Broń pod kontrolą Wielkiego Brata

Przez trzy lata (2014-2017) zarejestrowano ponad 82 tys. sztuk broni w Polsce, co oznacza wzrost o niemal 22 proc. System jej kontroli i reglamentacji jest anachroniczny i w konsekwencji - zdaniem naszych rozmówców dobrze znających problematykę - kontrola ta jest miejscami iluzoryczna.

Rząd postanowił lepiej kontrolować kto, komu i na jakich zasadach wydaje broń oraz co się potem z nią dzieje. W tym celu stworzy System Rejestracji Broni (SRB), który ma być elementem funkcjonującego od 2015 r. Systemu Rejestrów Państwowych.

Plany zakładały, że uda się uruchomić SRB z początkiem 2018 r. Teraz wiadomo, że prace nad nim potrwają do połowy października 2019 r. Zgodnie z wymogami unijnymi wszystkie państwa członkowskie powinny wdrożyć tego rodzaju system informatyczny najpóźniej do 14 grudnia 2019 r.

Jak wyjaśnia MSWiA, SRB będzie zawierał dane o legalnie posiadanej broni palnej na terenie Polski.

- Organy upoważnione będą miały stały dostęp do systemu, co umożliwi im uzyskanie online danych o historii konkretnej broni, jej posiadaczu, a także informacji o miejscu przechowywania, użyczeniu, zniszczeniu, utracie itp. - tłumaczy nam resort.

Śledzenie losów broni będzie przypominać trochę Historię Pojazdu - inną e-usługę rządową, w ramach której kierowca może sprawdzić losy auta od momentu jego pierwszej rejestracji w Polsce. Broń będzie rejestrowana w momencie, gdy przedsiębiorca posiadający koncesję ją kupi lub wytworzy. Rejestrowane będą też wszystkie transakcje związane z bronią oraz jej posiadaczami. Informacje mają być przechowywane przez 30 lat po jej zniszczeniu - o 10 lat dłużej, niż pierwotnie planowano. Zdaniem ekspertów to słuszna decyzja. - Jeśli chodzi o ślady użycia broni palnej, pod względem technicznym sprawy poszły na tyle daleko, że jesteśmy w stanie dość dokładnie ją zidentyfikować. Bywają sytuacje, że po latach wznawiane jest jakieś śledztwo czy przypadkiem odnajdywane jest jakieś ciało. Wówczas takie historyczne dane o broni mogą okazać się kluczowe - mówi Krzysztof Liedel z Centrum Badań nad Terroryzmem Collegium Civitas.

Najważniejszą korzyścią wynikającą z uruchomienia SRB będzie natychmiastowy dostęp do danych. - Załóżmy, że policjant kontroluje samochód i widzi, że kierowca ma przy sobie broń. Dzięki systemowi będzie można ją sprawdzić online. Dziś trzeba kierować wnioski do komend wojewódzkich i czekać na informację zwrotną, co zajmuje sporo czasu - tłumaczy Krzysztof Liedel.

Obecnie funkcjonują dwa systemy: Broń oraz Hefajstos II. Ten pierwszy administrowany jest przez komendanta głównego policji i zawiera informacje o osobach posiadających broń oraz jej rodzaju (marka, model, kaliber, numer seryjny, producent). Drugi system należy do kategorii zastrzeżonych i zbiera informacje o prywatnej broni kadr wojska polskiego (nadzoruje go Żandarmeria Wojskowa). Oba rejestry prowadzone są w oparciu o rejestry wniosków komendantów wojewódzkich policji i oddziały żandarmerii.

- Podstawowym problemem jest panujący w nich bałagan. Dane wprowadzano "na piechotę", na podstawie ręcznie wypełnianych kwestionariuszy - mówi Krzysztof Liedel.

Informacje te potwierdzają ustalenia NIK z 2016 r. - Przeprowadzenie jakichkolwiek wyszukiwań czy analiz w rejestrze Broń, np. przed podjęciem przez policję interwencji w jakimś lokalu, jest utrudnione bądź niemożliwe - stwierdzili kontrolerzy.

Zebranie danych z tego systemu tylko na potrzeby prowadzonej kontroli zajęło im aż trzy tygodnie, bo wymagało ręcznej kwerendy kartotek w każdej z komend wojewódzkich policji. Ponadto kontrolerzy stwierdzili brak weryfikacji poprawności wprowadzanych do bazy numerów PESEL (wykazano np. 13 osób z identycznym numerem), błędy w adresach (np. znajdująca się w Częstochowie aleja Najświętszej Maryi Panny została wpisana do rejestru na osiem różnych sposobów, co utrudnia potem proces wyszukiwania danych). A to i tak jedne z mniej niepokojących ustaleń NIK. Okazało się, że system nie zapewnia pełnej historii poszczególnych egzemplarzy broni.

- Zidentyfikowano 132 przypadki, dla których w polu "uwagi" znajdowała się adnotacja "zmarł", dotycząca właściciela broni. Nie odnotowano jednak żadnych informacji o dalszych losach tej broni i jej aktualnym posiadaczu - wynika z raportu NIK.

Uruchomienie SRB ma na celu wyeliminowanie tego rodzaju nieprawidłowości. Z danych policji wynika, że w ubiegłym roku funkcjonariusze zabezpieczyli 1231 sztuk nielegalnie posiadanej broni palnej i ponad 96 tys. sztuk amunicji.

Śledzenie losów broni będzie przypominać Historię Pojazdu

@RY1@i02/2018/048/i02.2018.048.000000400.802.jpg@RY2@

Liczba osób, którym wydano pozwolenie na broń

Tomasz Żółciak

tomasz.zolciak@infor.pl

@tzolciak