2012: rok obfity w umowy międzynarodowe

Jaki był dla polskich podatników mijający rok?

Rok 2012 obfitował w zmiany w międzynarodowym prawie podatkowym, w istotny sposób oddziałujące na możliwości planowania podatkowego przez polskich inwestorów. Do najważniejszych należą nowe umowy o unikaniu podwójnego podatkowania dochodu, względnie dochodu i majątku, zawarte z Kanadą i Singapurem oraz protokoły zmieniające umowy podatkowe z Islandią, Norwegią, Cyprem i Luksemburgiem. Również w 2012 roku Polska zawarła specjalne umowy dotyczące jedynie wymiany informacji - z San Marino, Andorą, Dominiką oraz Grenadą. Wszystkie te umowy i dodatkowe protokoły oczekują ratyfikacji i wejścia w życie (z wyjątkiem protokołu do umowy z Cyprem z 1992 r., która weszła w życie 9 listopada br., a jej postanowienia będą miały zastosowanie od 1 stycznia 2013 r.).

Co nowego zapisano w umowie z Kanadą?

Umowa podpisana 14 maja 2012 r. ma zastąpić obecny traktat z 4 maja 1987 r. Maksymalna stawka podatku, który może być pobrany u źródła od dywidend, wynosi 5 proc., jeżeli faktycznym właścicielem dywidend jest spółka posiadająca bezpośrednio 10 proc. kapitału spółki wypłacającej dywidendy, względnie 15 proc. w pozostałych przypadkach (obecnie maksymalna jednolita stawka to 15 proc.). Z kolei maksymalna stawka podatku u źródła od odsetek wyniesie 10 proc. (obecnie 15 proc.). Co do płatności należności licencyjnych, obecną jednolitą maksymalną stawkę w wysokości 10 proc. zastąpi dualistyczna formuła, przewidująca 10 proc. jako stawkę podstawową i 5 proc. w odniesieniu do płatności z tytułu niektórych praw autorskich, względnie płatności z tytułu know-how. Podobnie jak poprzednia nowa umowa zawiera klauzulę nieruchomościową, dotyczącą prawa danego państwa do opodatkowania dochodu ze zbycia udziałów lub akcji spółek kapitałowych, udziałów w spółkach osobowych, trustach lub innych podmiotach, których wartość w ponad 50 proc. związana jest z nieruchomością położoną w danym państwie stronie umowy. Podstawową metodą unikania podwójnego opodatkowania, stosowaną przez Polskę pozostaje wyłączenie z progresją.

A z Singapurem?

Nowa umowa podatkowa z Singapurem podpisana 4 listopada br. zastąpi umowę z 23 kwietnia 1993 r. Do najistotniejszych jej elementów należą postanowienia odnoszące się do opodatkowania płatności dywidend, odsetek i należności licencyjnych. W przypadku dywidend maksymalna stawka podatku u źródła to 5 proc., gdy ich faktyczny właściciel posiada bezpośrednio co najmniej 10 proc. kapitału spółki wypłacającej dywidendy przez co najmniej 24 miesiące, oraz 10 proc. w pozostałych przypadkach (obecnie jednolita stawka 10 proc.). W przypadku odsetek maksymalny podatek u źródła wynosi 5 proc. (obecnie 10 proc.). W odniesieniu do należności licencyjnych obecna jednolita stawka 10 proc. zostaje obniżona do 2 proc. dla płatności z tytułu użytkowania lub prawa do użytkowania urządzenia przemysłowego, handlowego lub naukowego (czyli m.in. do wynajmu, dzierżawy lub leasingu środków trwałych) lub do 5 proc. w pozostałych przypadkach.

A co z klauzulą nieruchomościową?

Nowa umowa wprowadza taką klauzulę, pozwalającą na opodatkowanie w danym państwie dochodów ze zbycia akcji lub udziałów spółek niepublicznych, których wartość w ponad 75 proc. wynika bezpośrednio lub pośrednio z własności posiadanych nieruchomości, położonych w tym państwie. Modyfikuje ona także pojęcie zakładu usługowego, wprowadza wzajemny obowiązek dokonania wtórnego dostosowania dochodu do opodatkowania w przypadku transakcji między podmiotami powiązanymi oraz zmienia podstawową metodę unikania podwójnego opodatkowania - z metody wyłączenia z progresją na metodę zaliczenia (proporcjonalnego), z jednoczesnym pozostawieniem metody wyłączenia z progresją w szczególnych przypadkach do końca 2016 r.

Z kolei o czym mówi protokół do umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską i Islandią?

Podpisano go 16 maja br. Najważniejszą zmianą dla polskich rezydentów podatkowych uzyskujących dochód w Islandii jest zastąpienie metody zaliczenia proporcjonalnego metodą wyłączenia z progresją (wyjątek to dochody z dywidend, odsetek, należności licencyjnych i zysków kapitałowych).

