Ministerstwo Finansów porządkuje umowy podatkowe

W ostatnim czasie zmieniły się lub zostały zawarte nowe umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (dalej umowa) m.in. z Austrią, Finlandią, Norwegią, Danią oraz Katarem.

1 stycznia 2009 r. wszedł w życie protokół zmieniający umowę z Austrią. Na mocy protokołu zmieniono obowiązującą do końca 2008 r. metodę unikania podwójnego opodatkowania z metody tzw. proporcjonalnego zaliczenia na metodę wyłączenia z progresją. Stara metoda dotyczy jednak wciąż tzw. dochodów biernych (dywidendy, odsetki, należności licencyjne) oraz dochodów z tytułu przeniesienia majątku. Jak zauważa Monika M. Dziedzic, partner w MDDP spółka doradztwa podatkowego, nowa metoda unikania podwójnego opodatkowania jest korzystna dla polskich podatników.

- Dzięki tej zmianie Polacy uzyskujący dochody wyłącznie w Austrii nie muszą w praktyce w Polsce rozliczać podatku ani składać zeznania podatkowego, gdyż dochody te są wyłączone z podstawy opodatkowania w Polsce. Natomiast przy uzyskaniu dochodu w Polsce i Austrii, dochód powstały w Austrii zostanie wzięty pod uwagę jedynie dla celów obliczenia stawki podatku właściwej dla opodatkowania polskich dochodów - tłumaczy Monika M. Dziedzic.

Obowiązująca poprzednio w odniesieniu do wszystkich dochodów regulacja proporcjonalnego zaliczenia podatku oznaczała dla polskich rezydentów podatkowych konieczność rozliczania w Polsce całości dochodów, nawet jeśli nie uzyskiwali oni tu żadnych zarobków.

Nowa umowa z Finlandią zastąpiła umowę zawartą w 1977 roku. Monika M. Dziedzic zauważa, że choć umowa z Finlandią już weszła w życie (11 marca 2010 r.), to jednak jej postanowienia będą miały zastosowanie dopiero do dochodów osiągniętych od następnego roku, tj. 2011.

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy metody unikania podwójnego opodatkowania. Zamiast obowiązującej dotychczas w odniesieniu do większości dochodów metody zaliczenia proporcjonalnego, wprowadzona została metoda wyłączenia z progresją. Nowa metoda nie dotyczy jednak dochodów biernych oraz dochodów z przeniesienia majątku.

W przypadku uzyskania przez polskich rezydentów podatkowych dochodów z tego tytułu w Finlandii, wciąż będą oni zobowiązani do rozliczenia się z polskim fiskusem. Co ciekawe - zauważa Monika M. Dziedzic - nowa umowa wprowadza korzystniejszą metodę unikania podwójnego opodatkowania jedynie dla polskich rezydentów podatkowych, gdyż Finlandia wciąż będzie stosować metodę zaliczenia zwykłego w odniesieniu do zdecydowanej większości dochodów.

W porównaniu do poprzedniej konwencji nowością jest też wprowadzenie tzw. klauzuli nieruchomościowej. Przewiduje ona, że zyski z przeniesienia własności udziałów/akcji lub innych praw w spółce, której ponad 50 proc. aktywów składa się z majątku nieruchomego położonego w drugim państwie, mogą być opodatkowane w tym drugim państwie. W praktyce oznacza to, że polska spółka sprzedająca udziały w spółce fińskiej, której ponad połowa aktywów składa się z nieruchomości, będzie podlegać opodatkowaniu z tego tytułu również w Finlandii.

Nowa umowa wprowadza dość niestandardowy sposób rozstrzygania o rezydencji podatkowej osoby prawnej na wypadek, gdyby w rozumieniu umowy miała ona siedzibę w obu umawiających się państwach (tj. w Polsce i w Finlandii). Zazwyczaj w takiej sytuacji uznaje się, że jest ona rezydentem podatkowym tego państwa, w którym znajduje się miejsce jej faktycznego zarządu. Nowa umowa z Finlandią przewiduje natomiast, że o rezydencji rozstrzygnie wówczas porozumienie zawarte przez polskie i fińskie organy podatkowe.

Podobne zmiany do tych wprowadzonych w nowej umowie z Finlandią dotyczą nowej umowy z Norwegią. Należy wskazać przede wszystkim na modyfikację metody unikania podwójnego opodatkowania z metody zaliczenia proporcjonalnego na metodę wyłączenia z progresją, wprowadzenie klauzuli nieruchomościowej, jak również wprowadzenia 5-proc. stawki opodatkowania u źródła odsetek oraz należności licencyjnych.

