Neoliberalizm uczynił z nas kraj Trzeciego Świata

Określenie "kapitalizm dla Trzeciego Świata" znakomicie oddaje charakter ustroju, który zbudowaliśmy w Polsce w ciągu ostatnich dwudziestu kilku lat. Użył go socjolog prof. Kazimierz Sowa na ostatnim zjeździe socjologicznym w Szczecinie w odniesieniu do naszej sytuacji ekonomicznej. W moim przekonaniu trafnie. To prymitywny kapitalizm peryferyjny, nastawiony na dostarczanie słabo przetworzonych surowców oraz produktów rolnych krajom centralnym. Cała nasza przewaga konkurencyjna polega na niskich płacach. Miejsce, jakie zajmujemy w światowym podziale pracy, jest typowe dla krajów Trzeciego Świata. Jak do tego doszło? Adaptując neoliberalizm w skali porównywalnej jedynie do Chile (to tam, jeszcze w latach 70., jego intelektualny fundator Milton Friedman wprowadzał w życie założenia swojej doktryny), z góry skazaliśmy się na zajęcie podrzędnej pozycji. Nie mogliśmy jej poprawić w sensie fundamentalnym, robiąc to, co robiliśmy: otwierając się szeroko na międzynarodową konkurencję i wyprzedając zakłady pracy. Inwestorzy zagraniczni nie kierują się bowiem interesem narodowym kraju, do którego wchodzą, ale własnym. Ten zaś polegał na uczynieniu z naszej gospodarki maszyny do dostarczania tanich półproduktów, wyeliminowaniu jakichkolwiek śladów potencjalnej konkurencji dla swoich sztandarowych towarów i zamrożeniu naszego stanu rozwoju na peryferyjnym poziomie gwarantującym współpracę z dominującym centrum. Z kolei oddanie w ręce zachodniego kapitału większości naszych banków spowodowało, że pozbawiliśmy się możliwości wpływania na ich politykę kredytową leżącą w interesie gospodarki narodowej.