Dla kogo dodatki motywacyjne i za warunki pracy w budżetówce

Nauczyciele i strażacy otrzymują dodatek motywacyjny fakultatywnie - w zależności od oceny jakości i efektów ich pracy przez przełożonego. Dodatek motywacyjny przysługuje przez czas określony i jest ustalany procentowo w stosunku do otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego. O konkretnej długości jego otrzymywania i wysokości, w granicach określonych przez przepisy, decyduje przełożony. W szkołach samorządowych wysokość oraz warunki przyznawania tego dodatku określa organ prowadzący szkołę w regulaminie wynagradzania nauczycieli. Tylko dla żołnierzy zawodowych dodatek motywacyjny ma obligatoryjny charakter. W ich przypadku koniecznej jest tylko spełnienie wymagań określonych w przepisach.

Wskazane wyżej grupy zawodowe otrzymują także dodatek za warunki pracy - za wykonywanie obowiązków służbowych w warunkach szkodliwych dla zdrowia bądź uciążliwych.

Dodatków motywacyjnych oraz za warunki pracy nie otrzymują natomiast pracownicy samorządowi, pracownicy urzędów państwowych, członkowie korpusu służby cywilnej ani pracownicy podmiotów leczniczych.

Należności w oświacie

Dodatek motywacyjny mogą otrzymać zarówno nauczyciele podlegający pod administrację rządową, jak i pod samorządową. Ma on dobrowolny charakter. Uwzględnia jakość świadczonej pracy oraz wykonywanie dodatkowych zajęć lub zadań. Nie jest jednak związany z powierzonym stanowiskiem albo sprawowaną funkcją (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 26 sierpnia 2008 r., II SA/Ol 365/08, LEX nr 464001).

Szkoła może go przyznać nauczycielom za:

wosiągnięcia w realizowanym procesie dydaktycznym bądź wychowawczo-opiekuńcze,

wwprowadzanie innowacji pedagogicznych, skutkujących efektami w procesie kształcenia i wychowania,

wzaangażowanie w realizację innych czynności i zajęć wynikających z zadań statutowych szkoły, w tym opiekuńczych i wychowawczych uwzględniających potrzeby i zainteresowania uczniów,

wszczególnie efektywne wypełnianie zadań i obowiązków związanych z powierzonym stanowiskiem,

wrealizowanie w szkole zadań edukacyjnych, wynikających z przyjętych przez organ prowadzący priorytetów w realizowanej lokalnej polityce oświatowej.

Są to ogólne warunki nabycia dodatku motywacyjnego, określone w par. 6 rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy. Przepisy dotyczące poszczególnych kategorii nauczycieli precyzują kryteria uzyskiwania tego dodatku.

W szkołach rządowych

W szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej dodatek motywacyjny może zostać przyznany za:

wudokumentowane osiągnięcia edukacyjne uczniów,

wosiągnięcia uczniów potwierdzone w konkursach, turniejach i olimpiadach oraz w innych obszarach działań, związanych z realizowanym procesem dydaktycznym,

wskuteczne rozwiązywanie problemów wychowawczych uczniów przez kształtowanie postaw odpowiedzialności za własną edukację, planowania własnej przyszłości, pracy nad sobą oraz właściwych postaw moralnych i społecznych,

wskuteczne przeciwdziałanie agresji, patologiom i uzależnieniom,

waktywne i efektywne działania na rzecz uczniów potrzebujących opieki, z uwzględnieniem ich potrzeb, w szczególności w stałej współpracy z rodzicami, właściwymi instytucjami i osobami świadczącymi pomoc socjalną,

winicjowanie i organizowanie imprez i uroczystości szkolnych,

wopiekę nad samorządem uczniowskim lub innymi organizacjami uczniowskimi działającymi w szkole,

winicjowanie i stałe prowadzenie nadobowiązkowych zajęć pozalekcyjnych i pozaszkolnych,

wskuteczne kierowanie rozwojem ucznia szczególnie uzdolnionego,

wadaptację i praktyczne stosowanie nowoczesnych metod nauczania i wychowania we współpracy z organem sprawującym nadzór pedagogiczny oraz innymi instytucjami wspomagającymi,

wskuteczne zarządzanie szkołą zapewniające ciągły rozwój i doskonalenie jakości jej pracy,

wrealizację zadań i podejmowanie inicjatyw istotnie zwiększających udział i rolę szkoły w środowisku lokalnym (par. 2 ust. 1 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 3 kwietnia 2009 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej).

Nauczycielowi zatrudnionemu w placówce doskonalenia nauczycieli prowadzonej przez organ administracji rządowej dyrektor ma prawo przyznać dodatek motywacyjny za:

wuzyskiwanie szczególnych osiągnięć w realizacji zadań wynikających ze statutu placówki,

wrealizację zadań na rzecz doskonalenia nauczycieli, wykraczających poza statutowe, obowiązkowe zadania placówki,

wskuteczne zarządzanie placówką, zapewniające ciągły rozwój i doskonalenie jakości jej pracy (par. 2 ust. 2 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 3 kwietnia 2009 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej).

Zainteresowany może pobierać dodatek przez okres od 2 do 6 miesięcy. Wynosi on do 50 proc. otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego. O konkretnej długości jego otrzymywania i wysokości decyduje dyrektor, a w przypadku dodatku motywacyjnego dla dyrektora szkoły - organ prowadzący placówkę (zwykle właściwy minister).

