Jak bezpłatnie zdobyć nowy zawód

Dodatkowe kwalifikacje, szersze uprawnienia zawodowe lub zupełnie nowy zawód można zdobyć bezpłatnie, uczestnicząc w kursach i szkoleniach dofinansowywanych ze środków UE. Firmy szkoleniowe i organizacje pozarządowe oferują osobom pozostającym bez pracy szkolenia, niejednokrotnie połączone z doradztwem zawodowym i wsparciem psychologicznym. Projekty te są realizowane w ramach Poddziałania 6.1.1 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki - Wsparcie osób pozostających bez zatrudnienia na regionalnym rynku pracy.

Uczestnikami projektu mogą być osoby w wieku produkcyjnym, niezatrudnione, niewykonujące innej pracy zarobkowej, zdolne i gotowe do podjęcia zatrudnienia w co najmniej połowie wymiaru czasu pracy, w tym osoby zarejestrowane jako bezrobotne w powiatowym urzędzie pracy oraz osoby bierne zawodowo. Prawa do udziału w projektach aktywizujących zawodowo nie mają natomiast osoby:

● zatrudnione na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę, a także osoby zatrudnione na podstawie umów prawa cywilnego,

● prowadzące działalność gospodarczą,

● rolnicy i domownicy rolników ubezpieczonych w KRUS,

● uczniowie i słuchacze szkół dziennych,

● studenci studiów dziennych,

● osoby poza wiekiem produkcyjnym, tj. poniżej 18. roku życia oraz powyżej 60. roku życia (w przypadku kobiet) i 65. roku życia (w przypadku mężczyzn).

Osoby pobierające świadczenia emerytalne lub rentowe mogą być uczestnikami szkoleń, o ile spełniają kryteria zawarte w definicji osób pozostających bez zatrudnienia, tj. są zdolne i gotowe do podjęcia zatrudnienia w co najmniej połowie wymiaru czasu pracy oraz są w wieku produkcyjnym.

Osoby pozostające bez pracy, ale niezarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy, są rekrutowane na szkolenia na podstawie stosownego oświadczenia. Podobnie jest w przypadku osób długotrwale bezrobotnych, czyli pozostających bez pracy łącznie przez okres ponad 12 miesięcy w okresie ostatnich dwóch lat. Osoby bezrobotne zarejestrowane we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy mają obowiązek powiadomienia tego urzędu o udziale w unijnym szkoleniu w ciągu 7 dni.

Powiatowy urząd pracy może uznać udział w unijnym szkoleniu realizowanym przez podmiot zewnętrzny za okoliczność powodującą brak gotowości do podjęcia pracy. Uczestnik szkoleń może być w takiej sytuacji pozbawiony statusu bezrobotnego. W takim przypadku warto powołać się na stanowisko Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, zgodnie z którym wyrejestrowanie osoby bezrobotnej, która chce ukończyć unijne szkolenie zawodowe, nie powinno odbywać się w sposób automatyczny. Każdorazowa decyzja w tej sprawie powinna zostać poprzedzona indywidualną analizą sytuacji danego uczestnika projektu, uwzględniającą m.in. przydatność wsparcia do znalezienia przez niego zatrudnienia oraz powrotu na rynek pracy. Warunkiem zachowania statusu bezrobotnego przez uczestnika szkoleń zarejestrowanego w urzędzie pracy jest spełnienie wymogów, o których jest mowa w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W szczególności miesięczny przychód bezrobotnego nie może przekroczyć połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli obecnie około 659 zł.

Osoba zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotna uczestniczy w dwóch szkoleniach współfinansowanych przez Unię Europejską: językowym oraz przygotowującym do pracy w zawodzie opiekunki. Oba kursy są bardzo intensywne. W obu projektach za każdą godzinę uczestnictwa bezrobotna otrzymuje 4 zł. W sumie w ciągu miesiąca uzyskuje przychód w wysokości około 700 zł. Powiatowy urząd pracy w takiej sytuacji ma prawo pozbawić ją statusu osoby bezrobotnej, ponieważ uzyskany przez nią przychód przekroczył połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Na szkoleniu dofinansowanym ze środków unijnych można np. nauczyć się obsługiwać wózek widłowy lub zdobyć nowy zawód, np. handlowca czy pomocy biurowej. Szkolenia muszą prowadzić do uzyskania, uzupełnienia lub doskonalenia umiejętności i kwalifikacji zawodowych lub ogólnych, potrzebnych do wykonywania pracy, w tym umiejętności poszukiwania zatrudnienia. W wielu projektach oprócz szkolenia zawodowego przewidziane jest także udzielenie osobie bez pracy wsparcia psychologicznego oraz konsultacje z doradcą zawodowym. Uczestnikom unijnych szkoleń przysługuje stypendium szkoleniowe. W projektach szkoleniowych realizowanych na terenie całego kraju obowiązuje jednolita stawka godzinowa. Za godzinę uczestnictwa w szkoleniu szkolący się otrzymuje 4 zł brutto. Stypendium szkoleniowe nie przysługuje za godziny nieobecności na szkoleniu.

