Ustalenie istnienia stosunku pracy ma znaczenie w nabyciu świadczeń z ubezpieczenia

Roszczenie o sprostowanie świadectwa pracy nie wyłącza interesu prawnego w ustaleniu rzeczywistej treści stosunku pracy (art. 189 k.p.c.).

Ewa J. była zatrudniona w spółce CFM na podstawie umowy o pracę zawartej 1 listopada 1996 r. w wymiarze połowy etatu na stanowisku dziennikarza. 30 listopada 2001 r. spółka dokonała wypowiedzenia umowy o pracę z powodu rozwiązania współpracy z posiadaczem koncesji na rozpowszechnianie programu radiowego. 28 lutego 2002 r. dziennikarka otrzymała świadectwo pracy potwierdzające warunki umowy o pracę z 1 listopada 1996 r. 1 kwietnia 2002 r. strony zawarły kolejną umowę o pracę na czas określony do 24 stycznia 2009 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku prezentera programu radiowego. W okresie zatrudnienia w pozwanej spółce pracownica zawierała także umowy o dzieło na realizację programów autorskich. Powyższa umowa o pracę rozwiązała się w lipcu 2003 r. Ewa J. zakwestionowała rozwiązanie umowy o pracę i odwołała się do sądu pracy. Wniosła o ustalenie, że od 1 listopada 1996 r. jest zatrudniona na stanowisku dziennikarza w CFM spółce z o. o. na warunkach wynikających z umowy o pracę z tej daty, z tym zastrzeżeniem, że zatrudnienie odbywało się w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd rejonowy oddalił jej powództwo, a sąd okręgowy apelację. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia sąd ten wskazał, że trafne jest stanowisko sądu rejonowego o braku interesu prawnego w ustaleniu rzeczywistej treści stosunku pracy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik pracownicy. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał sądowi okręgowemu do ponownego rozpatrzenia.

Przywoływane przez skarżącą okoliczności, z których wynika, że postanowienia umowy o pracę zawartej na piśmie nie odpowiadają rzeczywistemu wymiarowi czasu pracy oraz wykonywanym przez nią obowiązkom, przypisanym do konkretnego stanowiska, wskazują na zarzut pozorności tych postanowień (art. 83 par. 1 k.c.). Na tej podstawie można formułować powództwo o ustalenie rzeczywistej treści stosunku prawnego w oparciu o przepis art. 189 k.p.c. W sprawie tej interes prawny polega na usunięciu niepewności co do prawa majątkowego, które jeszcze się nie zaktualizowało, jak też prawa o charakterze niemajątkowym, określającym osobiste przymioty (kwalifikacje zawodowe) pracownicy. Ustalenie istnienia stosunku pracy warunkuje prawo do niektórych bieżących i przyszłych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a także rzutuje, poprzez konstrukcję stażu ubezpieczenia, na ich wysokość. Może mieć znaczenie dla uzależnionych od okresu zatrudnienia przyszłych świadczeń - prawa do nich lub ich wymiaru - z kolejnych stosunków pracy (np. dodatku stażowego czy nagrody jubileuszowej). Roszczenia o sprostowanie świadectwa pracy nie można utożsamiać z inną drogą, w oparciu o którą strona może uzyskać pełnię ochrony swoich praw i która wyłączałaby istnienie interesu prawnego w ustaleniu rzeczywistej treści stosunku prawnego na podstawie art. 189 k.p.c.

Wydanie świadectwa pracy nie oznacza złożenia oświadczenia woli. Samo przez się nie tworzy praw podmiotowych ani ich nie pozbawia. Nie ma więc cech wyłączności w zakresie dowodowym w postępowaniu o ustalenie tych praw.