W komisjach egzaminacyjnych

Nauczyciel pracujący w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej lub w okręgowej komisji egzaminacyjnej może dostać dodatek motywacyjny za uzyskiwanie szczególnych osiągnięć w realizacji zadań wynikających ze statutów odpowiednio wskazanych komisji. Pobiera go przez czas określony od 2 do 6 miesięcy na poziomie nie wyższym od 20 proc. otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego (par. 3 rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu z 28 stycznia 2005 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego dla nauczycieli mianowanych i dyplomowanych zatrudnionych na stanowiskach, na których wymagane są kwalifikacje pedagogiczne, w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i okręgowych komisjach egzaminacyjnych).

W zakładach poprawczych i schroniskach

Dyrektorowi zakładu poprawczego, schroniska dla nieletnich, rodzinnego ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego lub szkoły działającej przy areszcie śledczym bądź przy zakładzie karnym wolno przyznać nauczycielowi dodatek motywacyjny na okres od 2 do 6 miesięcy w wysokości do 50 proc. otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego.

Nauczyciel zatrudniony w szkole przy zakładzie karnym albo areszcie śledczym ma szanse na to świadczenie za:

wuzyskiwanie przez uczniów lub słuchaczy osiągnięć edukacyjnych i wychowawczych, potwierdzanych wynikami klasyfikacji lub promocji, wynikami egzaminów i sprawdzianów albo sukcesami w konkursach, zawodach i olimpiadach, z uwzględnieniem możliwości uczniów lub słuchaczy oraz warunków pracy nauczyciela,

wumiejętne rozwiązywanie problemów wychowawczych uczniów lub słuchaczy we współpracy z ich rodzinami oraz dyrektorem,

wuzyskiwanie szczególnych osiągnięć w realizacji zadań wynikających ze statutu szkoły;

wciągły rozwój i doskonalenie jakości pracy szkoły, a w przypadku nauczycieli pełniących funkcje kierownicze - umiejętność skutecznego zarządzania szkołą,

wposiadanie co najmniej dobrej oceny pracy lub pozytywnej oceny dorobku zawodowego,

wzaangażowanie w realizację innych czynności i zajęć wynikających z zadań statutowych szkoły, w tym opiekuńczych i wychowawczych uwzględniających potrzeby i zainteresowania uczniów (w szczególności: organizowanie imprez i uroczystości szkolnych, praca w komisjach przedmiotowych i inne aktywności w ramach wewnątrzszkolnego doskonalenia zawodowego nauczycieli, a także aktywna realizacja innych zadań statutowych szkoły).

Nauczyciel pracujący w zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich może liczyć na dodatek motywacyjny za:

wuzyskiwanie znaczących osiągnięć w realizacji zadań zakładu, a w szczególności za:

- wysoki stopień realizacji oferty resocjalizacyjnej zakładu i indywidualnego planu resocjalizacji nieletniego oraz umiejętność przewidywania i przeciwdziałania zagrożeniom, takim jak: zagrożenie życia lub zdrowia nieletniego albo innej osoby, nawoływanie do buntu, zakłócenie porządku, samowolne opuszczenie zakładu,

- uzyskiwanie przez nieletnich wymaganych osiągnięć dydaktyczno-wychowawczych, potwierdzonych wynikami klasyfikacji lub promocji, z uwzględnieniem ich możliwości oraz warunków pracy nauczyciela,

- umiejętność prowadzenia nauczania wielopoziomowego w klasach o znacznie zróżnicowanym poziomie intelektualnym nieletnich,

- osiąganie dobrych efektów w pracy z nieletnimi agresywnymi, uzależnionymi od środków odurzających i psychotropowych, z zaburzeniami rozwoju osobowości oraz upośledzonymi umysłowo,

- efektywne rozwiązywanie problemów wychowawczych nieletnich oraz podejmowanie działań w zakresie przygotowania ich do samodzielności życiowej,

- współpracę z rodziną zagrożoną patologią oraz podejmowanie działań mediacyjnych i interwencyjnych w rodzinie nieletniego,

- podejmowanie działań profilaktycznych, edukacyjnych i wychowawczych oraz współpracę z instytucjami wspomagającymi proces resocjalizacji,

wciągły rozwój i doskonalenie jakości pracy zakładu, a w przypadku nauczycieli pełniących funkcje kierownicze - umiejętność skutecznego zarządzania zakładem,

wuzyskanie co najmniej dobrej oceny pracy lub pozytywnej oceny dorobku zawodowego,

wzaangażowanie w realizację innych czynności i zajęć wynikających z zadań statutowych szkoły, w tym opiekuńczych i wychowawczych uwzględniających potrzeby i zainteresowania uczniów (w szczególności: organizowanie imprez i uroczystości w zakładzie, praca w komisjach przedmiotowych i przejawianie innych form aktywności w ramach wewnątrzszkolnego doskonalenia zawodowego nauczycieli).

