Dotacja na zakup środka trwałego nie jest przychodem

Jednym ze źródeł finansowania działalności gospodarczej oraz przedsięwzięć biznesowych są dotacje. Dotacja, subwencja, dopłata lub inne nieodpłatne świadczenie może być przyznane na pokrycie kosztów bądź jako zwrot wydatków. Taka dotacja będzie spełniał definicję przychodu podlegającego opodatkowaniu zarówno dla podatników podatku dochodowego dla osób fizycznych, jak i podatników podatku dochodowego dla osób prawnych. W praktyce jednak kwoty dotacji często korzystają ze zwolnień podatkowych.

Zasadniczo przychodem z działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem dochodowym od osób fizycznych są również dotacje, subwencje, dopłaty i inne nieodpłatne świadczenia otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków. Wyjątkiem są sytuacje, gdy przychody te są związane z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, od których dokonuje się odpisów amortyzacyjnych. Zatem przeznaczenie kwoty otrzymanej dotacji na zakup lub wytworzenie środków trwałych podlegających amortyzacji powoduje, że kwota dotacji nie stanowi przychodu w podatku dochodowym. Wynika to z art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o PIT. Z kolei przychody te są zwolnione od podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 21 ustawy o CIT.

Jednocześnie nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, dokonywanych według zasad przewidzianych w ustawie, od tej części ich wartości, która odpowiada poniesionym wydatkom na nabycie lub wytworzenie tych środków lub wartości niematerialnych i prawnych we własnym zakresie, odliczonym od podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym albo zwróconym podatnikowi w jakiejkolwiek formie. Mowa tu zatem o wszelkiego rodzaju dotacjach, subwencjach, dopłatach oraz otrzymanych środkach pieniężnych stanowiących zwrot podatnikowi poniesionych wydatków na nabycie środków trwałych.

W świetle obowiązujących regulacji podatnik nie zaliczy zatem do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych, których zakup w całości został sfinansowany dotacją. Natomiast w przypadku gdy środek trwały został sfinansowany w części ze środków pochodzących z dotacji, do kosztów podatkowych nie zalicza się odpisów amortyzacyjnych od tej części wartości początkowej, która pokryta jest dotacją (art. 23 ust. 1 pkt 45 ustawy o PIT i art. 16 ust. 1 pkt 48 ustawy o CIT).

W praktyce oznacza to, że jeżeli podatnik sfinansował na przykład 70 proc. wydatków na nabycie środka trwałego środkami z otrzymanej dotacji, to dokonywane odpisy amortyzacyjne stanowić będą koszt uzyskania przychodu tylko w części wartości początkowej pokrytej przez podatnika z własnych środków, tj. 30 proc. Podatnik dokonuje podziału odpisów na część zaliczaną do kosztów oraz z nich wyłączoną. Fakt otrzymania dotacji nie ma natomiast wpływu na wielkość wartości początkowej środka trwałego, na nabycie którego dotację otrzymano, nie ma również wpływu na wielkość odpisów amortyzacyjnych wykazywanych w ewidencji środków trwałych. Zgodnie z przepisami ustaw podatkowych suma odpisów amortyzacyjnych obejmuje bowiem również odpisy, których nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Dotacje, które są uznane za przychód, podlegają licznym zwolnieniom z opodatkowania. Przede wszystkim zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 114 ustawy o PIT zwolniona z podatku dochodowego jest wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych oraz wartość świadczeń rzeczowych (w naturze) finansowanych lub współfinansowanych ze środków budżetu państwa, jednostek samorządu terytorialnego, ze środków agencji rządowych lub ze środków pochodzących od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, w ramach rządowych programów. W ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych tego rodzaju dotacji w ogóle nie zalicza się do przychodów (art. 12 ust. 4 pkt 14 ustawy o CIT).

Podatkowe zwolnienie obejmuje także środki finansowe otrzymane z bezzwrotnej pomocy. Dotyczy to dotacji pochodzących z: rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych, międzynarodowych instytucji finansowych. Zwolnieniem objęto każdą dotację, w tym ze środków programów ramowych badań, rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej i z programów NATO przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe. Preferencja nie jest uzależniona od otrzymania pomocy bezpośrednio od tych podmiotów. Ma ona zastosowanie także wówczas, gdy przekazanie środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy. Ze zwolnienia korzystają jednak tylko ci podatnicy, którzy bezpośrednio realizują cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy, a zatem bezpośredni beneficjenci pomocy. Nie obejmuje ono dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca – bez względu na rodzaj umowy – wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem.