Urzędnikom udało się porozumieć z niesłyszącymi

Dziewięć miesięcy obowiązywania ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz.U. z 2011 r. nr 209, poz. 1243) poprawiło warunki obsługi osób niesłyszących w administracji publicznej. Na szczególne ułatwienia ze strony urzędników od 1 kwietnia 2012 r. może liczyć ponad 200 tys. petentów mających dysfunkcje narządu słuchu (Narodowy Spis Powszechny wykazał, że w Polsce jest ok. 4,7 mln niepełnosprawnych, z których 8,3 proc. to niesłyszący).

Z informacji związków osób głuchoniemych wynika, że urzędy administracji publicznej czy zobowiązane tą samą ustawą placówki służby zdrowia nie zaniedbały powinności: zatrudniły na stałe osoby znające język migowy, przeszkoliły własnych pracowników lub umożliwiły bezpośrednią komunikację w inny sposób, np. uruchomiając wideotelefony i połączenia z tłumaczami.

- Wszystkie skarbówki mają u siebie urządzenia podłączone do naszego systemu wideotłumaczeń - mówi Bartosz Stępień z łódzkiego oddziału Polskiego Związku Głuchych. - Każdy niesłyszący, który przyjdzie załatwić sprawę w urzędzie, może zostać obsłużony przez dobrego tłumacza języka migowego.

Niesłyszący powinien zgłosić potrzebę wsparcia ze strony tłumacza co najmniej trzy dni przed planowaną wizytą w urzędzie. Może to zrobić, np. wysyłając wiadomość z telefonu komórkowego. Za samo świadczenie nie płaci. Koszty obsługi pokrywa urząd, który za godzinę pracy tłumacza płaci maksymalnie 72 zł. Wydatki na sfinansowanie usług tłumaczy języka migowego jeszcze przed 1 kwietnia 2012 r. rząd szacował na 5 mln zł rocznie i wszystko wskazuje na to, że faktyczne takie będą. Urzędy nie tylko wynajmują specjalistów, lecz także uczą języka migowego swoich pracowników.

- W dwóch turach przeszkoliliśmy 24 pracowników z części urzędów skarbowych, które nam podlegają - mówi Agnieszka Pawlak, rzecznik Izby Skarbowej w Łodzi. - Inne prowadziły kursy na własną rękę - dodaje i zastrzega, że taka nauka nie musi gwarantować biegłego posługiwania się językiem niesłyszących, ale pozwala przynajmniej nawiązać kontakt w urzędzie, przywitać się i wskazać petentowi miejsce obsługi.

Szkolenia pracowników, którzy uzyskali certyfikaty znajomości języka migowego, prowadziły także m.in. magistraty w Zamościu, Pułtusku, Brodnicy i Pile.

Prawo do korzystania z pośrednictwa w urzędzie może być ograniczone wyłącznie ze względu na przepisy ustawy z 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. nr 182, poz. 1228). Z drugiej strony na podstawie art. 13 ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się osoba realizująca świadczenie jest obowiązana zachować w tajemnicy informacje związane z osobą uprawnioną, a przepisu tego nie stosuje się tylko wtedy, gdy zachowanie jej może stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia osoby uprawnionej lub innych bądź też uprawniony lub jego przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę na ujawnienie tajemnicy.

Wszystkie zobowiązane instytucje zamieszczają informacje o świadczeniach na rzecz osób niesłyszących na stronach internetowych. Niektóre wychodzą nawet poza ramy ustawowych nakazów. Przykładowo Urząd Skarbowy nr 2 w Łodzi organizuje w siedzibie lokalnego oddziału Polskiego Związku Głuchych cykliczne szkolenia dotyczące podatków, tłumaczone na miejscu.

- Robią to bez naszego namawiania, sami z siebie - podkreśla Bartosz Stępień z PZG.

Według niektórych urzędników aktywność części instytucji może być nawet większa niż potrzeby samych niepełnosprawnych. Chodzi o to, że podobnie jak przed 1 kwietnia 2012 r. większość osób niesłyszących przychodzi do urzędów z osobami towarzyszącymi, zwykle członkami rodziny. Biorąc pod uwagę takie praktyki - co potwierdza m.in. przedstawicielka skarbówki w Łodzi - jest jeszcze za wcześnie, by wskazać, która metoda komunikacji (przez tłumacza, własnego pracownika lub wideotelefon) sprawdza się najlepiej.

Tomasz Wojciechowski

tomasz.wojciechowski@infor.pl