Nauczyciel z rodzinnego ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego może dostać dodatek motywacyjny za:

wuzyskiwanie znaczących osiągnięć w zakresie realizacji zadań ośrodka, w szczególności za:

- poprawność sporządzanych opinii,

- terminowość sporządzania opinii,

- aktywność w podejmowaniu działań mających na celu przeciwdziałanie i zapobieganie demoralizacji nieletnich,

- aktywność w podejmowaniu specjalistycznej opieki nad badanymi rodzinami,

- prowadzenie mediacji w sprawach nieletnich oraz rodzinnych,

- współdziałanie z placówkami wykonującymi orzeczenia sądu, instytucjami i organizacjami zajmującymi się problematyką ochrony i umacniania rodziny,

- podejmowanie i zaangażowanie w czynności związane z doskonaleniem zawodowym,

- wykonywanie innych czynności wynikających z zadań ośrodka,

wwysoką jakość świadczonej pracy, w tym związanej z dodatkowymi zadaniami lub zajęciami, oraz ciągły rozwój i doskonalenie jakości pracy ośrodka, a w przypadku nauczycieli pełniących funkcje kierownicze - umiejętność skutecznego zarządzania ośrodkiem,

wuzyskanie co najmniej dobrej oceny pracy lub pozytywnej oceny dorobku zawodowego (par. 3 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 20 sierpnia 2009 r. w sprawie dodatków, wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw oraz innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy dla nauczycieli zatrudnionych w zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich, rodzinnych ośrodkach diagnostyczno-konsultacyjnych oraz szkołach przy zakładach karnych i aresztach śledczych).

W placówkach samorządowych

Organ prowadzący samorządową szkołę określa wysokość oraz warunki przyznawania dodatku motywacyjnego w regulaminie wynagradzania nauczycieli (art. 30 ust. 6 Karty nauczyciela). Wysokość tego dodatku można wskazać na różne sposoby: procentowo, kwotowo, widełkowo. W ramach określania warunków przyznawania dodatku motywacyjnego organ prowadzący precyzuje ogólne zasady nabywania tego dodatku, ustalone w par. 6 rozporządzenia o minimalnych stawkach wynagrodzenia zasadniczego, czyli m.in.:

- jak długo przysługuje dodatek,

- kto składa wniosek o jego przyznanie,

- elementy wniosku.

W regulaminie wynagradzania nauczycieli organowi prowadzącemu nie wolno jednak:

wokreślić wysokości dodatku motywacyjnego w odniesieniu do etatu kalkulacyjnego (wyrok WSA w Olsztynie z 18 czerwca 2006 r., II SA/Ol 209/08, LEX nr 424627),

wuzależnić prawa do niego od rozmiaru zatrudnienia nauczyciela,

wprzewidzieć zawieszenia dodatku nauczycielowi, wobec którego wszczęto postępowanie dyscyplinarne (wyrok WSA we Wrocławiu z 18 listopada 2008 r., IV SA/Wr 372/08, OwSS 2009/2/38/38),

wprzyznawać dodatku nauczycielowi zwolnionemu z obowiązku świadczenia pracy na podstawie odrębnych przepisów (wyrok WSA w Olsztynie z 26 sierpnia 2008 r., II SA/Ol 365/08, LEX nr 464001).

Dla wszystkich za czas absencji

Żadne przepisy regulujące zasady uzyskiwania dodatku motywacyjnego przez nauczycieli nie stanowią, że zainteresowany zachowuje do niego prawo za czas absencji chorobowych czy zasiłkowych. Powoduje to, że dodatek motywacyjny jest wliczany do podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego i zasiłków na ogólnych zasadach, chyba że faktycznie jest on wypłacany w trakcie tych nieobecności w pracy. Generalnie świadczenie wchodzi do tej podstawy w łącznej wysokości wypłaconej za 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Jednak dodatek motywacyjny stanowi składnik wynagrodzenia przysługujący do określonego terminu, w związku z czym nie kwalifikujemy go do podstawy wymiaru świadczenia chorobowego należnego za okres po tym terminie. [przykłady 1, 2]

Za warunki zatrudnienia

Dodatek za warunki pracy jest obowiązkowym składnikiem wynagrodzenia nauczycieli samorządowych i rządowych prowadzących zajęcia w trudnych lub uciążliwych warunkach wyliczonych w par. 8 i 9 rozporządzenia o minimalnych stawkach wynagrodzenia zasadniczego. Nie dostają go nauczyciele uważający swoją pracę za trudną i uciążliwą, lecz wyłącznie ci wykonujący prace wskazane w tym rozporządzeniu. Prace w trudnych warunkach wykonują m.in. nauczyciele praktycznej nauki zawodu lub nauczyciele zatrudnieni w szkołach specjalnych. Z kolei prace w uciążliwych warunkach to m.in. te z niepełnosprawnymi wychowankami lub uczniami. [tabela 1]

Dodatku za warunki pracy nie pobierają nauczyciele zatrudnieni w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, w okręgowych komisjach egzaminacyjnych oraz z publicznych szkół i szkolnych punktów konsultacyjnych przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczpospolitej Polskiej.

