Jak rozliczyć dyżury i nadgodziny pielęgniarki oddziałowej zatrudnionej w systemie podstawowym

specjalista z zakresu czasu pracy, były pracownik PIP i SN Łukasz Prasołek

16 maja 2013

Ten tekst przeczytasz w 13 minut

Pielęgniarka oddziałowa ukończyła studia drugiego stopnia na kierunku pielęgniarstwo i posiada dyplom magistra w tej dziedzinie. Pracuje na oddziale kardiologii szpitala w ramach systemu podstawowego w miesięcznych okresach rozliczeniowych, wykonując zadania od poniedziałku do piątku w stałych godzinach 8:00-15:35. Ponadto pełni dyżury po godzinach pracy, w ramach których sprawuje pieczę nad zapewnieniem wymaganego stanu personelu białego na oddziale. Pracodawca planuje jej również 12-godzinne dyżury medyczne w dniach wolnych od pracy, a ponadto zdarza się konieczność zobowiązania pielęgniarki do wykonywania zadań poza godzinami pracy. Jak rozliczać dyżury kodeksowe pełnione przez pielęgniarkę na oddziale, dyżury medyczne i przekroczenia dobowe, jeśli poza płacą zasadniczą w kwocie 2500 zł otrzymuje ona 25 proc. dodatku funkcyjnego oraz 20 proc. dodatku za wieloletnią pracę?

Wstępem do naliczenia wynagrodzenia za pracę pielęgniarki musi być analiza rozkładu jej czasu pracy, a następnie porównanie go z ewidencją. Z uwagi na stosowany system podstawowy oraz rozkład czasu pracy na dni powszednie, w stałych godzinach pracy, harmonogram czasu pracy pielęgniarki może obejmować jedynie dyżury medyczne (art. 95 ust. 4 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, dalej ustawa). W pozostałym zakresie pracodawca może bowiem określić jej rozkład np. w regulaminie pracy, wprowadzając tam postanowienia dotyczące wykonywania pracy od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-15:35 oraz korzystania z wolnych sobót, niedziel i świąt.

Pracodawca prawidłowo zaplanował pracę pielęgniarki na 21 dni po 7 godzin 35 minut każdy, czyli w sumie 159 godzin 15 minut. Jest to wartość zgodna z wymiarem, który dla kwietnia 2013 r. oblicza się w następujący sposób: (37 godzin 55 minut × 4 tygodnie) + (7 godzin 35 minut × 2 dni - 29 i 30 kwietnia) - (7 godzin 35 minut × 1 dzień - 1 kwietnia). Pielęgniarka korzysta ponadto z wolnych sobót, które stanowią dla niej dni wolne wynikające z planowania pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy oraz ustawowo wolnych niedziel i świąt. Jedyne wyjątki dotyczą soboty 6 kwietnia oraz niedzieli 21 kwietnia, kiedy pielęgniarka pełni 12-godzinne dyżury medyczne w porze dziennej.

Za medyczne

Polecanie oddziałowej pełnienia dyżurów medycznych jest możliwe na podstawie art. 95 ust. 1 ustawy. Przewidziane w nim warunki obejmują wykonywanie zawodu medycznego, posiadanie wyższego wykształcenia oraz zatrudnienie w podmiocie wykonującym działalność leczniczą obejmującą udzielanie całodobowych i stacjonarnych świadczeń zdrowotnych. Może więc ona pełnić dyżury medyczne na równi z lekarzami.

Do pracy w ramach dyżurów medycznych nie stosuje się art. 151 par. 3, art. 151³ i art. 151⁴ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, dalej k.p. Wskazuje to jednoznacznie, że podstawową formą rekompensaty tych dyżurów jest wynagrodzenie z dodatkiem.

Pielęgniarka nie wyraziła zgody na planowanie jej czasu pracy powyżej przeciętnie 48 godzin na tydzień w okresie rozliczeniowym, więc ustalając liczbę możliwych do zaplanowania dyżurów medycznych, wliczanych do czasu pracy zgodnie z art. 95 ust. 3 ustawy, pracodawca musi uwzględnić to ograniczenie. Biorąc pod uwagę fakt, iż przeciętna tygodniowa norma czasu pracy pielęgniarki wynosi 37 godzin 55 min, pracodawca może jej planować przeciętnie 10 godzin 5 minut dyżuru medycznego na tydzień pracy. W praktyce oznacza to, że dla miesięcznego okresu rozliczeniowego obejmującego kwiecień 2013 r. pracodawca mógł zaplanować nawet 40 godzin 20 minut dyżuru medycznego (4 × 10 godzin 5 minut). Z tego limitu wykorzystał jedynie 24 godziny, więc czas dyżurów medycznych pielęgniarki nie spowodował przekroczenia przeciętnego limitu tygodniowego.

