Rewolucja podatkowa w 10 krokach

Zaczęło się od sygnałów płynących z kuluarów Ministerstwa Finansów, że z początkiem przyszłego roku nie wróci - jak planowano - podstawowa 22-proc. stawka VAT. W końcu resort przyznał, że ze względu na stan finansów publicznych wyższą 23-proc. stawkę chce utrzymać aż do końca 2016 r. Przedsiębiorcy podnieśli raban - to ogranicza popyt, hamuje gospodarkę, a budżetowi nie pomaga. Ale resort trwa przy swoim i planuje zmiany w podatkach. Oto 10 głównych.

1. Stawki VAT

Podwyższone od 1 stycznia 2011 r. stawki VAT do 8 i 23 proc. miały obowiązywać do końca 2013 r., co wynika z art. 146a ustawy o VAT. Po tym czasie miały wrócić do poziomu 7 i 22 proc. (o ile na koniec 2013 r. relacja długu publicznego do PKB nie przekroczy 55 proc., co skutkowałoby dalszą podwyżką, w tym stawki podstawowej do 24 proc., jednak ten scenariusz jest mało prawdopodobny).

Jak wynika z przyjętej przez rząd aktualizacji "Programu konwergencji", stawki VAT na podwyższonym poziomie mogą zostać utrzymane do końca 2016 r. Zgodnie z zapowiedziami Jacka Rostowskiego ich wcześniejsza obniżka byłaby możliwa tylko wówczas, gdyby nastąpił szybszy od prognozowanego wzrost gospodarczy.

2. Odliczanie VAT od aut

Do końca 2013 r. obowiązują ograniczenia w odliczaniu VAT naliczonego przy zakupie samochodów z kratką, tj. 60 proc. kwoty VAT naliczonego, nie więcej niż 6 tys. zł (początkowo zezwolenie na zawieszenie możliwości odliczenia pełnego VAT, które Polska otrzymała od Komisji Europejskiej, miało obowiązywać tylko do końca 2012 r.).

Polska wystąpiła do Komisji Europejskiej o zgodę na kolejne ograniczenia w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2018 r. Wniosek o derogację zakłada, że odliczeniu ma podlegać 50 proc. kwoty VAT naliczonego (maksymalnie 8 tys. zł) przy zakupie aut osobowych do 3,5 tony. Dodatkowo będzie można odliczać do 50 proc. kwoty VAT naliczonego przy zakupie paliwa i innych wydatków eksploatacyjnych (naprawa, konserwacja pojazdów).

3. Klauzula obejścia prawa

W przepisach podatkowych nie ma generalnej klauzuli obejścia prawa. Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania została wprowadzona do Ordynacji podatkowej 1 stycznia 2003 r. Przepisy zakwestionował jednak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 11 maja 2004 r. W efekcie zostały one uchylone.

Resort finansów pracuje nad nową klauzulą. Jeżeli podatnik dokona transakcji bez uzasadnionego powodu ekonomicznego lub biznesowego, a dominującym celem będzie uzyskanie korzyści podatkowej, organy podatkowe będą mogły określić mu z tego tytułu zobowiązanie podatkowe (klauzula może prowadzić do powstania lub modyfikacji zobowiązania). Klauzula ma mieć zastosowanie do wszystkich podatków.

4. Unikanie podwójnego opodatkowania

Polski rząd zmienia polską bazę traktatową, eliminując rozwiązania wykorzystywane przez spółki w celach optymalizacji podatkowej. Zmodyfikowane zostały m.in. umowy z Cyprem, Maltą, Luksemburgiem.

Zmiany zmierzają do:

- usuwania z umów klauzuli tax sparring, która pozwala na zmniejszenie opodatkowania dywidend wypłacanych polskim udziałowcom będącym osobami fizycznymi;

- opodatkowania wynagrodzeń dyrektorów w państwie zamieszkania (czyli w Polsce), a nie tam, gdzie mieści się siedziba spółki.

5. Spółki kontrolowane

Przepisy nie przewidują opodatkowania dochodów generowanych przez zagraniczne spółki, których znaczącymi udziałowcami są polskie podmioty.