Szkoły prowadzone przez ministrów

Dodatek za warunki pracy dla nauczycieli ze szkół prowadzonych przez ministrów wynosi do 50 proc. otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego. Konkretną wysokość ustala dla nauczyciela dyrektor, a dla dyrektora - minister, biorąc pod uwagę stopień trudności bądź uciążliwości prac. Dodatek za warunki pracy należy się za czas świadczenia pracy trudnej lub uciążliwej oraz za okresy niewykonywania tych prac, za które nauczyciel zachowuje prawo do wynagrodzenia ustalanego jak pensja za urlop wypoczynkowy (np. za urlop wypoczynkowy czy okolicznościowe zwolnienia od pracy).

Dodatek ten zmniejszamy proporcjonalnie nauczycielowi:

wwykonującemu pracę w trudnych albo uciążliwych warunkach tylko przez część pensum,

wzatrudnionemu w niepełnym wymiarze zajęć (par. 4 rozporządzenia w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej). [przykłady 3, 4]

Zakłady i schroniska dla nieletnich

Dodatek za warunki pracy dla nauczyciela zatrudnionego:

ww zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich - wynosi do 50 proc. otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego, a jeśli jest on wychowawcą - do 65 proc. otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego,

ww szkole działającej przy zakładzie karnym lub przy areszcie śledczym - do 50 proc. otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego,

ww rodzinnym ośrodku diagnostyczno-konsultacyjnym, w przypadku pedagoga lub psychologa - do 40 proc. otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego (par. 6 ust. 1-4 rozporządzenia w sprawie dodatków, wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw oraz innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy dla nauczycieli zatrudnionych w zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich, rodzinnych ośrodkach diagnostyczno-konsultacyjnych oraz szkołach przy zakładach karnych i aresztach śledczych).

Konkretną wysokość dodatku ustalają odpowiednio dyrektor zakładu karnego lub poprawczego, kierownik ośrodka, organ prowadzący szkołę (minister) albo prezes sądu okręgowego. Kierują się przy tym stopniem trudności lub uciążliwości realizowanych zajęć, a zwłaszcza:

wspecyfiką nauczania w warunkach izolacji,

wstopniem niedostosowania społecznego nieletnich przebywających w zakładzie, z uwzględnieniem nieletnich wymagających indywidualnych oddziaływań wychowawczych i wzmożonego nadzoru pedagogicznego oraz wielokrotnych uciekinierów z poszczególnych zakładów oraz nieletnich upośledzonych umysłowo, z zaburzeniami zachowania, uzależnionych od środków odurzających, psychotropowych i alkoholu,

wspecyfiką pracy w zakładzie resocjalizacyjno-terapeutycznym,

wspecyfiką organizacji nauki, pracy resocjalizacyjnej, opiekuńczej, diagnostyczno-korekcyjnej i terapeutycznej,

wfaktyczną liczbą nieletnich w grupach wychowawczych, oddziałach szkolnych i grupach szkolenia zawodowego,

włącznym funkcjonowaniem zakładu poprawczego i schroniska dla nieletnich,

wpracą diagnostyczno-opiniodawczą, mediacyjną, poradnictwem i pomocą na rzecz integracji społecznej.

Wskazanym wyżej nauczycielom dodatek za warunki pracy przysługuje za czas pracy uprawniającej do świadczenia oraz za okresy niewykonywania pracy, za jakie przysługuje wynagrodzenie liczone jak płaca za urlop wypoczynkowy. [przykład 5]

W regulaminie wynagradzania

Organ prowadzący szkołę samorządową ustala wysokość stawek oraz warunki przyznawania dodatku za warunki pracy nauczycielom w regulaminie wynagradzania nauczycieli (art. 30 ust. 6 Karty nauczyciela). Poziom dodatku może być określony na różne sposoby (np. procentowo od wynagrodzenia zasadniczego, kwotowo czy widełkowo). Jednak nie można uzależnić jej od liczby godzin przepracowanych w warunkach trudnych lub uciążliwych (wyrok WSA we Wrocławiu z 5 września 2006 r., IV SA/Wr 396/05, Dolno. 2007/204/2522), mimo iż takie rozwiązanie przewidują rozporządzenia dotyczące nauczycieli podlegających pod administrację rządową oraz zatrudnionych w zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich, rodzinnych ośrodkach diagnostyczno-konsultacyjnych oraz w szkołach działających przy zakładach karnych bądź przy aresztach śledczych. Organ prowadzący szkołę w regulaminie wynagrodzenia nauczycieli nie może także postanowić, że nauczyciel zachowuje prawo do tego dodatku podczas choroby i absencji zasiłkowej. W konsekwencji dodatek za warunki pracy wliczamy do podstawy wymiaru świadczeń chorobowych należnych nauczycielom samorządowym. Dodatek za warunki pracy jako jedyny składnik wynagrodzenia zasadniczego wchodzi też - obok pensji zasadniczej - do podstawy wymiaru wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe nauczyciela. [przykład 6]

