Jak obliczyć młodocianemu pensję za miesiąc, w którym chorował i opuścił kilka godzin zajęć szkolnych

Młodociana pracownica nie dostanie za kwiecień pełnej stawki swojego wynagrodzenia. Zostanie ono odpowiednio obniżone ze względu na to, że nie przepracowała obowiązującego w kwietniu nominału czasu pracy. Jej nieusprawiedliwiona absencja nie dotyczyła tylko praktyk, czyli zajęć odbywanych pod okiem pracodawcy, ale także lekcji w szkole. Za ten czas nie przysługuje jej wynagrodzenie. Drugi rodzaj nieobecności był spowodowany chorobą trwającą 3 dni. Za ten okres ma prawo do wynagrodzenia chorobowego. Za kwiecień przysługuje jej więc wynagrodzenie za chorobę oraz za przepracowaną część miesiąca, które trzeba ustalić, stosując dwa wzory - jeden dotyczący obliczania wynagrodzenia, gdy w danym miesiącu pracownik otrzymał wynagrodzenie chorobowe, oraz drugi, stosowany w sytuacji wystąpienia niepłatnej nieobecności innej niż choroba.

Wysokość wynagrodzenia

Młodocianym w rozumieniu kodeksu pracy jest osoba, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat. Z reguły nie wolno zatrudniać dzieci, które nie ukończyły 16. roku życia. Jest to jednak dozwolone, jeśli zatrudnienie opiera się na umowie o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu.

Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego powinna określać w szczególności: rodzaj przygotowania zawodowego (nauka zawodu albo przyuczenie do wykonywania określonej pracy), czas trwania i miejsce odbywania przygotowania zawodowego, sposób dokształcania teoretycznego oraz wysokość wynagrodzenia. Ten ostatni punkt nie zobowiązuje pracodawcy do zagwarantowania młodocianemu wynagrodzenia na poziomie płacy minimalnej. Praktykujący uczniowie są opłacani na odrębnych zasadach, ustalonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Młodocianemu w okresie nauki zawodu przysługuje wynagrodzenie obliczane w stosunku procentowym do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale, obowiązującego od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez prezesa GUS w Monitorze Polskim. Stosunek procentowy wynagrodzenia wynosi: w pierwszym roku nauki - nie mniej niż 4 proc., w drugim roku nauki - nie mniej niż 5 proc., a w trzecim roku nauki - nie mniej niż 6 proc.

Wysokość wynagrodzenia zależy zatem od okresu nauczania oraz od kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce, która co kwartał jest zazwyczaj inna. Rozporządzenie Rady Ministrów nie zawiera regulacji dotyczących ewentualnego obniżenia wynagrodzenia w razie nieobecności na praktykach lub zajęciach w szkole. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zajęło jednak stanowisko (z 2 października 2010 r.), że w takich przypadkach należy stosować ogólne zasady, jakie obowiązują przy obliczaniu częściowego wynagrodzenia zwykłych pracownikom, którzy mieli nieobecności w pracy, spowodowane chorobą lub innymi przyczynami. Zastosowanie ma zatem par. 11 i 12 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy.

Nauka wliczana do czasu pracy

Wynagrodzenie w pełnej wysokości przysługuje młodocianemu po przepracowaniu pełnego miesiąca, czyli całego obowiązującego go wymiaru czasu pracy w danym miesiącu. Jeśli na skutek nieobecności wymiar ten nie został osiągnięty, wynagrodzenie ulega pomniejszeniu, zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami.

Czas pracy młodocianego w wieku:

wdo 16 lat - nie może przekraczać 6 godzin na dobę, czyli 30 godzin tygodniowo w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy,

wpowyżej 16 lat - nie może przekraczać 8 godzin na dobę, czyli 40 godzin tygodniowo w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy.

Do czasu pracy młodocianego wlicza się czas nauki w wymiarze wynikającym z obowiązkowego programu zajęć szkolnych, bez względu na to, czy odbywa się ona w godzinach pracy. Oznacza to, że na miesięczny nominał czasu pracy składa się zarówno praca w ramach umowy o pracę, jak i zajęcia w szkole. Czas spędzony w szkole na lekcjach też jest więc czasem pracy. Tym samym wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną w ramach praktyk oraz za czas nauki. Uczeń, który nie był w szkole zgodnie z planem, nie ma prawa do wynagrodzenia za tę absencję. Ustalając miesięczny wymiar czasu pracy młodocianego, trzeba wziąć pod uwagę wszystkie dni robocze - zarówno te szkolne, jak i przeznaczone na ćwiczenia u pracodawcy.

Dla pierwszoklasistki obowiązkowy wymiar czasu pracy w kwietniu to 126 godzin, co wynika z 6-godzinnej dobowej normy czasu pracy w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy. Uczennica z zakładu fryzjerskiego opuściła w kwietniu 2 jednostki zajęć szkolnych oraz 6 godzin praktyk. Nie dostanie więc wynagrodzenia za 8 godzin.

Za czas zwolnienia

Młodociany pracownik ma prawo do 80-proc. wynagrodzenia chorobowego za łącznie 33 dni choroby w roku kalendarzowym. Jest ono obliczane tak jak u innych pracowników. Podstawę stanowi tu średnie miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy poprzedzających miesiąc zachorowania. Jeżeli pracownik nie przepracował pełnego roku, podstawę ustala się z wynagrodzeń za pełne kalendarzowe miesiące ubezpieczenia chorobowego. W rozpatrywanym przypadku będzie to przeciętne wynagrodzenie wypłacone za okres od września 2012 r. do marca 2013 r. - po odliczeniu 13,71 proc. z tytułu potrąconych przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne.

