Promowanie wizerunku pomniejsza podstawę opodatkowania

Jedną z szybko rozwijających się form promocji jest sponsoring. Jego istotą są skojarzenia, dzięki którym pozytywny obraz sponsorowanego przenosi się na sponsora. Znak sponsora towarzyszy imprezom lub działaniu sponsorowanych instytucji.

Forma reklamy

Akcje sponsoringowe mają na celu kształtowanie pozytywnego wizerunku firmy wśród potencjalnych klientów. Promowanie nazwy podmiotu sponsorującego wpływa na rozpoznawanie marki produktu, a co za tym idzie na zwiększenie popularności i w konsekwencji może realnie przyczynić się do zwiększenia jego obrotów.

Wiele firm wykorzystuje sponsoring jako formę reklamowania swojej działalności. W tym celu zawierane są umowy z instytucjami, fundacjami, stowarzyszeniami, szkołami czy uczelniami, na mocy których w zamian za otrzymane środki pieniężne sponsorowany zobowiązuje się w różnych formach reklamować sponsora, np. poprzez umieszczenie w materiałach reklamowych oraz materiałach przekazywanych do mediów informacji o sponsoringu, umieszczenie logotypu w dokonywanych publikacjach, zamieszczanie informacji o sponsoringu i logotypu na istniejącym portalu internetowym, umieszczenie banerów reklamowych sponsora, standów, potykaczy i stoisk z materiałami reklamowymi, podczas spotkań otwartych, imprez masowych konferencji itp. Katalog świadczeń reklamowych może być bardzo szeroki i zależy wyłącznie od kreatywności stron umowy sponsoringu.

Związek z przychodem

Czy zatem wydatki ponoszone przez sponsorów będą stanowiły koszt uzyskania przychodu?

Warunkiem uznania wydatku za koszt podatkowy jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu, a także zachowanie lub zabezpieczenie jego źródła.

W mojej ocenie taki związek przyczynowo-skutkowy zachodzi, bowiem wydatki ponoszone przez firmy będące sponsorami na mocy umowy sponsoringu, jakkolwiek nie bezpośrednio, to jednak przekładają się na przychody spółki. Wprawdzie prezentacja logo czy nazwy firmy nie zachwala konkretnych produktów, jednak nie ulega wątpliwości, że staje się nośnikiem reklamy firmy - utrwala jej wizerunek oraz nazwę. W praktyce często zdarza się, że na rynku rozpoznawana jest nie tylko sama firma czy jej konkretny produkt, lecz klienci kojarzą logo lub inny znak towarowy, którym opatrywane są produkty firmy. W związku z tym należy uznać, że wydatki poniesione na reklamowanie samego znaku firmy są kosztami podatkowymi jako koszty reklamy. Wydatki te przyczynić się mogą do wzrostu sprzedaży produktów opatrzonych tym znakiem, a tym samym do osiągnięcia przychodów. Prezentując swoje logo, firma nie reklamuje konkretnych usług, lecz siebie jako podmiot świadczący te usługi. Dzięki takim działaniom buduje swój pozytywny wizerunek i przekazuje wiedzę o zaletach firmy, a logo i nazwa jednoznacznie kojarzą się klientom z jej ofertą produktową.

Wydatki ponoszone na reklamę na mocy umowy sponsoringu nie wygenerują konkretnego przychodu, do którego mogłyby być przypisane. Wobec tego uznać je należy za koszty pośrednie w rozumieniu art. 16 ust. 4d ustawy o CIT, które są potrącane w dacie poniesienia.

Warto dodać, że w sytuacji gdy umowa i działania sponsoringowe będą trwały w okresie rozliczeniowym przekraczającym rok podatkowy, wówczas należy rozliczyć powyższy koszt w latach podatkowych proporcjonalnie do okresu obowiązywania umowy. Obowiązek proporcjonalnego podziału kosztu w latach wynika z treści art. 15 ust. 4d ustawy o CIT, zgodnie z którym koszty uzyskania przychodów, inne niż koszty bezpośrednio związane z przychodami, są potrącane w dacie ich poniesienia. Jeżeli koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, w takim przypadku stanowią koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą. [przykład 1]

Dostawa towarów

Najprostszą formą sponsoringu jest przekazanie sponsorowanemu środków pieniężnych w zamian za reklamowanie działalności firmy. Niekiedy dochodzi też do sponsoringu w formie rzeczowej polegającego na tym, że firma dokonuje zakupu sprzętu (np. komputerów, drukarek, aparatów fotograficznych, DVD), a następnie przekazuje go uczelni lub szkole, otrzymując w zamian świadczenia ją reklamujące.

Przekazanie sprzętu na mocy umowy sponsoringu wywołuje określone skutki w VAT. Traktowane jest bowiem jako odpłatna dostawa towaru w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, podlegająca opodatkowaniu tym podatkiem. Dlatego też przekazanie takiego sprzętu sponsorowanemu należy udokumentować fakturą VAT.