Od 2014 r. do ustawy o PIT i CIT ma być wprowadzony 19-proc. podatek od dochodów kontrolowanych spółek zagranicznych. To takie spółki, w których polski rezydent podatkowy ma nieprzerwane przez co najmniej 30 dni minimum 25 proc. udziałów. Zmiana uderzy w tych, którzy rejestrują zagraniczne spółki w celu transferu pieniędzy z Polski poprzez np. wypłaty dywidend czy odsetek do krajów, gdzie są niższe podatki.

6. SKA objęte CIT

Spółki komandytowo-akcyjne (SKA) nie są oddzielnym podatnikiem ani PIT, ani CIT. To wspólnicy tworzący te spółki - osoby fizyczne lub osoby prawne są oddzielnymi podatnikami - płacą 18-, 19- lub 32-proc. PIT albo 19-proc. CIT. Podobna regulacja dotyczy spółek komandytowych (s.k.), które tak jak SKA są zaliczane do spółek osobowych. Dziś SKA są wykorzystywane do optymalizacji podatkowej. Akcjonariusz takiej może płacić o połowę niższy podatek niż będąc udziałowcem spółki z o.o. Nie musi płacić miesięcznych zaliczek podatkowych dochodów generowanych przez SKA. Podatek zapłaci wtedy, gdy otrzyma dywidendę od SKA.

Od 2014 r. SKA mają być traktowane jak spółki kapitałowe i opodatkowane 19-proc. CIT, co ma uniemożliwić optymalizację. Podatkiem CIT mają też zostać objęte s.k., ale w ich przypadku nowe regulacje będą obowiązywać od 2015 r.

7. Zapłata w naturze

Wypłata dywidendy wspólnikowi spółki z o.o. lub akcyjnej w formie innej niż pieniężnej, np. wydania nieruchomości czy innych rzeczy, nie skutkuje powstaniem przychodu dla spółki. Uzyskuje go tylko wspólnik. Tak wynika z jednolitego orzecznictwa NSA.

MF chce, by do 2014 r. przepisy wprost określały, że spółka, wypłacając dywidendę rzeczową, otrzymuje przychód opodatkowany 19-proc. podatkiem, tak jakby rzecz będącą przedmiotem dywidendy sprzedawała na rynku. Zmiana dotknie też tych przedsiębiorców, którzy zapłacą kontrahentowi nie w gotówce, ale przekażą mu jakiś towar czy zrealizują usługę.

8. Zwolnienie dla dywidend

Spółki kapitałowe, które są znaczącymi udziałowcami innych spółek, w tym zagranicznych, mogą nie płacić 19-proc. podatku od dywidendy.

Od 2014 r. jeśli zagraniczna spółka zaliczyła w kraju swojej siedziby taką dywidendę do kosztów podatkowych, to w Polsce trzeba będzie od niej zapłacić 19-proc. podatek. Ma to wyeliminować zjawisko podwójnego nieopodatkowania dywidend, a budżet ma zyskać 15 mln zł.

9. Polisolokaty z PIT

Zwolnione z podatku są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych. Dzięki temu i zyski z polisolokat są wolne od PIT. Oznacza to, że zysk z inwestowania części składki w instrumenty finansowe jest nieopodatkowany.

Od 2014 r. zyski z polisolokat nie będą objęte zwolnieniem i będą opodatkowane na takich samych zasadach jak np. odsetki z lokaty.

10. Solidarna odpowiedzialność

W obrocie paliwami czy wyrobami stalowymi (towary wrażliwe) często dochodzi do wyłudzeń VAT, bo faktury wystawiają podmioty podstawione. Nie ma przepisów umożliwiających pociągnięcie do odpowiedzialności odbiorcy takich faktur.

Wspólna odpowiedzialność sprzedawcy i nabywcy za odprowadzenie VAT od października 2013 r. Dotyczyłoby to podatników, którzy zakupią towary wrażliwe o wartości powyżej 100 tys. zł miesięcznie.

@RY1@i02/2013/088/i02.2013.088.00000020d.822.jpg@RY2@

Wpływy do budżetu (dane w mld zł)

Magdalena Majkowska

Przemysław Molik

dgp@infor.pl