Tabela 1. Obowiązki uprawniające nauczycieli do dodatku za warunki pracy

● prowadzenie przez odpowiedniego nauczyciela praktycznej nauki zawodu zajęć: - praktycznych pod ziemią, - w lesie, - praktycznych w terenie z zakresu produkcji roślinnej, zwierzęcej i mechanizacji rolnictwa, - w pomieszczeniach zakładów opieki zdrowotnej i jednostek organizacyjnych pomocy społecznej przeznaczonych dla: noworodków, dzieci do 3 lat, dzieci niepełnosprawnych ruchowo oraz dla osób (dzieci i dorosłych) upośledzonych umysłowo, psychicznie chorych, przewlekle chorych, z uszkodzeniami centralnego i obwodowego układu nerwowego, w oddziałach intensywnej opieki medycznej oraz w żłobkach, - w szkołach specjalnych oraz w szkołach w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, ● prowadzenie zajęć: - dydaktycznych w szkołach (oddziałach) przysposabiających do pracy, - rewalidacyjno-wychowawczych z dziećmi i młodzieżą upośledzonymi umysłowo w stopniu głębokim, - dydaktycznych i wychowawczych w specjalnych przedszkolach (oddziałach), szkołach (oddziałach) specjalnych oraz prowadzenie indywidualnego nauczania dziecka zakwalifikowanego do kształcenia specjalnego, - dydaktycznych w szkołach przy zakładach karnych, - dydaktycznych w klasach łączonych w szkołach podstawowych, - dydaktycznych w języku obcym w szkołach z obcym językiem wykładowym (z wyjątkiem zajęć prowadzonych przez nauczycieli języka obcego), szkołach, w których zajęcia są prowadzone dwujęzycznie oraz przez nauczycieli danego języka obcego w oddziałach dwujęzycznych, a także zajęć dydaktycznych w języku obcym w nauczycielskich kolegiach języków obcych, z wyjątkiem lektorów języka obcego, - dydaktycznych w oddziałach klas realizujących program międzynarodowej matury z przedmiotów objętych postępowaniem egzaminacyjnym, - dydaktycznych w szkołach w zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich i placówkach opiekuńczo-wychowawczych, - wychowawczych i korekcyjno-terapeutycznych oraz badań psychologicznych i pedagogicznych nieletnich w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, - wychowawczych bezpośrednio z wychowankami lub na ich rzecz w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych (w tym w internatach), w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, ● prowadzenie: - badań psychologicznych i pedagogicznych nieletnich oraz małoletnich, sprawowanie opieki specjalistycznej nad nieletnimi i małoletnimi, prowadzenie poradnictwa rodzinnego oraz mediacji między nieletnim sprawcą a pokrzywdzonym w rodzinnych ośrodkach diagnostyczno-konsultacyjnych; - badań psychologicznych i pedagogicznych, w tym badań logopedycznych, udzielanie dzieciom i młodzieży pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym pomocy logopedycznej, pomocy w wyborze kierunku kształcenia i zawodu, a także udzielanie rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej związanej z wychowywaniem i kształceniem dzieci i młodzieży w poradniach psychologiczno-pedagogicznych oraz w innych poradniach specjalistycznych.

● prowadzenie przez nauczycieli zajęć w trudnych warunkach: - wymienionych w par. 8 pkt 4-16 rozporządzenia o minimalnych stawkach wynagrodzenia zasadniczego - z dziećmi i młodzieżą, których stan zdrowia - z powodu stanów chorobowych określonych w par. 2 ust. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16. roku życia (Dz.U. nr 17, poz. 162 z późn. zm.) - uzasadnia konieczność sprawowania stałej opieki lub udzielania pomocy, oraz z dziećmi i młodzieżą powyżej 16 lat, u których wystąpiło naruszenie sprawności organizmu z przyczyn wskazanych w par. 32 ust. 1 rozporządzenia ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. nr 139, poz. 1328 z późn. zm.), - z dziećmi i młodzieżą upośledzonymi w stopniu lekkim, wśród których znajduje się co najmniej jedno dziecko ze stanem chorobowym, wymienionym w par. 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16. roku życia i par. 32 ust. 1 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, - z dziećmi i młodzieżą upośledzonymi w stopniu lekkim, wśród których znajduje się co najmniej jedno dziecko upośledzone umysłowo w stopniu umiarkowanym lub znacznym, pod warunkiem że zajęcia dydaktyczne z tym dzieckiem są prowadzone według odrębnego programu nauczania obowiązującego w danego typu szkole specjalnej, a zajęcia wychowawcze - według odrębnego programu opracowanego przez wychowawcę, - z nieletnimi przebywającymi w zakładach poprawczych o wzmożonym nadzorze wychowawczym, dla wielokrotnych uciekinierów, z zaburzeniami psychicznymi lub innymi zaburzeniami osobowości, uzależnionymi od środków odurzających lub psychotropowych, nosicielami wirusa HIV oraz przebywającymi w schroniskach interwencyjnych.

PRZYKŁAD 1

Niezdolność do pracy

Pan Jan, zatrudniony w szkole prowadzonej przez ministra, otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze 2042 zł, dodatek za wysługę w wysokości 10 proc. wynagrodzenia zasadniczego (204,20 zł miesięcznie) i dodatek motywacyjny na poziomie 35 proc. otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego (714,70 zł). W styczniu 2013 r. chorował przez 7 dni. Za ten okres przysługuje mu wynagrodzenie chorobowe. W jakiej wysokości należy mu się za ten miesiąc wynagrodzenie zasadnicze i dodatki?

