Kronika prawa

z 8 stycznia 2010 r. o ratyfikacji Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu oraz Protokołu do tej Konwencji, podpisanych w Warszawie 9 września 2009 r.

po upływie 14 dni od ogłoszenia, tj. 31 marca 2010 r.

z 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny

30 dni od ogłoszenia, tj. 16 kwietnia 2010 r.

Wykonawcy i podwykonawcy robót budowlanych będą mogli żądać od inwestora gwarancji zapłaty na każdym etapie prac, a nie tylko przy podpisywaniu umowy. Na jej udzielenie inwestor będzie miał maksymalnie 45 dni od wystąpienia z takim żądaniem przez wykonawcę lub podwykonawcę robót. Jeżeli inwestor nie wywiąże się ze swojego obowiązku i nie udzieli gwarancji w terminie 45 dni, to wykonawca będzie mógł odstąpić od umowy z winy inwestora. Będzie mógł też uznać, że brak udzielenia mu gwarancji zapłaty jest przeszkodą do wykonania umowy. Nie straci przy tym należnego mu wynagrodzenia. Inwestor nie będzie mógł też ograniczyć możliwości żądania gwarancji zapłaty za roboty budowlanego. Jeżeli z powodu wystąpienia z takim żądaniem przez wykonawcę inwestor odstąpi od umowy, to zawsze odstąpienie to będzie bezskuteczne. Z żądaniem udzielenia gwarancji zapłaty będą mogli wystąpić wszyscy przedsiębiorcy bez względu na to, z jakich środków finansowana jest inwestycja. Gwarancje zapłaty będą bowiem udzielane także w przypadku inwestycji finansowanych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego. Przedsiębiorcy z branży budowlanej będą mogli także wystąpić z żądaniem udzielenia gwarancji do indywidualnych inwestorów budujących domy. W każdym przypadku gwarancja zapłaty będzie udzielana do wysokości ewentualnego roszczenia z tytułu wynagrodzenia wynikającego z umowy oraz robót dodatkowych lub koniecznych do wykonania umowy, zaakceptowanych na piśmie przez inwestora. Będzie ona udzielana w formie gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej, a także akredytywy bankowej lub poręczenia banku udzielonego na zlecenie inwestora. Koszty wynikające z tytułu zabezpieczenia wierzytelności w równych częściach będzie ponosił inwestor oraz wykonawca lub podwykonawca.

z 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, tj. 31 marca 2010 r.

Nowelizacja wprowadza możliwość zatrudniania osób ze znacznym albo umiarkowanym stopniem niepełnosprawności przez pracodawców niezapewniających warunków pracy chronionej bez konieczności uzyskania wstępnej pozytywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy o przystosowaniu przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej.

z 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, tj. 1 maja 2010 r.

Znowelizowano przepisy w zakresie rozliczania czasu pracy przy ustalaniu uprawnień do emerytury górniczej. Przy ustalaniu prawa do takiej emerytury okresy pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy mogą być na wniosek pracownika rozliczane w okresach kwartalnych.

z 22 stycznia 2010 r. o ratyfikacji Konwencji o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci, sporządzonej w Hadze 19 października 1996 r.

po upływie 14 dni od ogłoszenia, tj. 31 marca 2010 r.

z 12 lutego 2010 r. o rekapitalizacji niektórych instytucji finansowych

z dniem ogłoszenia, tj. 16 marca 2010 r.

Nowe przepisy określają nowe zasady, warunki i tryb rekapitalizacji niektórych instytucji finansowych polegającej na udzielaniu przez Skarb Państwa gwarancji zwiększania funduszy własnych instytucji finansowych oraz na przejmowaniu przez Skarb Państwa instytucji finansowych.

z 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska

1 lipca 2011 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 1, 6, 8 i 9, które wchodzą w życie 1 lipca 2010 r.