Do wynagrodzenia za dyżur medyczny należy stosować odpowiednio art. 151¹ par. 1-3 k.p., co oznacza, że w przypadku pełnienia dyżuru w wolną niedzielę wszystkie jego godziny wymagają uzupełnienia normalnego wynagrodzenia 100-proc. dodatkiem. W przypadku sobót stanowiących dla pielęgniarki dni wolne wynikające z planowania czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy takiej rekompensaty wymaga jedynie pierwszych 7 godzin 35 minut dyżuru. W pozostałym zakresie (4 godziny 25 minut) dyżur wymaga rekompensaty na zasadach analogicznych do przekroczeń dobowych, więc skoro nie przypadał on na porę nocną, pielęgniarce należy się 50-proc. dodatek do normalnego wynagrodzenia.

Takiej samej rekompensaty normalnym wynagrodzeniem uzupełnionym o 50-proc. dodatek wymagają dwa przypadki polecenia pracy w nadgodzinach dobowych. Dodatkowa godzina i 25 minut 10 kwietnia oraz 2 godziny i 25 minut we wtorek 23 kwietnia muszą być zrekompensowane wypłatą wynagrodzenia z dodatkiem, gdyż pracodawca nie oddał pielęgniarce czasu wolnego przed końcem okresu rozliczeniowego.

Za kodeksowe

Poza dyżurami medycznymi pielęgniarka oddziałowa pełniła również klasyczny dyżur kodeksowy. Tak kwalifikuje się w okresie pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy. Warto pamiętać, że tego typu dyżur nie wlicza się do czasu pracy, jeśli w czasie jego pełnienia pracownik nie podjął jej wykonywania. Prawo do wynagrodzenia za dyżur przysługuje jedynie w przypadkach, gdy był on pełniony poza domem pracownika, i to pod warunkiem że pracodawca nie będzie miał możliwości udzielenia czasu wolnego od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru (art. 151⁵ par. 3 k.p.). Pracodawca nie może pozbawić pielęgniarki oddziałowej prawa do wynagrodzenia za dyżur, gdyż nie zarządza ona w jego imieniu wyodrębnioną częścią zakładu pracy. Tę funkcję pełni ordynator oddziału, któremu podlega pielęgniarka zarządzająca jedynie zatrudnionym na oddziale personelem pielęgniarskim.

Równie istotne jest to, iż dyżur pracowniczy nie może naruszać prawa do nieprzerwanego odpoczynku dobowego (art. 151⁵ par. 2 k.p.). W tym kontekście zaplanowano pielęgniarce 3 dyżury oddziałowe, z których każdy trwał dokładnie 5 godzin 25 minut. W ten sposób pracodawca zagwarantował, że czas dyżuru razem z czasem pracy zamknie się w okresie 13 kolejnych godzin tak, by mogła ona jeszcze skorzystać z 11-godzinnego odpoczynku w danej dobie.

Za czas pełnionych dyżurów pielęgniarce należy się wynagrodzenie wynikające z jej osobistego zaszeregowania, określonego stawką miesięczną. Wynika to z tego, iż były one pełnione na oddziale, a nie w domu pielęgniarki, więc wymagają rekompensaty zgodnie z art. 151⁵ par. 3 k.p. W praktyce stawka godzinowa wynagrodzenia za dyżur kodeksowy będzie równa kwocie 100 proc. dodatku za dyżur medyczny, gdyż obie kwoty oblicza się, dzieląc pensję zasadniczą pielęgniarki przez wymiar czasu pracy.

Podjęcie i wykonywanie normalnych zadań powoduje, że okres dyżuru pracowniczego przerywa się, a zaczyna biec czas pracy.

W praktyce w przypadku pełnienia takiego dyżuru po godzinach pracy podjęcie jej wykonywania w czasie dyżuru może spowodować przekroczenie dobowej normy czasu pracy i konieczność rekompensaty powstałych nadgodzin. Jest to istotna różnica w porównaniu do dyżuru medycznego, który powinien być w całości przeznaczony na wykonywanie normalnej pracy i od początku jest rozliczany jak nadgodziny (art. 95 ust. 2 ustawy).

Grafik pracy w kwietniu 2013 roku

Data

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Dzień

Pon

Wt

Śr

Czw

Pt

Sob

Nd

Pon

Wt

Śr

Czw

Pt

Sob

Nd

Pon

Wt

Plan