Sprawa 16. Koniec Polski Podziemnej

Władysław Gomułka nie był typowym komunistą. Jak sam opowiadał po latach w rozmowie z Andrzejem Werblanem, historykiem i wieloletnim działaczem komunistycznym, jego stosunki ze Stalinem układały się poprawnie, ale odznaczały się licznymi rozbieżnościami. Do jednej z nich doszło – wedle relacji samego zainteresowanego – w pierwszej połowie 1945 r.

Po Polsce rozniosła się już wieść o aresztowaniu przez Sowietów 16 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. Bolesław Bierut miał ten fakt skomentować krótko: „Nie chcieli z nami, Polakami, rozmawiać, tylko z obcymi, mają teraz rozmowy”. Gomułka nie chciał bronić ludzi związanych z rządem polskim w Londynie, uważał jednak, że ingerowanie przez inne państwo – nawet jeśli było to ZSRR, w którym widział nieodłączny element przyszłości Polski – w wewnętrzne sprawy kraju podważa wśród rodaków pozycję komunistycznego rządu. A ten już i tak miał za małe poparcie, by móc sprawować władzę bez wsparcia ze strony Sowietów.