Czy wspomagacze pomagają w nauce?

Żeby to sprawdzić w idealnej sytuacji, przeprowadzilibyśmy badanie kliniczne, w którym przydzielilibyśmy losowo wybranych studentów do dwóch grup: badanej i kontrolnej. Pierwsza zażywałaby wspomagacze zgodnie ze wskazówkami, podczas gdy grupa kontrolna otrzymywałaby coś podobnie wyglądającego, ale bez substancji czynnych. Po jakimś czasie moglibyśmy w prosty sposób zbadać wpływ zażywania narkotyków na wyniki w nauce poprzez porównanie wyników obu grup studentów. Kontrowersje związane z takim badaniem są dość oczywiste. Z tego powodu badacze próbują zbadać wpływ zażywania wspomagaczy (w szczególności narkotyków) na wyniki w nauce za pomocą naturalnych eksperymentów. Takim eksperymentem może być między innymi zmiana polityki rządu, która oddziałuje tylko na część studentów (w sposób możliwie niezależny od ich własnych preferencji co do nauki i narkotyków), na przykład utrudnienie w dostępie do określonych substancji.

Właśnie z naturalnego eksperymentu skorzystali Olivier Marie (Uniwersytet w Rotterdamie) i Ulf Zoelitz (Uniwersytet w Maastricht). Skupili się na studentach Uniwersytetu w Maastricht w Holandii, gdzie legalnie można nabyć marihuanę w specjalnych sklepach. Ze względu na to, że Maastricht jest położone blisko granicy z Belgią i Niemcami, duża część studentów na tamtejszym uniwersytecie to obcokrajowcy z Belgii i Niemiec, ale także Francji i Luksemburga. W 2011 r. władze miejskie zabroniły sklepom z marihuaną jej sprzedaży obywatelom Francji, Luksemburga i innych narodowości. Taki zakaz nie obowiązywał w stosunku do obywateli Belgii i Niemiec, co skrzętnie wykorzystali Marie i Zoelitz. Używając danych o wynikach w nauce wszystkich studentów Wydziału Ekonomii Uniwersytetu w Maastricht za lata 2009/2010–2011/2012, pokazali, że o ile do momentu wprowadzenia zakazu wyniki studentów różnych narodowości kształtowały się podobnie, o tyle później studenci z krajów objętych zakazem zaczęli radzić sobie istotnie lepiej niż ci nieobjęci zakazem. Różnica była szczególnie widoczna wśród studentów niższych lat o wyjściowo bardzo słabych wynikach w nauce. Największe zmiany na korzyść dotyczyły wyników z przedmiotów ścisłych.