Monika M. Dziedzic wskazuje jednak, że nowa umowa z Norwegią zawiera też szczególną regulację dotyczącą opodatkowania dywidend. Dotychczasowa umowa przewidywała 5-proc. podatek u źródła od dywidend wypłacanych do spółki posiadającej bezpośrednio co najmniej 25 proc. udziałów w kapitale spółki wypłacającej dywidendę oraz 15 proc. w pozostałych przypadkach. Tymczasem nowa umowa przewiduje, że dywidendy będą zwolnione z podatku u źródła, pod warunkiem że osoba uprawniona do dywidendy (beneficial owner) jest spółką mającą siedzibę w drugim państwie i posiada lub będzie posiadała w spółce zależnej bezpośrednio przynajmniej 10-proc. udział w jej kapitale nieprzerwanie przez dwa lata. Jak zauważa ekspert z MDDP, taka regulacja jest niemal identyczna z przepisami polskiej ustawy o CIT w stosunku do dywidend wypłacanych spółkom z Unii Europejskiej. Natomiast jeżeli warunki dla zwolnienia nie będą spełnione, dywidendy będą podlegać opodatkowaniu 15-proc. stawką podatku u źródła. Co ciekawe, protokół do nowej umowy z Norwegią rozszerza jednostronnie dla Norwegii definicję dywidendy zawartą w umowie.

Monika M. Dziedzic zauważa, że wejście w życie nowej umowy z Norwegią zależy od zakończenia procedury notyfikacji między oboma państwami.

Umowa podatkowa z Danią została zmieniona - podobnie jak umowa z Austrią - w drodze protokołu, podpisanego 7 grudnia 2009 r. Również w tym przypadku modyfikacja umowy polega głównie na zastąpieniu stosowanej przez Polskę dotychczasowej metody unikania podwójnego opodatkowania z metody zaliczenia proporcjonalnego na metodę wyłączenia z progresją. W efekcie dochody osiągane przez polskich rezydentów podatkowych, które na podstawie umowy mogą być opodatkowane w Danii, będą zwolnione z opodatkowania w Polsce. Nowa metoda nie ma jednak zastosowania do dochodów osiąganych z dywidend, odsetek, należności licencyjnych oraz zysków z przeniesienia własności majątku. Obecnie protokół czeka na projekt ustawy ratyfikacyjnej, który ma dopiero trafić do Sejmu.

1 stycznia 2010 r. weszła w życie umowa z Katarem. Jak zauważa nasz ekspert, może ona mieć duże znaczenie ze względu na brak wcześniejszych uregulowań między tymi państwami w tym zakresie.

Jak wskazuje Monika M. Dziedzic, umowa z Katarem została skonstruowana w myśl konwencji modelowej OECD i zasadniczo nie odbiega znacznie od typowej umowy dotyczącej unikania podwójnego opodatkowania. Choć - jak zauważa nasz ekspert - warto wskazać na regulację dotyczącą opodatkowania u źródła dochodów biernych oraz definicję zakładu (tzw. permanent establishment). Dla dochodów biernych przewidziano jednolitą stawkę 5-proc., niezależnie od ich rodzaju (dywidendy, odsetki, należności licencyjne). Natomiast definicja zakładu jest o tyle ciekawa, że obejmuje również plac budowy oraz prowadzone prace budowlane, montażowe lub instalacyjne albo czynności nadzorcze z nimi związane, gdy trwają one dłużej niż sześć miesięcy. Termin ten jest znacznie krótszy niż w większości zawartych przez Polskę umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (przykładowo, umowy z Włochami, Niemcami czy Wielką Brytanią przewidują 12-miesięczny termin). Oznacza to, że podmiot polski, prowadząc prace budowlane w Katarze krócej niż pół roku, będzie płacił podatek od dochodów jedynie w Polsce, jednak w przypadku gdy prace będą trwać dłużej niż sześć miesięcy, dochody uzyskane z tego tytułu będą podlegać opodatkowaniu również w Katarze.

Ważne Istotną zmianą umowy z Finlandią jest wprowadzenie nowych stawek opodatkowania u źródła dochodów z tytułu odsetek oraz należności licencyjnych. W przypadku należności licencyjnych stawka podatku u źródła została zmniejszona z 10 do 5 proc. W przypadku dochodu z odsetek nowa umowa przewiduje 5-proc. podatek (podczas gdy poprzednio umowa nie przewidywała opodatkowania odsetek w państwie źródła)

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl