Niejasności reprywatyzacyjne

Pomimo odpowiednich regulacji w zakresie reprywatyzacji byli właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni podejmują kroki prawne mające na celu odzyskanie własności nieruchomości utraconej w latach poprzedniego ustroju.

Brak kompleksowych regulacji prawnych odnośnie do reprywatyzacji oznacza również brak regulacji podatkowych precyzyjnie określających skutki podatkowe uzyskania zwrotu nieruchomości lub też odpowiedniego odszkodowania. W konsekwencji organy podatkowe oceniają skutki podatkowe uzyskania zwrotu nieruchomości lub też otrzymania odszkodowania na podstawie ogólnych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, które to przepisy nie zawsze przystosowane są do kwestii reprywatyzacji nieruchomości.

W przypadku podatników będących osobami fizycznymi organy podatkowe są zgodne, że biorąc pod uwagę przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zarówno otrzymanie odszkodowania, jak również zwrot nieruchomości w naturze nie będą powodowały powstania przychodu do opodatkowania. W zakresie otrzymania odszkodowania potwierdził to m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 10 czerwca 2009 r. (nr IBPBII/1/415-235/09/ASz), dotyczącej odszkodowania otrzymanego przez podatnika będącego osobą fizyczną z tytułu wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa w zakresie sprzedaży mieszkań należących do poprzednika prawnego podatnika. W przedmiotowej interpretacji dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach potwierdził, że tego rodzaju odszkodowanie odpowiadające faktycznie poniesionej przez podatnika szkodzie mieści się w zakresie zwolnienia z podatku dochodowego określonego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z kolei w interpretacji z 3 września 2010 r. dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu (nr ILPB2/436-121/10-4/MK) uznał, że odszkodowanie otrzymane przez podatnika z tytułu wywłaszczenia gospodarstwa rolnego na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. powinno być zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT. Również zwrot podatnikom nieruchomości w naturze nie jest traktowany przez organy podatkowe jako zdarzenie powodujące powstanie przychodu podatkowego po stronie podatnika.

W przypadku przepisów ustawy o podatku dochodowym osób prawnych brak jest przepisów bezpośrednio wyłączających otrzymane odszkodowania z przychodów podatkowych podatnika, tak jak ma to miejsce w przypadku art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. W praktyce może to skłaniać część urzędów skarbowych do próby przypisania dochodu podatkowego po stronie podatnika uzyskującego zwrot nieruchomości czy też odszkodowanie w wysokości wartości utraconej nieruchomości. Jednak w interpretacji z 25 czerwca 2008 r. (nr IPPB3/423-465/08-2/MK) dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie potwierdził stanowisko podatnika, zgodnie z którym odszkodowanie otrzymane przez podatnika może być potraktowane jako zwrot innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodu, które zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o CIT nie są zaliczane do przychodów.

Cieszy fakt, że organy podatkowe nie próbują wykorzystać braku precyzyjnych przepisów do nałożenia na podatników obowiązku zapłaty podatku od otrzymanych odszkodowań czy też otrzymanych nieruchomości. Należy mieć nadzieję, że nawet gdy coraz większa liczba wywłaszczonych właścicieli będzie podejmować próby odzyskania swojej własności, opisane korzystne stanowisko organów podatkowych zostanie utrzymane.

@RY1@i02/2011/020/i02.2011.020.086.002a.001.jpg@RY2@

Tomasz Rysiak, ekspert w Kancelarii Prawniczej Magnusson

em