Ciężarna to partner dla lekarza

Niezależnie od tego, czy ciężarna jest ubezpieczona w NFZ, czy też nie, może korzystać z bezpłatnego leczenia. Dzięki specjalnemu rozporządzeniu resortu zdrowia ma również gwarancję, że lekarz, położna, w końcu szpital, gdzie będzie rodzić, muszą działać w ramach określonych standardów okołoporodowych.

Prowadzenie ciąży

Ciężarna ma prawo wybrać placówkę, lekarza, a także położną - nie ma w tym zakresie rejonizacji. Co ważne, położna ma prawo sprawować nad kobietą nie tylko opiekę podczas ciąży, ale także przyjmować poród. Obok klasycznego wsparcia, związanego z przeprowadzaniem badań okresowych oraz sprawdzaniem ogólnego stanu zdrowia matki i dziecka, kobiecie przysługuje dodatkowa opieka położnej. Dzięki niej będzie ona miała zapewnianą pomoc także po porodzie i powrocie z dzieckiem do domu. Taką położną należy wybrać między 21. a 26. tygodniem ciąży. W tym celu należy udać się do wybranej placówki podstawowej opieki zdrowotnej.

Szkoła rodzenia

Obok opieki lekarza i położnej, kobieta w ciąży ma prawo do bezpłatnej edukacji w szkole rodzenia. Większość szpitali prowadzi tego rodzaju zajęcia. Kursy przygotowują do porodu (prowadzone są m.in. ćwiczenia oddechowe, omawiane są sposoby znieczulenia bólu czy przebieg samej akcji porodowej), ale także uczą, jak zajmować się noworodkiem. Na rynku obok szkół posiadających umowę z NFZ, co oznacza, że są bezpłatne, istnieją także komercyjne. Za udział w zajęciach w takich placówkach trzeba zapłacić nawet kilkaset złotych. Warto więc zapytać lekarza prowadzącego albo położną o adresy szkół, których oferta jest finansowana przez NFZ.

Obok opieki medycznej związanej bezpośrednio z ciążą i porodem kobieta w okresie ciąży ma również prawo do dodatkowych świadczeń stomatologicznych (m.in. rozszerzone leczenie kanałowe).

Ważne standardy

Najważniejszy moment w życiu przyszłej mamy to poród. Stres, niepewność, obawa przed bólem - wszystko to powoduje, że kobieta, ale też jej najbliżsi często zapominają, że ma ona wiele uprawnień, a osoby sprawujące nad nią opiekę muszą liczyć się z jej zdaniem. Oto przykłady takich sytuacji:

Przypięcie do KTG, czyli maszyny sprawdzającej m.in. pracę serca płodu. Kobieta rodząca nie musi być do niej podpięta na stałe, bo to ją unieruchamia. Dlatego zgodnie z przepisami "dokonywania oceny stanu płodu przez osłuchiwanie i ocenę czynności serca płodu co najmniej przez minutę, co 15-30 minut, i odróżnienie czynności serca płodu od innych zjawisk akustycznych, przy czym monitorowanie stanu płodu za pomocą kardiotokografu należy prowadzić jedynie w medycznie uzasadnionych przypadkach".

Nacięcie krocza również nie należy do standardowych procedur. Personel medyczny jest zobowiązany do wykonania takiej procedury tylko w medycznie uzasadnionych przypadkach.

Także lewatywa czy podanie oksytocyny przyspieszającej poród powinno być uzasadnione medycznie i wymaga zgody rodzącej.

I wbrew temu, co nie było przyjęte jeszcze kilkanaście lat temu - w trakcie porodu można przyjmować płyny.

Nie każda matka o tym wie, ale standardy odnoszą się również do procedury zwanej kangurowaniem. Chodzi o nieprzerwany kontakt noworodka z matką "skóra do skóry", który powinien trwać co najmniej dwie godziny bezpośrednio po porodzie. W tym czasie - jak jest napisane w standardach - należy zachęcać kobietę do rozpoznania momentu, kiedy dziecko jest gotowe do ssania piersi, a także obserwować matkę i dziecko, kontrolując cechy dobrego przystawienia i pozycji przy piersi, a w razie potrzeby zaoferować pomoc. Kontakt ten może być przerwany w sytuacji wystąpienia zagrożenia życia lub zdrowia matki lub noworodka, odnotowanego w dokumentacji medycznej.

Karmienie piersią

Obok opieki nad noworodkiem już w szpitalu personel medyczny powinien zapewnić matce, obok opieki medycznej, także wsparcie psychologiczne oraz to dotyczące sposobów karmienia piersią. W przygotowanych przez ministerstwo standardach podkreślone jest, że w okresie noworodkowym należy zapewnić warunki prawidłowej laktacji i odżywiania noworodka, a także:

- dostarczyć matce wyczerpujących informacji na temat korzyści i metod karmienia piersią,

- przeprowadzić instruktaż matki w zakresie prawidłowego karmienia piersią, uwzględniającego informację, że z wyjątkiem pierwszych 12 godzin życia dziecka, kiedy z powodu jego obniżonej aktywności wybudzanie nie musi występować co 3 godziny, we wczesnym okresie karmienia piersią należy podejmować próby przystawienia noworodka do piersi do kilkunastu razy na dobę na przynajmniej 15 minut do każdej piersi, a jeżeli noworodek nie budzi się, należy go wybudzać do karmienia po 3-4 godzinach, licząc od początku ostatniego karmienia,

- zachęcać matki do przystawiania noworodka do piersi po zaobserwowaniu wczesnych oznak głodu.

W przypadku stwierdzenia nieskutecznego karmienia piersią, należy zdiagnozować problem i wdrożyć postępowanie zgodnie z aktualną wiedzą na temat laktacji, w celu umożliwienia skutecznego nakarmienia noworodka mlekiem matki z piersi, a jeżeli nie jest to możliwe - odciągniętym mlekiem matki.

Po porodzie

Opieka nad kobietą przysługuje także po powrocie do domu. Trwa ona przez 6 tygodni po porodzie, czyli do końca połogu. Matka ma zagwarantowane nie mniej niż cztery wizyty - może być ich więcej - położnej. Szpital powinien zawiadomić jej lekarza rodzinnego o porodzie. A placówka POZ powinna przysłać położną w ciągu 48 godzin od zgłoszenia porodu.

Klara Klinger

klara.klinger@infor.pl