Ważne

Młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Pora nocna dla niego przypada między godzinami 22.00 a 6.00, a jeśli nie ukończył 16 lat - między godzinami 20.00 a 6.00

Ustalamy płacę za okres, w którym były nieobecności

● Pełne wynagrodzenie przysługuje uczniowi, który wypracował obowiązkowy miesięczny nominał czasu pracy. W razie nieobecności w pracy wynagrodzenie jest obniżane.

● Do czasu pracy młodocianego pracownika zalicza się zarówno czas praktyk, jak i nauki w szkole w ramach obowiązkowego programu.

● Aby obliczyć wynagrodzenie, ustalone w stawce miesięcznej w stałej wysokości, za przepracowaną część miesiąca, jeżeli pracownik za pozostałą część tego miesiąca otrzymał wynagrodzenie określone w art. 92 k.p. (lub zasiłek z ubezpieczenia społecznego), miesięczną stawkę wynagrodzenia należy podzielić przez 30, a otrzymaną kwotę pomnożyć przez liczbę dni wskazanych w zaświadczeniu lekarskim o czasowej niezdolności pracownika do pracy na skutek choroby. Tak obliczoną kwotę wynagrodzenia należy odjąć od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc.

● W celu obliczenia wynagrodzenia ustalonego w stawce miesięcznej w stałej wysokości, za przepracowaną część miesiąca, jeżeli pracownik w tym miesiącu był nieobecny w pracy z innych przyczyn niż niezdolność do pracy spowodowana chorobą (oraz za czas tej nieobecności nie zachowuje prawa do wynagrodzenia), miesięczną stawkę wynagrodzenia należy podzielić przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu (nominał wynikający z dobowej 6- lub 8-godzinnej normy). Otrzymaną kwotę trzeba pomnożyć przez liczbę godzin nieobecności pracownika w pracy z tych przyczyn. Tak ustaloną kwotę wynagrodzenia odejmuje się od wynagrodzenia przysługującego za cały miesiąc.

Katalog świadczeń

Wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca	Obliczenie części wynagrodzenia do odliczenia z powodu choroby: 147,61 zł (wynagrodzenie dla I roku nauki za kwiecień 2013 r.) : 30 = 4,92 zł 4,92 zł x 3 dni choroby = 14,76 zł Obliczenie części wynagrodzenia do odliczenia z tytułu niepłatnej nieobecności: 147,61 zł : 126 godzin (łączny czas pracy młodocianego pracownika w I roku nauki w kwietniu 2013 r.) = 1,17 zł (stawka wynagrodzenia za 1 godzinę pracy) 1,17 zł x 8 godzin nieobecności = 9,36 zł Wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca: 147,61 zł - (14,76 zł + 9,36 zł) = 123,49 zł
Wynagrodzenie chorobowe	Obliczenie podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego: 121,85 zł (suma wynagrodzeń wypłaconych za okres od września 2012 r. do marca 2013 r., po odliczeniu 13,71 proc. = 852,92 zł : 7 miesięcy = 121,85 zł) Obliczenie wynagrodzenia chorobowego za 3 dni: 121,85 : 30 = 4,06 zł x 80 proc. = 3,25 zł x 3 dni = 9,75 zł

Lista płac za kwiecień 2013 r. (podstawowe koszty uzyskania przychodów, kwota zmniejszająca podatek - PIT-2)

Przychód	133,24 zł	123,49 zł + 9,75 zł
Składki na ubezpieczenia społeczne	16,93 zł	podstawa wymiaru: 123,49 zł składka emerytalna: 123,49 zł x 9,76 proc. = 12,05 zł składka rentowa: 123,49 zł x 1,5 proc. = 1,85 zł składka chorobowa: 123,49 zł x 2,45 proc. = 3,03 zł łączna kwota składek: 16,93 zł
Składka na ubezpieczenie zdrowotne: - do zapłaty do ZUS - odliczana od podatku	0 zł 0 zł	podstawa wymiaru: 116,31 zł (133,24 zł po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenia społeczne - 16,93 zł) 116,31 zł x 9 proc. = 10,47 zł 116,31 x 7,75 proc. = 9,01 zł
Zaliczka na podatek dochodowy	0 zł	przychód do opodatkowania: 133,24 zł podstawa opodatkowania po zaokrągleniu: 5 zł [133,24 zł (przychód) - 111,25 zł (koszty uzyskania przychodów) - 16,93 zł (składki na ubezpieczenia społeczne)] zaliczka do US: 0 zł (5 zł x 18 proc.) - 46,33 zł = 0 zł (zaliczka na podatek) zaliczka na podatek wynosi 0 zł, w związku z czym składka zdrowotna do ZUS została obniżona do poziomu 0 zł
Kwota do wypłaty	116,31 zł	133,24 zł - 16,93 zł = 116,31 zł

@RY1@i02/2013/076/i02.2013.076.217000800.803.jpg@RY2@

Izabela Nowacka ekspert od wynagrodzeń

Izabela Nowacka

ekspert od wynagrodzeń

Podstawa prawna

Art. 92, art. 190, 195, art. 202 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Par. 11 i 12 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. nr 62, poz. 289 z późn. zm.).

Par. 19 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. nr 60, poz. 278 z późn. zm.).