Trzeba obliczyć częściowe wynagrodzenie zasadnicze zgodnie z par. 11 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy. Robimy to tak:

● wynagrodzenie zasadnicze w stałej stawce miesięcznej dzielimy przez 30: 2042 zł : 30 zł = 68,07 zł,

● stawkę dzienną mnożymy przez liczbę dni zwolnienia lekarskiego, za które przysługuje wynagrodzenie chorobowe: 68,07 zł x 7 dni = 476,49 zł,

● obliczamy finalną kwotę częściowego wynagrodzenia zasadniczego od stałej stawki miesięcznej, odejmując kwotę zmniejszenia: 2042 zł - 476,49 zł = 1565,51 zł.

Dodatek motywacyjny to 35 proc. otrzymywanego wynagrodzenia zasadniczego, czyli 547,93 zł (1565,51 zł x 35 proc.).

Dodatek za wysługę przysługuje nauczycielowi zatrudnionemu w szkole prowadzonej przez organ administracji rządowej również za czas choroby (par. 5 rozporządzenia w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej). Powoduje to, że jest on wypłacany obok wynagrodzenia chorobowego i nie wchodzi do podstawy jego wymiaru. W wersji brutto pan Jan powinien dostać go w styczniu 2013 r. w stałej stawce miesięcznej 204,20 zł. Jednak składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne należy odprowadzić tylko od części dodatku za wysługę lat przypadającego na dni przepracowane, a pozostała kwota jest wolna od składek (par. 2 ust. 1 pkt. 24 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe). Z tego względu wyodrębniamy w tym miesiącu częściową oskładkowaną wysługę lat (za dni przepracowane) i zwolnioną od składek - za dni przechorowane. Robimy to w następujący sposób:

● dodatek za wysługę lat przypadający na dni przepracowane w styczniu 2013 r. - podlegający składkom na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne:

- stawka dzienna: 204,20 zł : 30 dni = 6,81 zł,

- kwota zmniejszenia: 6,81 zł x 7 dni = 47,67 zł,

- częściowy dodatek za wysługę lat: 204,20 zł - 47,67 zł = 156,53 zł,

● dodatek za wysługę lat przypadający na dni choroby w styczniu 2013 r. - wolny od składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne: 204,20 zł - 156,53 - 47,67 zł.

W styczniu 2013 r. panu Janowi przysługuje zatem: 1565,51 zł brutto częściowego wynagrodzenia zasadniczego, 547,93 zł brutto dodatku motywacyjnego, 156,53 zł brutto częściowego dodatku za wysługę lat (za dni przepracowane) oraz za dni choroby: wynagrodzenie chorobowe i 47,67 zł brutto dodatku za wysługę lat.

PRZYKŁAD 2

Urlop bezpłatny

Według regulaminu wynagradzania nauczycieli w danej gminie dodatek motywacyjny wynosi od 100 do 500 zł brutto miesięcznie. Pani Karolina, nauczycielka zatrudniona w szkole gminnej według pensum 12/18, otrzymuje ten dodatek w okresie od listopada 2012 r. do kwietnia 2013 r. na poziomie 350 zł miesięcznie. Oprócz tego uzyskuje wynagrodzenie zasadnicze 1804,67 zł (2707 zł x 12/18) i dodatek za wysługę lat w wysokości 11 proc. wynagrodzenia zasadniczego (198,51 zł brutto). W styczniu 2013 roku korzystała przez 9 dni z urlopu bezpłatnego. Jakie składniki wynagrodzenia przysługują jej za dni przepracowane w styczniu 2013 r. i w jakiej wysokości?

Ze wszystkich składników wynagrodzenia należy wyodrębnić kwoty przypadające na dni przepracowane w styczniu 2013 roku, na podstawie par. 12 w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy. Robimy to tak:

● sumę składników w stałej stawce miesięcznej dzielimy przez miesięczną liczbę godzin obowiązkowych zajęć dydaktycznych opiekuńczych i wychowawczych (pensum x wskaźnik 4,16): (1804,67 zł + 198,51 zł + 350 zł) : (12 godz. x 4,16) = 2353,18 zł : 50 godz. = 47,06 zł,

● uzyskaną stawkę godzinową mnożymy przez liczbę godzin przypadających do przepracowania podczas urlopu bezpłatnego (np. 20 godz.): 47,06 zł x 20 godz. = 941,20 zł,

● wynik odejmujemy od stałej stawki miesięcznej: 2353,18 zł - 941,20 zł = 1411,98 zł.

W styczniu 2013 r. pani Karolina powinna otrzymać w sumie 1411,98 zł wynagrodzenia zasadniczego, wysługi lat i dodatku motywacyjnego.

Tabela 2. Stopnie szkodliwości i uciążliwości służby w Państwowej Straży Pożarnej oraz przypisane do nich kwoty dodatku za służbę w takich warunkach

