Nauczyciele w poprawczakach bez pełnych dodatków za pracę

Wynagrodzenia nauczycieli w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich zawierają te samie składniki co wynagrodzenia nauczycieli szkół należących do samorządów. Są one określane w rozporządzeniu Ministerstwa Edukacji Narodowej (MEN) o minimalnych stawkach wynagrodzenia zasadniczego. Natomiast minister sprawiedliwości (MS) wydaje rozporządzenie określające wysokość dodatków za warunki pracy nauczycieli w zakładach dla nieletnich, które wymienia tylko jeden rodzaj dodatków - za warunki pracy. Zupełnie pomija wyszczególnienie dodatków za trudne i uciążliwe warunki pracy, które są wymienione w rozporządzeniu MEN.

Wydaje się więc, że na podstawie art. 34 ust.1 Karty nauczyciela rozporządzenia MEN i resortu sprawiedliwości pozostają w sprzeczności, przy czym te wydane przez ministra sprawiedliwości w nieuzasadniony sposób pomijają podział na dodatki za trudne i uciążliwe warunki pracy nauczycieli. Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok (I OSK 323/11), w którym jednoznacznie stwierdził, że nie można pomijać art. 34 karty i rozporządzenia MEN przy ustalaniu dodatków za warunki pracy.

Rozporządzenie MS w zasadniczy sposób ogranicza wypłatę tych dodatków. Poza tym pozwala na obniżenie ich wysokości z powodu braków finansowych. Teoretycznie dodatek za warunki pracy dla nauczycieli w szkołach i warsztatach zakładów poprawczych oraz schronisk dla nieletnich wynosi do 50 proc., a w internatach tych placówek - do 65 proc. Mimo wynegocjowanej przez związki zawodowe z ministrem sprawiedliwości maksymalnej wysokości tych dodatków, to i tak z powodu problemów finansowych część placówek wypłaca dodatek obniżony o 5 proc., a nawet 10 proc. Dodatek za uciążliwe warunki pracy w ogóle nie trafia do tej grupy nauczycieli. W ostatnim czasie zakłady dla nieletnich mają również problemy z wypłacaniem swoim nauczycielom dodatku motywacyjnego czy też nagród, mimo że jeden procent funduszu płac powinien być przeznaczony właśnie na te cele.

Zupełnie inną sprawą jest wysokość średnich wynagrodzeń nauczycieli w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich. Od początku reformy oświaty w 2000 roku, wysokość ich zarobków przekraczała średnią osiąganą przez nauczycieli samorządowych. Jest to spowodowane uzasadnionymi, dużo wyższymi dodatkami za warunki pracy. Natomiast Ministerstwo Finansów, nie rozumiejąc specyfiki ich pracy, domaga się ograniczenia dodatków. W strukturze wynagrodzeń nauczycieli samorządowych dodatek za trudne i uciążliwe warunki pracy stanowi 0,93 proc. płacy. Natomiast u nauczycieli w zakładach dla nieletnich średni dodatek wynosi ok. 30 proc. płacy. To stwarza poważny problem przy wyliczaniu tym nauczycielom osiągniętych średnich wynagrodzeń, ponieważ same dodatki powodują, że przekraczają średnią.

Dlatego należy stworzyć inne parametry do obliczania średniego wynagrodzenia nauczycieli w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich np. przez wyliczenie średniej z użyciem dodatku 0,93 proc. lub podwyższenie średniej o 50 proc. Z podobnym problemem borykają się młodzieżowe ośrodki wychowawcze (MOW) i młodzieżowe ośrodki socjoterapii (MOS), działające przy samorządach, gdzie dodatki za warunki pracy podwyższają średnie wynagrodzenie wszystkich nauczycieli w tym samorządzie. W takiej sytuacji nie wypłaca się dodatku wyrównawczego. Średnia nauczycieli MOW i MOS w tym wypadku nie powinna być wliczana do średniej pozostałych pedagogów.

Tadeusz Pisarek

przewodniczący ZG NSZZ Pracowników Schronisk dla Nieletnich i Zakładów Poprawczych

Rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 17 października 2001 r. w sprawie zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich (Dz.U. nr 124, poz. 1359 z późn. zm.)

Rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz.U. nr 22, poz. 181 z póżn. zm.).