Za spowodowanie wypadku samochodowego, w którym będą ranni lub ofiary śmiertelne, kierowca straci dożywotnio prawo jazdy, jeżeli był pod wpływem alkoholu. Sądy będą obligatoryjnie orzekać dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, jeżeli okaże się, że kierowca, który spowodował wypadek, był pijany, a w zdarzeniu byli ciężko ranni lub ofiary śmiertelne. Takie same kary poniosą osoby, które spowodują równie groźny wypadek po zażyciu narkotyków lub uciekną z miejsca zdarzenia. Zgodnie z nowymi rozwiązaniami sędziowie, w wyjątkowych sytuacjach, będą mogli odstąpić od wymierzania tak surowej kary. Sędzia będzie musiał jednak uzasadnić swoją decyzję. Sędziowie mogą na przykład wziąć pod uwagę młody wiek kierowcy.

z 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji

po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, tj. 17 czerwca 2010 r.

Zmienią się przepisy odnoszące się do zastępców komorników sądowych, postępowania dyscyplinarnego, trybu powoływania nowych komorników sądowych i ewentualnego zawieszenia w czynnościach oraz zasad pobierania opłaty. Dłużnik będzie mógł złożyć wniosek o obniżenie opłaty stosunkowej (uzależnionej od wartości świadczenia), w terminie siedmiu dni od dnia dowiedzenia się o ściągnięciu opłaty lub od dnia doręczenia postanowienia zawierającego wezwanie do uiszczenia opłaty. W sytuacji niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, gdy opłatę stosunkową powinien uiścić wierzyciel, także on będzie mógł złożyć wniosek o obniżenie opłaty.

Nowelizacja poszerza katalog wierzytelności, z których przy egzekucji obowiązuje obniżona opłata stosunkowa. Dotychczas komornik pobierał od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 8 proc. wartości wyegzekwowanego świadczenia jedynie w przypadku egzekucji z rachunku bankowego lub wynagrodzenia za pracę. Po wejściu w życie nowych przepisów takie zasady obowiązywać będą przy egzekucji ze świadczenia z ubezpieczenia społecznego oraz wypłacanych na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zasiłku dla bezrobotnych, dodatku aktywizacyjnego, stypendium oraz dodatku szkoleniowego.

z 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw

po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, tj. 31 marca 2010 r.

Nowelizacja przewiduje wzmocnienie mechanizmów prawnego oddziaływania wojewody w zakresie nadzoru i kontroli pomocy społecznej polegającej na prowadzeniu przez osoby fizyczne lub prawne placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku.

z 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw

po upływie 3 miesięcy od ogłoszenia, tj. 17 czerwca 2010 r. z wyjątkiem art. 3, art. 4, art. 7, art. 8 i art. 10, które wejdą w życie 1 stycznia 2011 r.

Nowe przepisy umożliwiają obywatelom składanie dokumentów do urzędów za pośrednictwem internetu bez potrzeby opatrywania podań bezpiecznym podpisem elektronicznym. Tworzy też podstawy prawne dla funkcjonowania elektronicznej administracji oraz ułatwienia współpracy systemów teleinformatycznych.

ministra finansów w sprawie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. nr 31, poz. 159)