Pierwszy	- w pomieszczeniach, w których jest konieczne stałe stosowanie sztucznego oświetlenia, - w warunkach narażenia na promieniowanie ultrafioletowe lub podczerwone, - na przestrzeniach otwartych lub w pomieszczeniach zamkniętych, w których utrzymuje się stale temperatura efektywna powyżej 25°C lub poniżej 10°C, - w warunkach narażenia na działanie dymów pożarowych lub substancji toksycznych niekumulujących się w organizmie*, - w warunkach narażenia na działanie pyłów niewywołujących zwłóknienia tkanki płucnej*, - w warunkach narażenia na wibrację ogólną, - w mokrym środowisku o względnej wilgotności powietrza 80 proc., w błocie lub bezpośrednim kontakcie z wodą	5 proc. godzinowej stawki przeciętnego uposażenia funkcjonariuszy, czyli 1,26 zł za godzinę służby szkodliwej lub uciążliwej (25,18 x 5 proc.)
Drugi	- w warunkach narażenia na hałas*, - w warunkach nadmiernego obciążenia wysiłkiem fizycznym co najmniej 2000 kcal dla mężczyzn i 1200 kcal dla kobiet lub wymagających wymuszonej pozycji ciała, - w warunkach narażenia na działanie pyłów wywołujących zwłóknienie tkanki płucnej*, - w warunkach narażenia na działanie dymów pożarowych lub substancji toksycznych kumulujących się w organizmie*, - przy usuwaniu i wywozie nieczystości, - w warunkach narażenia na wibrację miejscową, - w pomieszczeniach specjalnych zagłębionych i półzagłębionych obwałowanych w warunkach niewłaściwej wentylacji i sztucznego oświetlenia	10 proc. godzinowej stawki przeciętnego uposażenia funkcjonariuszy, czyli 2,52 zł za godzinę służby szkodliwej lub uciążliwej (25,18 x 10 proc.)
Trzeci	- w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące, - przy zabezpieczaniu, w związku z działaniem ratowniczym, gazów, paliw i materiałów wybuchowych, - przy urządzeniach elektroenergetycznych znajdujących się pod napięciem powyżej 230 V, - w warunkach narażenia na działanie pól elektromagnetycznych wysokiej częstotliwości w zakresie od 0,1 do 300 000 MHz w strefie zagrożenia	15 proc. godzinowej stawki przeciętnego uposażenia funkcjonariuszy, czyli 3,78 zł za godzinę służby szkodliwej lub uciążliwej (25,18 zł x 15 proc.)
Czwarty	- wewnątrz zbiorników, aparatów, kanałów, studni itp., których wykonywanie wymaga specjalnego zezwolenia i zabezpieczenia, - pod ziemią i wodą, - w kontakcie z materiałami zakaźnymi, chorymi zakaźnie ludźmi lub zwierzętami oraz zwłokami, - na wysokości powyżej 2 m i w wykopach poniżej 2 m, uznanych za niebezpieczne w przepisach o bezpieczeństwie i higienie pracy, - w warunkach narażenia na działanie benzydyny, alfa- i beta-naftyloaminy, chlorku winylu, azbestu oraz innych czynników o działaniu analogicznym do tych substancji, jeśli zostanie to stwierdzone przez instytut medycyny pracy, - bezpośrednio przy usuwaniu awarii radiacyjnych i ich skutków	20 proc. godzinowej stawki przeciętnego uposażenia funkcjonariuszy, czyli 5,04 zł za godzinę służby szkodliwej lub uciążliwej (25,18 zł x 20 proc.)
* Prace w tych przyp adkach uważamy za wykonywane w warunkach szkodliwych dla zdrowia uzasadniające przyznanie dodatku, jeżeli w środowisku pracy zostały przekroczone najwyższe dopuszczalne stężenia i natężenia czynników szkodliwych dla zdrowia określone w odrębnych przepisach lu b inne obowiązujące normy higieniczno-sanitarne.

Tabela 3. Stopnie szkodliwości i uciążliwości służby żołnierza zawodowego oraz przypisane do nich kwoty dodatku za służbę w takich warunkach

