Demokracja jako norma i wyjątek

Demokracja jest - w naszym, zachodnim przekonaniu - najlepszym możliwym ustrojem. Krytykowana, poprawiana i reformowana jest dla nas cenna i jej wartość nie podlega dyskusji. Jednak w ostatnich dekadach pojawiły się dwie odmienne postawy dotyczące uniwersalizmu demokracji czy - innymi słowy - jej zasięgu i jej stopniowego rozszerzania się poza świat zachodni. Obie te postawy są nowe w stosunku do filozoficznej tradycji demokracji, która miała wymiar całkowicie uniwersalny. Demokracja jako filozofia i jak norma nie mogła być partykularna i wielcy twórcy demokracji w XIX w. nie podejmowali w ogóle kwestii, czy zaistnienie demokracji jest możliwe w niektórych krajach, a w innych nie. Filozofia to nie politologia i filozofia porusza kwestie fundamentalne. Otóż fundamentalnie demokracja powinna była jako norma zostać wcielona na całym świecie.