Jak dla celów podatkowych dokonać zawieszenia działalności gospodarczej

Bartosz Matusik, doradca podatkowy w DLA Piper

Możliwość zawieszenia działalności gospodarczej wynika z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Prawo do zawieszenia przysługuje przedsiębiorcom, a więc zarówno osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą, jak i innym podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą (np. spółkom osobowym i kapitałowym). Prawo to przysługuje również wspólnikom spółek cywilnych. Warunkiem jest, by przedsiębiorca nie zatrudniał pracowników. Okres zawieszenia może trwać od jednego do 24 miesięcy. W okresie tym przedsiębiorca może dokonywać jedynie bardzo ograniczonych czynności (np. zapłata zobowiązań i przyjmowanie należności powstałych przed zawieszeniem działalności).

Przepisy nie uzależniają możliwości zawieszenia działalności gospodarczej od formy opodatkowania. Prawo to przysługuje więc zarówno podatnikom CIT, jak i PIT, w tym opodatkowanych w formach zryczałtowanych.

Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wymaga złożenia wniosku do sądu rejestrowego lub do organu ewidencyjnego. Dodatkowo o okresie, na który została zawieszona działalność gospodarcza, powinien zostać zawiadomiony urząd skarbowy. Jednak obowiązek powiadomienia fiskusa dotyczy wyłącznie wspólników spółek osobowych oraz spółek kapitałowych. Osoby prowadzące indywidualną działalność gospodarczą zostały z niego zwolnione.

Zawieszenie działalności skutkuje brakiem obowiązku wpłacania zaliczek na podatek dochodowy (także miesięcznych wpłat ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych).

Za okres, w którym wykonywanie działalności gospodarczej zostało zawieszone, podatnicy mają obowiązek jednak złożenia deklaracji rocznej i wpłaty podatku za rok podatkowy. Warto przypomnieć, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej nie oznacza w każdym przypadku braku osiąganych przychodów – możliwe jest osiąganie przychodów finansowych (np. odsetek od środków zgromadzonych na rachunkach firmowych) oraz przychodów ze sprzedaży środków trwałych i wyposażenia.

Zwolnienie z obowiązku wpłat przysługuje niezależnie od tego, czy podatek jest obliczany i wpłacany według skali podatkowej, podatku liniowego czy jako ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Nie ma również znaczenia to, czy zaliczki opłacane są miesięcznie czy kwartalnie.

Przepisy ustawy o VAT przewidują, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności podatnik nie ma obowiązku składania deklaracji. Dotyczy to zarówno podatników składających deklaracje miesięczne, jak i podatników składających deklaracje kwartalne. Jednocześnie deklaracje VAT należy składać, jeśli zawieszenie wykonywania działalności nie obejmuje całego okresu rozliczeniowego (miesiąca lub kwartału), za który jest składana deklaracja, lub jeśli w danym okresie rozliczeniowym podatnik jest obowiązany do rozliczenia podatku należnego. Deklaracje VAT mimo zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej muszą składać również podatnicy zarejestrowani jako podatnicy VAT UE oraz podatnicy dokonujący w danym okresie rozliczeniowym importu usług oraz wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów lub nabyć towarów, w zakresie których są podatnikami (np. nabycie towarów z instalacją od zagranicznego podmiotu).

W praktyce brak obowiązku składania deklaracji VAT może dotyczyć więc jedynie okresów, w których podatnik nie wykazuje VAT należnego. Warto również zauważyć, że przepisy nie zabraniają składania deklaracji VAT w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, nawet jeśli nie przewidują takiego obowiązku. Złożenie deklaracji może być niekiedy korzystne w sytuacji, gdy podatnik w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej nabywa towary lub usługi związane z tą działalnością.

Niezależnie od instytucji zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej w odniesieniu do osób opłacających podatek dochodowy w formie tzw. karty podatkowej funkcjonuje podobna instytucja. Polega ona na zgłoszeniu urzędowi skarbowemu przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej trwającej nieprzerwanie co najmniej przez dziesięć dni. Zgłoszenia należy dokonać najpóźniej w dniu rozpoczęcia przerwy lub w przypadku gdy jest ona spowodowana zwolnieniem lekarskim, w dniu rozpoczęcia działalności po tej przerwie. Konsekwencją zgłoszenia przerwy jest obniżenie zobowiązania podatkowego o 1/30 kwoty miesięcznego zobowiązania za każdy dzień przerwy.

Różnice między oboma instytucjami polegają w szczególności na odmiennych uregulowaniach dotyczących okresu trwania (minimum dziesięć dni w przypadku przerwy i od jednego dnia do 24 miesięcy w przypadku zawieszenia) czy też ograniczeniach co do dozwolonych czynności (w okresie zawieszenia dopuszczalne jest dokonywanie np. sprzedaży środków trwałych i wyposażenia). Ponadto prawo do zawieszenia przysługuje jedynie przedsiębiorcom niezatrudniającym pracowników. Takiego ograniczenia nie ma w przypadku przerwy w działalności.

Również w okresie zawieszenia działalności gospodarczej podatnicy mają obowiązek złożenia zeznania rocznego oraz wpłaty podatku wynikającego z tego zeznania. W razie zakończenia okresu zawieszania podatnik będzie miał więc obowiązek obliczenia i wpłaty podatku za najbliższy miesiąc (podstawą będzie dochód/przychód osiągnięty narastająco od początku roku podatkowego). Zasady te wynikają z ogólnych uregulowań w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych i podatku dochodowego od osób fizycznych.

Specyficzne regulacje dotyczą wznowienia działalności przez osobę opodatkowaną ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Wynika to z faktu, że takie osoby obliczają podatek od przychodów osiągniętych w danym miesiącu, a nie osiągniętych narastająco od początku roku. Z tego względu w stosunku do tych osób wprowadzono obowiązek rozliczenia przychodów osiągniętych w okresie zawieszenia i nieobjętych rozliczeniem rocznym w terminie do 20 dnia miesiąca lub kwartału następującego po miesiącu lub kwartale wznowienia działalności lub w terminie do 31 stycznia kolejnego roku, jeśli wznowienie działalności miało miejsce w grudniu lub w ostatnim kwartale roku.