też nie.

Możliwość zaliczenia straty z tego tytułu do kosztów uzyskania przychodów uzależniona jest od ubezpieczenia składnika majątku tylko w jednym przypadku.

Zgodnie z treścią przepisów art. 23 ust. 1 pkt 48 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 16 ust. 1 pkt 50 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych do kosztów uzyskania przychodów nie zalicza się strat powstałych w wyniku utraty lub likwidacji samochodów oraz kosztów ich remontów powypadkowych, jeżeli samochody nie były objęte ubezpieczeniem dobrowolnym. Jeżeli ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania istnieje ryzyko, że organy podatkowe będą kwestionować możliwość zaliczenia wartości składników majątku do kosztów uzyskania przychodu. Należy jednakże zauważyć, że same cytowane przepisy nie uzależniają możliwości zaliczenia utraconych w wyniku kradzieży składników majątku od wypłacenia przez zakłada ubezpieczeń odszkodowania, a jedynie od objęcia tych składników majątku ubezpieczeniem dobrowolnym.

Wskazania w tym miejscu jednak wymaga fakt, iż otrzymanie odszkodowania skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego, ponieważ wartość tego odszkodowania jest podlegającym opodatkowaniu przychodem podatnika (art. 14 ust. 2 pkt 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). Podatnik w takim przypadku zalicza zatem stratę do kosztów uzyskania przychodów, doliczając do swoich przychodów wartość otrzymanego odszkodowania.