A umowa z Norwegią?

Protokół do umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską i Norwegią z 9 września 2009 r. podpisano 5 lipca br. Zawiera on jedynie kilka zmian, dotyczących opodatkowania pewnej kategorii dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę najemną oraz metody unikania podwójnego opodatkowania.

Najistotniejszym postanowieniem jest klauzula switch-over, pozwalająca na zmianę metody unikania podwójnego opodatkowania z wyłączenia z progresją na zaliczenie proporcjonalne, gdy dany rodzaj dochodu może zostać opodatkowany w Norwegii, lecz zgodnie z wewnętrznym norweskim prawem podatkowym jest z takiego opodatkowania efektywnie zwolniony. Powyższa zmiana eliminuje więc sytuację, gdy dany dochód nie jest faktycznie opodatkowany w żadnym z obu państw stron umowy.

Jakie umowy uważa pan za najważniejsze dla polskich inwestorów?

Najważniejsze konsekwencje dla możliwości planowania podatkowego dla polskich inwestorów mają jednak protokoły do umów podatkowych z Cyprem i Luksemburgiem, gdyż właśnie te dwie jurysdykcje są najczęściej wykorzystywane.

Protokół zmieniający umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania z Cyprem z 4 czerwca 1992 r. został podpisany 22 marca br. Obejmuje m.in. postanowienia faktycznie eliminujące struktury optymalizacyjne najczęściej wykorzystywane przez polskich podatników.

Po pierwsze, protokół usuwa tax sparing clause polegającą na automatycznym zaliczaniu 10-proc. podatku cypryjskiego na poczet podatku należnego w Polsce od dywidend i odsetek oraz 5-proc. w odniesieniu do należności licencyjnych - wypłacanych przez spółki cypryjskie - nawet gdy taki podatek faktycznie nie był na Cyprze pobierany. W konsekwencji od należnego w Polsce podatku dochodowego od dochodu z tytułu cypryjskich dywidend, obliczanego według stawki 19 proc., odejmowano teoretyczny podatek cypryjski w wysokości 10 proc., redukując efektywną stawkę podatkowa do zaledwie 9 proc. dochodu.

Po drugie, protokół radykalnie zmienia regulacje dotyczące wynagrodzenia dyrektorów, czyli członków zarządów spółek. Wprowadza bowiem zasadę wyłącznego opodatkowania takiego dochodu w państwie zamieszkania lub siedziby osoby pełniącej funkcję dyrektora spółki cypryjskiej.

Czy zmieni się opodatkowanie dywidend?

Zgodnie z protokołem dywidendy będą zwolnione od opodatkowania u źródła, gdy ich faktyczny właściciel, będący spółką kapitałową, posiada bezpośrednio co najmniej 10 proc. kapitału spółki wypłacającej dywidendy przez nieprzerwany okres co najmniej 24 miesięcy, lub opodatkowane stawką 5 proc. w pozostałych przypadkach (obecnie jednolita stawka 10 proc.). Dla odsetek i należności licencyjnych maksymalny podatek u źródła wyniesie 5 proc. (obecnie 10 proc.).

Rozszerzono także zakres stosowania metody zaliczenia proporcjonalnego na dochody z działalności gospodarczej i zyski kapitałowe.

A zmiany w umowie z Luksemburgiem?

7 czerwca br. podpisany został protokół do umowy z Luksemburgiem z 14 czerwca 1995 r. Wprowadza on nowe zasady opodatkowania dywidend. Będą one zwolnione od opodatkowania u źródła, gdy ich faktyczny właściciel, będący spółką kapitałową, posiada bezpośrednio co najmniej 10 proc. kapitału spółki wypłacającej dywidendy przez nieprzerwany okres co najmniej 24 miesięcy, lub będą opodatkowane stawką 15 proc. w pozostałych przypadkach (obecnie maksymalne stawki to 5 proc. i 15 proc.). W przypadku odsetek i należności licencyjnych maksymalny podatek u źródła wyniesie 5 proc. (obecnie 10 proc.).

W przypadku polskich rezydentów ogólną zasadą pozostanie wyłączenie z progresją, aczkolwiek protokół wprowadza klauzulę switch-over, pozwalająca na zmianę metody unikania podwójnego opodatkowania z wyłączenia z progresją na zaliczenie proporcjonalne w wybranych przypadkach. Protokół zawiera też nietypowe postanowienie, zgodnie z którym korzyści umowy nie mają zastosowania do dochodu osiąganego w związku zw sztuczną strukturą.

@RY1@i02/2012/252/i02.2012.252.07100020a.802.jpg@RY2@

dr Janusz Fiszer, partner w PwC, docent Uniwersytetu Warszawskiego

Rozmawiała Ewa Ciechanowska