Za udział w szkoleniach uczestnikom przysługuje również zwrot kosztów dojazdu na zajęcia, jeśli odbywają się one poza miejscem zamieszkania osoby szkolącej się. Dokumentami potwierdzającymi wydatki poniesione na przejazd są bilety lub oświadczenie o korzystaniu z własnego samochodu. W tym ostatnim przypadku zwracana jest kwota do wartości biletu za najtańszy środek transportu na danej trasie. Osobom szkolącym się przysługuje także refundacja kosztów opieki nad osobą zależną, np. zatrudnienia opiekuna dla osoby niepełnosprawnej lub koszt opieki nad dzieckiem. Dowodem poniesienia wydatku w obu przypadkach jest opłacona faktura lub inny dokument księgowy o równoważnej wartości dowodowej wraz z dowodami zapłaty. Wysokość poniesionych kosztów na opiekę musi być racjonalna i odpowiadać przeciętnym cenom na lokalnym rynku.

W niektórych projektach przewidziane są dodatkowo takie formy uzupełniania kwalifikacji zawodowych, jak staże lub praktyki zawodowe. Staż ma na celu umożliwienie uczestnikowi projektu nabycie umiejętności do samodzielnego świadczenia pracy, przy czym wykonuje on zadania w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą. Staż jest organizowany dla uczestnika projektu nieposiadającego doświadczenia zawodowego. Trwa nie krócej niż 3 miesiące i nie dłużej niż 12 miesięcy. Uczestnikowi projektu odbywającego staż przysługuje stypendium stażowe. Praktyka zawodowa u pracodawcy organizowana jest zaś dla osób, które posiadają doświadczenie zawodowe, ale mają zdezaktualizowane kwalifikacje zawodowe lub chcą zmienić zawód. Okres jej trwania nie może być krótszy niż 10 dni roboczych (po 8 godzin dziennie) i nie dłuższy niż 6 miesięcy. Uczestnikowi projektu odbywającemu praktykę zawodową przysługuje stypendium.

Bezrobotny absolwent uczestniczył w 6-miesięcznym stażu finansowanym ze środków Funduszu Pracy. Firma, w której odbywał staż, nie zaproponowała mu zatrudnienia, ponieważ nie ma wolnych etatów. Bezrobotny chce wziąć udział w projekcie szkoleniowym realizowanym przez podmiot zewnętrzny. W ramach projektu przewidziane jest odbycie 6-miesięcznego stażu u innego lokalnego pracodawcy, współfinansowanego ze środków UE. Nie ma formalnych przeszkód, aby skierować bezrobotnego ponownie do odbycia szkolenia połączonego ze stażem. Jednak ostateczna decyzja w indywidualnych sprawach każdorazowo należy do właściwego starosty, który może, ale nie musi zgodzić się na ponowne skierowanie bezrobotnego na staż.

Osoby szkolące się za środki z UE, które pobierają stypendium szkoleniowe, podlegają ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu, jeśli nie mają innego tytułu powodującego taki obowiązek. Firmy szkoleniowe, które realizują projekty, powinny więc odprowadzać za szkolących się składki na ubezpieczenia społeczne, a podstawę ich wymiaru stanowi kwota wypłaconego stypendium. Jednocześnie, zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, podlegają także ubezpieczeniu zdrowotnemu, jeżeli nie mają innego tytułu ubezpieczenia. Od stycznia 2010 roku stypendia i inne świadczenia, jakie otrzymują uczestnicy unijnych projektów, podlegają zwolnieniu z obowiązku płacenia podatku dochodowego od osób fizycznych. Jednak, zgodnie z interpretacją Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, w takiej sytuacji istnieje podstawa do naliczania składki zdrowotnej, przy czy będzie ona wynosiła 0 zł. Firma szkoleniowa, która jest płatnikiem, powinna ująć składki w tej wysokości w deklaracji rozliczeniowej DRA. Dzięki temu uczestnik szkolenia lub stażu będzie osobą ubezpieczoną.

Firmy szkoleniowe, agencje zatrudnienia i inne instytucje, które realizują projekty szkoleniowe dofinansowane przez UE, ogłaszają się w mediach i internecie. Kontaktu z nimi można też szukać za pośrednictwem wojewódzkich urzędów pracy i urzędów marszałkowskich, które w zależności od województwa przyznają unijne dofinansowanie realizatorom szkoleń. WUP i urzędy marszałkowskie zamieszczają na swoich stronach internetowych w zakładce Program Operacyjny Kapitał Ludzki wykaz i dane teleadresowe wszystkich instytucji, które otrzymały dotacje na szkolenia osób pozostających bez pracy.

Beata Lisowska

beata.lisowska@infor.pl

Ustawa z 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 dostępny na stronie MRR - www.mrr.gov.pl w zakładce: Programy operacyjne na lata 2007-2013.