Czasami trzeba kupić całe przedsiębiorstwo

W postępowaniu upadłościowym syndyk często nie wyzbywa się poszczególnych składników majątku upadłego, lecz sprzedaje całe przedsiębiorstwo. Dlatego, chcąc np. nabyć atrakcyjne nieruchomości, możemy być zmuszeni do zakupu wszystkich składników tworzących przedsiębiorstwo.

Przedsiębiorstwo, zgodnie z art. 55 1 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.), jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności: oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa), własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości, prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych, wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne, koncesje, licencje i zezwolenia, patenty i inne prawa własności przemysłowej, majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne, tajemnice przedsiębiorstwa, księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Kupując od syndyka w ramach postępowania upadłościowego przedsiębiorstwo, do jego wartości nie dolicza się VAT, bowiem zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o VAT przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Pod pojęciem transakcji zbycia rozumie się wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania przedmiotem tych czynności jak właściciel, np. zamianę, darowiznę, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego (aportu) oraz sprzedaż.

Zasadniczo umowa sprzedaży, która nie podlega VAT, zazwyczaj jest opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC). Gdy umowa sprzedaży jest sporządzana w formie aktu notarialnego, PCC pobiera notariusz od kupującego. Jednak przy nabyciu przedsiębiorstwa od syndyka nie będzie konieczna zapłata PCC, bowiem zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy o PCC temu podatkowi nie podlegają umowy sprzedaży rzeczy w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym.

Dla potrzeb amortyzacji przedsiębiorstwa nie można traktować jako jeden środek trwały. Przepis art. 16g ust. 10 ustawy o CIT nie daje podstaw do kwalifikacji nabytego przedsiębiorstwa jako środka trwałego wyszczególnionego w jednej pozycji w ewidencji środków trwałych. Przepis ten określa zasady obliczania łącznej wartości początkowej przyjętych środków trwałych oraz wartości niematerialnych w ramach nabytego przedsiębiorstwa. Do ewidencji wprowadza się poszczególne środki trwałe jako odrębne obiekty inwentarzowe. Suma wartości początkowej poszczególnych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wprowadzonych do ewidencji nie może być wyższa od ich łącznej wartości początkowej obliczonej zgodnie z art. 16g ust. 10 ustawy o CIT.

Jeżeli jednym ze składników przedsiębiorstwa jest grunt, który nabywamy np. w celu dalszej odsprzedaży (oczywiście z zyskiem), to nie podlega on amortyzacji. W zakresie opodatkowania CIT stosuje się zasady dotyczące odpłatnego zbycia nieruchomości, czyli opodatkowaniu podlegać będzie dochód, tj. nadwyżka przychodu nad kosztem uzyskania. Przygód z takiej sprzedaży ustalamy zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o CIT - przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Jeżeli jednak cena znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej.

Natomiast kosztem uzyskania przychodu będą wydatki na nabycie tej nieruchomości. Wynika to z treści art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o CIT, zgodnie z którym nie uważa się za koszt uzyskania przychodów wydatków na nabycie gruntów, lub prawa wieczystego użytkowania gruntów (...), wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodów w przypadku odpłatnego zbycia środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na czas ich poniesienia.

Radosław Knapik

dgp@infor.pl