Z faktury VAT dokumentującej zakup sprzętu kosztem podatkowym będzie dla sponsora tylko wartość netto tego sprzętu, natomiast naliczony w tej fakturze VAT sponsor będzie mógł odliczyć. Przekazując sprzęt, jak wyżej o tym wspomniałem, sponsor powinien wystawić fakturę VAT na placówkę, a wartość sprzętu wskazana w tej fakturze stanowić powinna dla sponsora przychód podatkowy.

Placówka z tytułu świadczonych usług reklamujących sponsora powinna wystawić fakturę VAT (ewentualnie rachunek). W przypadku niewystawienia faktury (rachunku) przez placówkę ewentualne ryzyko z tym związane obciążać będzie placówkę, natomiast sponsor dla celów dowodowych będzie posiadał umowę sponsoringu.

Ważny jest rodzaj

W przypadku sponsoringu istotne jest zawarcie w formie pisemnej umowy, z treści której jednoznacznie będą wynikały wzajemne świadczenia stron - sponsora i sponsorowanego. Istnieje bowiem obawa, że w przypadku niezawarcia pisemnej umowy sponsoringu czynność przekazania sprzętu na rzecz szkoły lub uczelni może być uznana przez organy podatkowe za formę darowizny. A to jest dla sponsora niekorzystne.

Zgodnie z art. 888 par. 1 kodeksu cywilnego przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Zasadniczą cechą darowizny jest nieekwiwalentność świadczeń, tj. darczyńca nie uzyskuje od obdarowanego jakiegokolwiek ekwiwalentnego świadczenia.

Sprzęt przekazany placówce w formie darowizny nie będzie stanowił dla przekazującego kosztu uzyskania przychodu, bowiem zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 14 ustawy o CIT nie uważa się za koszt uzyskania przychodów darowizn i ofiar wszelkiego rodzaju (...).

Kosztem podatkowym z faktury zakupu takiego sprzętu może być jedynie nieodliczony VAT.

Przekazanie sprzętu w formie darowizny nie podlega VAT, gdyż nie stanowi odpłatnej dostawy towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 2 ustawy o VAT. Skutkiem tego sponsor nie ma obowiązku wystawiać na przekazywany sprzęt faktury VAT lub faktury wewnętrznej. Ponadto w takiej sytuacji przekazujący sprzęt nie ma prawa do odliczenia VAT z faktury zakupu darowanego sprzętu, bowiem sprzęt ten nie jest wykorzystywany do czynności opodatkowanych VAT (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT). [przykład 2]

Na rzecz osoby fizycznej

Umowa sponsoringu nie zawsze jest zawierana z instytucją taką jak fundacja, stowarzyszenie, szkoła czy uczelnia. Niejednokrotnie korzystne dla firmy jest sporządzenie umowy sponsoringu z osobą fizyczną, nieprowadzącą jakiekolwiek działalności gospodarczej, np. ze sportowcem, który w zamian za otrzymywane środki pieniężne zobowiąże się do świadczeń polegających na umieszczeniu logo sponsora na stroju sportowym, informowaniu o sponsorze na występach sportowych i w wywiadach transmitowanych w środkach masowego przekazu, a także do uczestnictwa w konferencjach i imprezach organizowanych przez sponsora.

Niewątpliwie dla sponsorowanego otrzymane od sponsora środki pieniężne stanowią dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Tylko do jakiego źródła przychodów, zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT), zakwalifikować ten dochód?

Obowiązki płatnika

Najprościej byłoby uznać otrzymane przez sponsorowanego środki pieniężne za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy PIT. W efekcie firma sponsorująca nie miałaby jakichkolwiek obowiązków jako płatnik, polegających na obliczeniu, pobraniu i odprowadzeniu zaliczki na PIT. Zobowiązana byłaby jedynie do sporządzenia, stosownie do treści art. 42a ustawy o PIT, w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym, informacji o przychodach z innych źródeł na formularzu PIT-8C. Sponsorowany po otrzymaniu takiej informacji musiałby samodzielnie rozliczyć się w swoim zeznaniu podatkowym z tego dochodu.

Niestety, powyższa kwalifikacja środków pieniężnych otrzymywanych przez sponsorowanego do przychodów z innych źródeł jest nieprawidłowa. Oznacza to, że na sponsorze będą jednak ciążyły obowiązki płatnika PIT.

Istotne znaczenie ma to, że umowy sponsoringu zaliczane są do tzw. umów nienazwanych, do których ma zastosowanie przepis art. 750 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem do umowy o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami k.c., stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Skutkiem tego należności wynikające z umowy sponsoringu uznać należy za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, opodatkowane jak umowy-zlecenia lub umowy o dzieło. Ponieważ sponsorowana osoba fizyczna nie prowadzi pozarolniczej działalności, nie znajdzie zastosowania wyjątek dotyczący przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej działalności oraz przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 9 ustawy o PIT.