Pierwszy	- narażenie na działanie pyłów niewywołujących zwłóknienia tkanki płucnej*, - narażenie na działanie substancji toksycznych niekumulujących się w organizmie*, - praca w pomieszczeniach zamkniętych, w których ze względów technologicznych utrzymuje się stale temperatura efektywna powyżej 25 °C lub poniżej 10 °C, - narażenie na promieniowanie ultrafioletowe lub podczerwone*, - praca w mokrym środowisku o względnej wilgotności powietrza przekraczającej 80 proc., w wodzie lub błocie, - praca w zaciemnionych pomieszczeniach, w których natężenie oświetlenia elektrycznego ze względów technologicznych jest poniżej wartości określonych w Polskich Normach w warunkach ciągłego migotania punktów świetlnych aparatury wskaźnikowej lub działania urządzeń projekcyjnych, - narażenie na wibrację ogólną, - praca w pomieszczeniach, w których ze względów technologicznych albo ze względu na rodzaj wykonywanej służby stosowane jest wyłącznie oświetlenie elektryczne, - praca w radiowych obiektach nadawczych i centrach radioodbiorczych, w stacjach radiowych, radiolokacyjnych i radioliniowych, - obsługa aparatury w gabinetach fizykoterapii, - narażenie na działanie promieniowania laserowego.	75 zł miesięcznie (1500 zł x 0,05)
Drugi	- narażenie na działanie pyłów wywołujących zwłóknienie tkanki płucnej*, - narażenie na działanie substancji toksycznych kumulujących się w organizmie*, - narażenie na obniżone lub podwyższone ciśnienie wynikające z procesu technologicznego, w szczególności w komorach ciśnieniowych i kesonowych, - narażenie na szkodliwe działanie miejscowych wibracji, w szczególności używanie ręcznych narzędzi pneumatycznych, - praca w pomieszczeniach zlokalizowanych poniżej poziomu otaczającego terenu - zgodnie z ogólnymi przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, - narażenie na hałas*, - praca przy montażu, demontażu, konserwacji i naprawie akumulatorów, - praca przy magazynowaniu i dystrybucji niebezpiecznych środków o działaniu chemicznym, promieniotwórczym i biologicznym, - załadunek, rozładunek, transport i magazynowanie paliw oraz uzupełnianie nimi sprzętu, - praca w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych zakwalifikowanych do 2-4 grupy zagrożenia, których wykaz określają przepisy wydane na podstawie art. 2221 par. 3 kodeksu pracy, - praca w pracowniach i laboratoriach lub prosektoriach anatomii patologicznej i medycyny sądowej	90 zł miesięcznie (1500 x 0,06)
Trzeci	- narażenie na działanie substancji, preparatów lub czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, których wykaz określają przepisy wydane na podstawie art. 222 par. 3 kodeksu pracy, - narażenie na promieniowanie jonizujące, - narażenie na działanie pól elektromagnetycznych wysokiej częstotliwości od 0,1 MHz do 300 000 MHz w strefie zagrożenia, - przewijanie kabli oraz remont i konserwacja linii kablowej w osłonie ołowianej	120 zł miesięcznie (1500 zł x 0,08)
Czwarty	- wytwarzanie, remontowanie, niszczenie oraz magazynowanie i transportowanie materiałów wybuchowych, łatwo palnych i samozapalnych, - wytwarzanie, magazynowanie, transportowanie oraz napełnianie i instalowanie zbiorników gazów sprężonych i rozpuszczonych pod ciśnieniem, - narażenie na działanie fazy ciekłej lub gazowej paliw, w szczególności benzyny, RMN oraz niebezpiecznych środków o działaniu chemicznym, promieniotwórczym i biologicznym - w laboratoriach oraz przy pracach naukowo-badawczych z tymi materiałami, - wykonywanie prób z bronią i materiałami wybuchowym, - praca przy urządzeniach elektroenergetycznych znajdujących się pod napięciem, wykonywana zgodnie z przepisami w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych, - rozbudowa, remont, konserwacja kanalizacji teletechnicznej oraz naprawa i konserwacja linii kablowych w studzienkach i komorach kablowych, - praca wewnątrz zbiorników, aparatów, kanałów, studni, - praca pod ziemią lub pod wodą, - praca przy neutralizacji niebezpiecznych środków o działaniu chemicznym, promieniotwórczym i biologicznym, - narażenie na pyły lub aerozole rozpuszczalnych soli metali ciężkich, - praca w kontakcie z materiałem zakaźnym lub chorymi zakaźnie ludźmi albo zwierzętami, - praca w bezpośrednim kontakcie z ludźmi chorymi na choroby psychiczne lub upośledzonymi w znacznym stopniu, - praca na wysokości powyżej 2 m i w wykopach o głębokości poniżej 2 m od poziomu terenu.	180 zł miesięcznie (1500 zł x 0,12)
* Prace w tych przypadkach uważamy za wykonywane w warunkach szkodliwych dla zdrowia uzasadniających przyznanie dodatku, jeżeli w środowisku pełnienia służby są przekroczone najwyższe dopuszczalne stężenia i natężenia czynników szkodliwych dla zdrowia określone w przepisach w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, wydanych na podstawie art. 228 par. 3 kodeksu pracy.

@RY1@i02/2013/017/i02.2013.017.217000500.803.jpg@RY2@

Renata Majewska, szkoleniowiec z zakresu wynagrodzeń, właścicielka firmy Biuro Kadr i Płac

Renata Majewska

szkoleniowiec z zakresu wynagrodzeń, właścicielka firmy Biuro Kadr i Płac

Podstawa prawna

Art. 30 ust. 6 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Art. 41 ust. 1 i art. 42 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Art. 222 par. 3, art. 222¹ par. 3, art. 227 par. 2 i art. 228 par. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn.zm.).

Par. 6 rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz.U. nr 22, poz. 181 z późn. zm.).

Par. 2 i 4 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 3 kwietnia 2009 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej (Dz.U. nr 60, poz. 494).

Par. 3 rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu z 28 stycznia 2005 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego dla nauczycieli mianowanych i dyplomowanych zatrudnionych na stanowiskach, na których wymagane są kwalifikacje pedagogiczne, w centralnej komisji egzaminacyjnej i okręgowych komisjach egzaminacyjnych (Dz.U. nr 22, poz. 180).

Par. 3, par. 6 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 20 sierpnia 2009 r. w sprawie dodatków, wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw oraz innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy dla nauczycieli zatrudnionych w zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich, rodzinnych ośrodkach diagnostyczno-konsultacyjnych oraz szkołach przy zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. nr 141, poz. 1153).

Par. 11 i 12 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. nr 62, poz. 289 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt. 24 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).

Par. 6 i 7 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 27 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. nr 37, poz. 212 z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 15 października 2013 roku w sprawie wielokrotności kwoty bazowej, stanowiącej przeciętne uposażenie funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2012 r., poz. 1189)

Par. 2, 20, 25a i 25b rozporządzenia ministra obrony narodowej z 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia żołnierzy zawodowych (Dz.U. nr 141, poz. 1497 z późn. zm.).