Od tyrana do twórcy prawa. Nieznane oblicze Justyniana Wielkiego
Ciekawe, co powiedzieliby współcześni obrońcy wartości, gdyby usłyszeli, że to grecki Wschód ukształtował naszą myśl polityczną i prawną, a za wszystkim stał człowiek uważający się za młodszego kolegę Jezusa Chrystusa.
W debacie publicznej w Polsce cyklicznie powraca temat wartości Zachodu, kultury Zachodu, cywilizacji Zachodu itp. Za każdym razem wypływa wówczas XIX-wieczna koncepcja Ernsta Renana, zgodnie z którą fundamentami euroatlantyckiego kręgu kulturowego są: filozofia grecka, religia chrześcijańska oraz prawo rzymskie. Przez prawo rzymskie rozumiał zaś Renan materiał zebrany w justyniańskiej kompilacji znanej pod nazwą Corpus Iuris Civilis. To bardzo ciekawe, jako że historia powstania zbioru, a także osobista postawa monarchy, który użyczył mu swego imienia, wywołują poważne wątpliwości co do tego, że mamy do czynienia z „wartościami Zachodu”.
Dzieło
Kodyfikacja justyniańska, na którą składają się: Kodeks, Digesta, Instytucje oraz Nowele, budzi dziś zachwyt badaczy historii prawa. Poszczególne jej elementy powstawały stopniowo w VI w. n.e., kiedy na cesarskim tronie w Konstantynopolu zasiadał Justynian. W związku z tym, że prawo ówczesne było rozproszone i niespójne, a także w obiegu krążyło mnóstwo fałszywek, władca postanowił zebrać całe obowiązujące prawo w kilku urzędowych księgach. W Kodeksie pomieszczono rozstrzygnięcia cesarzy, w Digestach zebrano opinie uczonych prawników, a w Instytucjach zamknięto krótki wykład na temat prawa. Wiele ustaw wydanych później zebrano w osobnym zbiorze o nazwie Nowele. Kwestie techniczne (selekcja materiału oraz jego opracowanie redakcyjne) powierzono komisji, w której skład weszli nauczyciele prawa z Konstantynopola, Berytu (dzisiejszego Bejrutu) oraz Aleksandrii.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.