Rzecznik dyscyplinarny niezwłocznie, nie później niż w ciągu trzech dni po otrzymaniu zlecenia organu dyscyplinarnego, wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego. Postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego lub o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego doręcza się niezwłocznie obwinionemu funkcjonariuszowi celnemu i rzecznikowi dyscyplinarnemu. Wnioski dowodowe obwiniony zgłasza na piśmie funkcjonariuszowi prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne, wyznaczonemu przez organ dyscyplinarny. Prowadzący rozstrzyga nie później w ciągu trzech dni o sposobie rozstrzygnięcia wniosku. Funkcjonariusz prowadzący postępowanie dyscyplinarne zbiera materiał dowodowy i przeprowadza czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, a więc przyjmuje wyjaśnienia od obwinionego, przesłuchuje świadków, zleca przeprowadzenie badań lub ekspertyz, zasięga niezbędnych opinii. Wyniki wszelkich badań są przeprowadzane w formie pisemnej. Obwiniony po zapoznaniu się z aktami sprawy podpisuje protokół sporządzony z tej czynności. Orzeczenie dyscyplinarne jest wydawane w obecności obwinionego, jego obrońcy (jeżeli został ustanowiony) i rzecznika dyscyplinarnego. Kary dyscyplinarne to m.in. upomnienie, nagana, zakaz podwyższania stopnia służbowego przez dwa lata, zakaz awansu czy zajmowania przez taki sam okres stanowisk kierowniczych. Może to być także przeniesienie na niższe stanowisko czy obniżenie stopnia służbowego.

ministra infrastruktury w sprawie terminu oraz harmonogramu zasadniczych przedsięwzięć związanych z likwidacją studium wojskowego uczelni morskich (Dz.U. nr 31, poz. 160)

ministra obrony narodowej zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów oraz noszenia umundurowania i oznak wojskowych przez żołnierzy zawodowych i kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz.U. nr 31, poz. 162)

ministra rolnictwa i rozwoju wsi zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego sposobu oraz zakresu etykietowania i plombowania materiału siewnego, rodzajów opakowań materiału siewnego oraz sposobów ich zabezpieczania (Dz.U. nr 31, poz. 163)

ministra środowiska w sprawie wzoru wykazu zakładów przetwarzania zużytych baterii lub zużytych akumulatorów (Dz.U. nr 31, poz. 164)

ministra środowiska w sprawie wzoru rocznego sprawozdania o wysokości środków przeznaczonych na publiczne kampanie edukacyjne (Dz.U. nr 31, poz. 165)

ministra zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu zaopatrzenia w wyroby medyczne będące przedmiotami ortopedycznymi oraz środki pomocnicze (Dz.U. nr 31, poz. 166)

W sytuacji gdy opóźnienie w rozpoznaniu sprawy jest spowodowane oczekiwaniem na rozstrzygnięcie w innej sprawie, a więc gdy organ traktuje przeszkodę jak kwestię prejudycjalną i jednocześnie nie zawiesza postępowania z tej przyczyny, zawiadomienie w trybie art. 36 kodeksu postępowania administracyjnego o opóźnieniu nie spełnia wymagań prawidłowego procedowania i nie może zastąpić rozważenia zasadności zastosowania obligatoryjnych instytucji procesowych.

Gminny Fundusz Ochrony Środowiska stanowi wyodrębniony rachunek bankowy, którym dysponuje gmina, stąd też stanowisko organu, iż należności z tytułu kar pieniężnych wymierzanych za usunięcie drzew bez zezwolenia nie stanowią należności gminy, które podlegają umorzeniu na zasadach określonych uchwałą rady gminy podjętą w oparciu o art. 43 ustawy o finansach publicznych, nie znajduje uzasadnienia.

Brak jest podstaw do zaakceptowania poglądu zaprezentowanego przez organ nadzoru, że jedyną podstawą umorzenia kar za usuwanie drzew i krzewów bez zezwolenia jest art. 88 ust. 4 i ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. Regulacja ta nie ma bowiem charakteru kompleksowego. Wymienia ona jedynie obligatoryjne przypadki umorzenia takich kar, natomiast nie stanowi podstawy wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Jeżeli za przeniesienie udziałów we współwłasnośći nieruchomości właściciel takiej nieruchomości ustanawia na rzecz osoby, która przeniosła na niego znaczną (znaczącą) wielkość udziałów w tej współwłasności, ograniczone prawo rzeczowe (służebność osobistą), to nie sposób twierdzić, że ustanowienie służebności mieszkania w takiej sytuacji nastąpiło nieodpłatnie w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768)

Kolumnę przygotował Adam Makosz