Bezpieczne bariery

Kiedy w medialnych relacjach słyszymy lub czytamy o wypadkach drogowych, w opisach zdarzenia często pojawia się słowo „barierka”. Reporterzy donoszą o samochodach, które po uderzeniu w nią uległy zniszczeniu, o pasażerach rannych w wyniku takiej kolizji. Brzmi to tak, jak gdyby „barierki” przeszkadzały użytkownikom dróg. A jest wręcz przeciwnie. Bariery ochronne – taka jest ich właściwa nazwa – to skomplikowane konstrukcje, które często ratują ludzkie zdrowie, a nawet życie.

Utrzymać auto w trasie

Podstawową rolą bariery jest ochrona przed zjechaniem pojazdu z drogi na pobocze, które często sąsiaduje z niebezpiecznymi przeszkodami terenowymi lub budynkami. Bariery dzielące chronią auto, aby nie zjechało na przeciwległy pas ruchu. Są również bariery skrajne –montowane przy krawędzi jezdni. Umieszcza się je, np. na mostach, wiaduktach, estakadach, na nasypach i drogach w terenie naturalnie górzystym. Montowane są również wszędzie tam, gdzie w pobliżu drogi znajdują się słupy, elementy infrastruktury drogowej lub zabudowania. Bariery chronią zatem przed wypadnięciem samochodu z trasy, a także przed uderzeniem w obiekt. W ten sposób stanowią zabezpieczenie zarówno dla uczestników ruchu, jak i osób znajdujących się w pobliżu jezdni.

Ochrona a nie przeszkoda

Bariery instaluje się wyłącznie tam, gdzie jest to uzasadnione i konieczne. Zawsze należy rozważyć, czy w danym miejscu bariera zwiększy bezpieczeństwo ludzi i czy sama nie będzie stanowić przeszkody i zagrożenia dla uczestników ruchu oraz osób przebywających w okolicy. Innymi słowy – waży się ryzyko i korzyści wynikające z zamontowania w danym miejscu bariery. Decyzja o jej instalacji podejmowana jest wówczas, gdy zalety takiego rozwiązania przewyższają jego potencjalne wady.

Skomplikowana konstrukcja

Ważne jest nie tylko to, gdzie bariera jest zamontowana, ale przede wszystkim, jaka jest jej konstrukcja. Laikowi może się wydawać, że „barierka” to tylko rodzaj ogrodzenia ustawianego przy drodze. W rzeczywistości bariery są stworzone z odpowiednich materiałów, które w sytuacji kolizji drogowej muszą minimalizować jej dramatyczne skutki. Wyobraźmy sobie sytuację, w której pojazd jadący nasypem zbacza z jezdni w kierunku pobocza. Być może kierowca zasnął za kierownicą, zasłabł lub stracił panowanie nad autem w wyniku poślizgu. Samochód uderza wówczas w barierę, dzięki czemu nie spada z podwyższenia terenu.

Reakcja na uderzenie

Kluczowe jest to, co stanie się z pojazdem po uderzeniu w barierę. Tragiczna w skutkach byłaby sytuacja, w której samochód odbija się od konstrukcji ochronnej i zjeżdża na sąsiedni pas ruchu. Bariera nie może być zbyt sprężysta, bowiem na skutek zderzenia z nią, auto mogłoby zostać odrzucone na dużą odległość.

Dobrze skonstruowana bariera – w sytuacji, gdy otrze się o nią pojazd – powinna wyprowadzić go na równoległy do pobocza tor ruchu, umożliwiając kierowcy odzyskanie panowania nad kierownicą. Siła uderzenia powinna być w znacznej mierze pochłonięta przez konstrukcję bariery, a zniszczenia karoserii możliwie najmniejsze. Twórcy barier muszą także wziąć pod uwagę, jakie siły po zderzeniu będą oddziaływać na osoby znajdujące się w pojeździe. Jak widać więc, bariera ochronna jest skomplikowanym elementem infrastruktury drogowej istotnie wpływającym na bezpieczeństwo.

Możliwe jest zastosowanie w barierze systemu automatycznej informacji o zdarzeniu. Wówczas skróceniu ulegnie czas reakcji służb ratowniczych na wypadek, a tym samym zwiększą się szanse na uratowanie jego ofiar. Budowa systemów powiadamiania jest jednym z priorytetów UE, system zarządzania barierą będzie jednym ze źródeł informacji dla centrów zarządzania ruchem.

Kontrola, test, norma,

Złożone funkcje barier podlegają ścisłej kontroli. Dopuszczenie do stosowania barier drogowych regulują przepisy prawa. Obecnie do stosowania na drogach i mostach dopuszcza się tylko takie bariery, które posiadają pozytywne wyniki poligonowych prób zderzeniowych. Muszą również pomyślnie przejść wymagany przepisami prawa budowlanego proces certyfikacji. Duży nacisk kładzie się na zabezpieczenie pasażerów przed działaniem zbyt dużych przeciążeń i wynikającymi z nich urazami.

Podstawą orzeczeń o jakości bariery jest test zderzeniowy wykonywany w skali rzeczywistej według zharmonizowanej normy europejskiej PN-EN 1317. Określa ona wymagania, jakie stawia się barierom przy uderzeniu. Nie definiuje jednak konstrukcji, kształtu i materiału, z którego bariera ma być wykonana (np. stal, beton, liny).

Drogowe i budowlane

Obecnie bariera ochronna może być stosowana, jeżeli spełnia jeden z poniższych warunków:

• Jest oznakowana znakiem CE, co oznacza, że dokonano oceny jej zgodności z normą zharmonizowaną PN-EN 1317.

• Jest oznakowana znakiem budowlanym B, co oznacza, że dokonano oceny jej zgodności z Krajową Oceną Techniczną. Ten warunek jest ograniczony tylko do barier tymczasowych, których nie obejmuje ww. norma, ale posiadających Krajową Ocenę Techniczną. Bariera oznakowana znakiem budowlanym B może być dopuszczona do użytkowania na terenie Polski.

Dla naszego bezpieczeństwa

Infrastruktura drogowa to m.in. bariery drogowe i mostowe, poduszki zderzeniowe, dobrze widoczne oznakowanie poziome i pionowe – wszystkie te elementy, które w istotny sposób zwiększają bezpieczeństwo użytkowników dróg. To właśnie dzięki tym rozwiązaniom można znacząco ograniczyć liczbę ofiar wypadków. Dlatego tak ważne jest, aby były dobrze zaprojektowane i rzetelnie sprawdzone przez doświadczonych specjalistów.

Instytut Badawczy Dróg i Mostów, jako wiodąca polska jednostka naukowa zajmująca się problematyką infrastruktury drogowej, już ponad 10 lat wykonuje akredytowane badania urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym:

• prowadzenie testów zderzeniowych barier ochronnych wg normy PN-EN 1317-1:2010 i PN-EN 1317-2:2010 akredytacja nr AB 1025 wydana przez Polskie Centrum Akredytacji;

• prowadzenie testów zderzeniowych konstrukcji wsporczych wg normy PN-EN 12767:2008 akredytacja nr AB 1025 wydana przez Polskie Centrum Akredytacji;

• prowadzenie testów zderzeniowych poduszek zderzeniowych wg normy PN-EN 1317-3:2010 akredytacja nr AB 1025 wydana przez Polskie Centrum Akredytacji;

Prace wykonywane są przez Zespół Testów Zderzeniowych – kontakt: ul. Instytutowa 1, 03-302 Warszawa, tel. 22 811 29 36, e-mail: idm-to@ibdim.edu.pl

Partner