W związku z zakwalifikowaniem wynagrodzenia otrzymywanego przez sponsorowaną osobę fizyczną do przychodów z działalności wykonywanej osobiście na sponsorze, jako płatniku podatku dochodowego od osób fizycznych, będzie ciążył obowiązek obliczenia i pobrania zaliczki na podatek dochodowy zgodnie z art. 41 ust. 1 - 1a ustawy o PIT. Oznacza to, że w celu obliczenia należnej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych sponsor będzie zobowiązany pomniejszyć wynagrodzenie o zryczałtowane 20-proc. koszty uzyskania przychodów, o których mowa w art. 22 ust. 9 pkt 4 ustawy o PIT, oraz do tak obliczonego dochodu zastosować najniższą stawkę podatkową określoną w skali, o której mowa w art. 27 ust. 1 wspomnianej ustawy, tj. 18 proc.

Ponadto sponsor będzie zobowiązany, zgodnie z art. 42 ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT, sporządzić i przesłać sponsorowanemu oraz naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według miejsca zamieszkania sponsorowanego, w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym, imienną informację PIT-11 o wysokości dochodu. Po otrzymaniu powyższej informacji sponsorowany dochód otrzymany na mocy umowy sponsoringu powinien wykazać w swoim zeznaniu podatkowym PIT-36 lub PIT-37 i samodzielnie się z niego rozliczyć.

Przykład 1

Ponad rok

Firma turystyczna jest sponsorem cyklu zawodów narciarskich, które trwają niemal cały sezon zimowy, wobec czego zawarła z organizatorem zawodów umowę sponsoringu na okres czterech miesięcy, od 1 grudnia 2012 r. do 31 marca 2013 r. Organizator zawodów, w zamian za otrzymane środki pieniężne w kwocie 40 000 zł, zobowiązuje się m.in. do zamieszczania reklam sponsora w trakcie zawodów sportowych, informowania o sponsoringu w środkach masowego przekazu oraz w trakcie imprez sportowych i konferencji, zamieszczania informacji o sponsorze na swojej stronie internetowej, a także umożliwienia sponsorowi prezentacji swojej oferty produktowej w trakcie trwania zawodów. Z uwagi na to, że wydatki na sponsoring dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, firma turystyczna może dokonać ich kwalifikacji podatkowej do kosztów proporcjonalnie do okresu, którego dotyczą, tj. kwotę 10 000 zł przypisać do kosztów 2012 roku, natomiast pozostałą kwotę 30 000 zł, za okres pozostałych 3 miesięcy, firma powinna przypisać do kosztów 2013 roku.

Przykład 2

Rozliczenie zakupu sprzętu

Spółka zakupiła kilka komputerów i przekazała je uczelni. Faktura za sprzęt opiewała na 24 600 zł (cena netto 20 000 zł + VAT 4600 zł). Jeśli założymy, że została podpisana umowa sponsoringu, to rozliczenie dla sponsora będzie wyglądać następująco:

Spółka z faktury VAT dotyczącej zakupu komputerów może odliczyć VAT w wysokości 4600 zł i do kosztów podatkowych zaliczyć wartość netto komputerów, tj. kwotę 20 000 zł. Następnie, przekazując komputery uczelni, jako że jest to odpłatna dostawa towarów, spółka ma obowiązek wystawić fakturę VAT, z której przychodem podatkowym będzie jedynie wartość netto komputerów, tj. kwota 20 000 zł, bowiem VAT należny nie powinien być zaliczany do przychodów na mocy art. 12 ust. 4 pkt 9 ustawy o CIT.

Uczelnia, realizując świadczenia wynikające z umowy sponsoringu, powinna wystawić dokument księgowy (fakturę, rachunek), wyceniając wartość tych świadczeń na kwotę odpowiadającą wartości otrzymanych komputerów, tj. kwotę 24 600 zł. Otrzymany od uczelni dokument księgowy stanowić będzie dla spółki podstawę do zaliczenia wydatku w kwocie 24 600 zł w ciężar podatkowych kosztów uzyskania przychodów.

Jeśli zaś umowa sponsoringu nie zostanie podpisana, przekazanie może być traktowane jako darowizna, skutkiem czego wartość netto komputerów, tj. kwota 20 000 zł, nie będzie podatkowym kosztem uzyskania przychodu, a jedynie kosztem podatkowym może być nieodliczony VAT w wysokości 4600 zł.

Ważne

Należności wynikające z umowy sponsoringu należy uznać za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, opodatkowane jak z umowy -zlecenia lub umowy o dzieło

Słownik

- finansowanie czegoś, często w zamian za reklamowanie własnej działalności (wg Uniwersalnego słownika języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN).

- koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła, z wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Radosław Knapik

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.). Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).