Egzotyczna wyprawa do świata miłości i nienawiści

Autorka głośnego "Ostrożnie, pożądanie" (przeniesionego na ekran przez Anga Lee) przenosi nas w sam środek przemian chińskiej kultury połowy XX wieku, starcia tradycyjnej obyczajowości z nowoczesnością, oglądanej z perspektywy bohaterów uwikłanych w skomplikowane i w gruncie rzeczy kruche relacje. Proza Chang zespala elementy, które połączyły się w niej samej - córce konserwatysty i prozachodniej, nowoczesnej kobiety.

Spokojny, a jednocześnie wnikliwy i bystry tok opowieści jest rzadkim przypadkiem narracji w dawnym stylu. Sugestywny język tych opowiadań powstał z połączenia najlepszych tradycji literatury chińskiej z ironicznym stylem brytyjskich pisarzy, choćby H.G. Wellsa. A to wszystko zanurzone w chińskiej obyczajowości i codziennych rytuałach, ujętych w urokliwych, plastycznych obrazach.

Eileen Chang przygląda się ludziom z bardzo bliska, bez cenzury broniącej zwykle dostępu do nieświadomości. Chwyta te momenty i myśli, do których zwykle się nie przyznajemy. Jej spostrzeżenia są jak ukłucia szpileczką, podobnie jak uczucia bohaterów: zazdrość, żal, gniew, które w niespodziewanej chwili mogą zaboleć i pozostawić w niepokoju. Tak jest w pełnym napięcia i nieszczęśliwym związku pani Dunfeng i pana Mi, który powraca do pierwszej żony.

Dzięki takim precyzyjnym narzędziom Chang udaje się przedstawić żywych, zagubionych ludzi, odczarować świat Wschodu znany z konwencjonalnej sztuki czy obyczajowości. A jednak pisarka potrafi też zaczarować ten świat na nowo poprzez poetyckie, mistrzowskie ujęcia szczegółu.

Tytułowe opowiadanie to studium pożądania i demaskacja mężczyzny, który za wszelką cenę chce ocalić swój wizerunek porządnego człowieka. Zhenbao, wybierając kobietę swego życia, decyduje się na "białą różę", wierną, ale jednocześnie nudną towarzyszkę życia, jednak nie może przestać myśleć o ognistej kochance, "czerwonej róży", i wcześniejszych przygodach miłosnych. Z tłumionych pragnień rodzi się nienawiść.

Bohaterowie Chang nie mają przed nią tajemnic, ale pisarka nie traci dystansu, zawsze podszytego goryczą. Opowiadania prezentują nieszczęśliwych ludzi pozostających w zaaranżowanych małżeństwach, upokorzenie niekochanych kobiet zmuszonych tolerować konkubiny. Gdzieś pomiędzy unosi się bezbrzeżny smutek - w melodii huqinu, tradycyjnego instrumentu strunowego, na którym wybrzmiewa cała melancholia życia.

@RY1@i02/2009/215/i02.2009.215.000.016c.001.jpg@RY2@

"Czerwona róża, biała róża", Eileen Chang, W.A.B. 2009

Ewa Antoniak

współpracownik działu kultura