Największy reformator

Pandemie były w historii wydarzeniami, które wywracały zastany porządek do góry nogami. Profesor Walter Scheidel, autor wydanej w 2017 r. książki „The Great Leveler” (Wielki Wyrównywacz), uznał je za jednego z Czterech Jeźdźców Apokalipsy – zjawisk, które doprowadzały do zmniejszenia nierówności na świecie (obok wielkich wojen, rewolucji i upadków państw). Za przykład służy historykowi czarna śmierć, która przyspieszyła upadek feudalizmu, bo nagle w Europie zabrakło rąk do pracy.

Amerykańscy ekonomiści, którzy w pracy „Longer-run Economic Consequences of Pandemics” (Długotrwałe konsekwencje gospodarcze pandemii) przeanalizowali 15 plag od XIV w. (każda z nich pochłonęła co najmniej 100 tys. ofiar), wykazali, że wynagrodzenia rosły przeciętnie przez 30 lat od ustąpienia zarazy, często nawet o 5 proc. rocznie. Scheidel, podobnie jak wspomniani ekonomiści, jest zdania, że koronawirus nie spowoduje tak wielkiej transformacji, jak poprzednie epidemie. „Tym razem siła robocza nie zostanie aż tak dotknięta, więc nie zabraknie rąk do pracy” – mówił niedawno na łamach „Wall Street Journal”.