Jakie będzie wynagrodzenie chorobowe, gdy składniki nie są zmniejszane

Pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy otrzymuje wynagrodzenie miesięczne w stałej wysokości 1800 zł oraz premię stałą regulaminową w wysokości 100 zł. Oprócz tego pracownik dostaje 100 zł dodatku za pracę przy komputerze. Łączne wynagrodzenie daje minimalną stawkę 2000 zł, ale premia i dodatek nie są zmniejszane za okresy nieobecności spowodowane chorobą (wynika to z regulaminu wynagradzania). Pracownik zachorował w październiku 2017 r. (10 dni). Jak obliczyć podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego? Czy wyrównywać podstawę do minimalnej, gdy nie będą do niej wliczone składniki niezmniejszane za czas choroby? W tym roku nie wypłacamy zasiłków, lecz robi to ZUS. Jednak stan zatrudnienia się zwiększy. Jak ustalić, czy w przyszłym roku będziemy płatnikami zasiłków? Jeśli pracownik będzie długo chorował (a wszystko na to wskazuje) i przejdzie na zasiłek, kto od stycznia wypłaci mu to świadczenie i jaką będzie miało podstawę?

ODPOWIEDŹ

@RY1@i02/2017/193/i02.2017.193.033000200.801.jpg@RY2@

Izabela Nowacka ekspert od wynagrodzeń

Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego przy pełnym etacie może być niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę po odliczeniu składek społecznych (13,71 proc.), ale tylko wówczas, gdy wynagrodzenie stanowiące tę podstawę, wraz ze składnikami niezmniejszanymi za czas choroby jest równe bądź wyższe od najniższej podstawy zasiłkowej obowiązującej dla pracowników pełnoetatowych. W takim przypadku podstawę wymiaru świadczenia chorobowego stanowi faktyczna podstawa, bez uwzględniania składników, do których pracownik zachowuje prawo przez cały czas.

Nie trzeba dokonywać wyrównania do podstawy minimalnej przewidzianej dla pracowników na pełnym etacie, jeżeli podstawa wymiaru chorobowego, łącznie ze składnikami przysługującymi za okresy choroby będzie co najmniej taka, jak najniższa podstawa zasiłkowa w 2017 r. Aby wyjaśnić, na czym rzecz polega, należy najpierw przyjrzeć się przepisom ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.

Pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy ma zagwarantowane prawo do wynagrodzenia za pracę w wysokości nie niższej niż wynagrodzenie minimalne ustanowione w drodze rozporządzenia Rady Ministrów na dany rok kalendarzowy na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Do obliczenia wysokości wynagrodzenia pracownika przyjmuje się przysługujące mu składniki wynagrodzenia i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, zaliczone według zasad statystyki zatrudnienia i wynagrodzeń określonych przez Główny Urząd Statystyczny do wynagrodzeń osobowych.

Przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia pracownika nie uwzględnia się:

1) nagrody jubileuszowej,

2) odprawy pieniężnej przysługującej w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy,

3) wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych,

4) dodatku do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej.

W 2017 r. obowiązuje stawka minimalnego wynagrodzenia za pracę 2000 zł. Na pensję minimalną mogą się składać oprócz płacy zasadniczej premie, dodatki, nagrody, wynagrodzenie w formie akordowej, prowizyjnej, godzinowej czy stałej stawce miesięcznej. Jeśli minimalne wynagrodzenie nie zostałoby osiągnięte, pracownikowi przysługuje wyrównanie za każdą godzinę pracy. Takie ukształtowanie zarobków oraz prawo do poszczególnych składników w okresie absencji chorobowych ma wpływ na ustalanie podstawy wymiaru zasiłku, a także wynagrodzenia chorobowego.

Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego z tytułu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy wraz ze składnikami, do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania zasiłku, nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia pracowników po pomniejszeniu o kwotę odpowiadającą stopie procentowej składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej ze środków pracownika (łącznie 13,71 proc.). W przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy kwoty te ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Zatem wynagrodzenie minimalne, po odliczeniu części składek społecznych odciąganych z dochodu pracownika, stanowi jednocześnie minimalną podstawę wymiaru zasiłku/wynagrodzenia chorobowego z tytułu pracy w pełnym wymiarze godzin. W przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy kwoty te ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do części etatu.

W 2017 r. minimalna podstawa świadczeń zasiłkowych wynosi 1725,80 zł dla pełnego etatu [2000 zł - (2000 zł x 13,71 proc.)]. Od 1 stycznia 2018 r., wraz ze wzrostem stawki miesięcznej wynagrodzenia minimalnego z 2000 zł do 2100 zł, wzrośnie również minimalna podstawa zasiłkowa.

Teoretyczna podstawa zasiłku

Jeśli pracownik oprócz wynagrodzenia zasadniczego otrzymuje dodatkowe składniki, ale takie, które nie są pomniejszane za czas absencji chorobowych, to najpierw należy ustalić teoretyczną podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego. Jeżeli podstawa ustalona z uwzględnieniem składników, do których pracownik zachowuje prawo mimo choroby, czyli ta hipotetyczna, jest równa bądź wyższa od tej minimalnej ustawowej, to wówczas jako podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego przyjmuje się faktyczne wynagrodzenie, bez składników dodatkowych, których nie wlicza się do podstawy zasiłkowej. Zgodnie bowiem z art. 41 ustawy zasiłkowej przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się składników wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania tego zasiłku zgodnie z postanowieniami układów zbiorowych pracy lub przepisami o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego zasiłku. Gdyby była sytuacja odwrotna, tj. podstawa hipotetyczna, była niższa od ustawowej minimalnej, to świadczenie chorobowe należy obliczyć od tej podstawy minimalnej.

Zwolnienie z ZUS

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe i wypadkowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z pominięciem wynagrodzenia chorobowego oraz zasiłków i innych przychodów zwolnionych ze składek na ZUS. Wśród nich są składniki wynagrodzenia, do których pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, w myśl postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub zasiłku (par. 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia składkowego).

Zwolnienie to ma zastosowanie po spełnieniu wszystkich wymienionych warunków. Niespełnienie choćby jednego oznacza obowiązek poboru składek na ZUS od danego składnika wynagrodzenia. Chodzi tu o sytuację, gdy pewne składniki płacowe przysługują pracownikowi nie tylko za okres aktywnego świadczenia pracy, lecz także za czas absencji i pobierania z tego tytułu odpowiedniej należności.

Przepisy ubezpieczeniowe nie określają, jak postąpić z rozliczeniem, jeśli zasiłek przysługuje za część miesiąca. Wiadomo jednak, że zwolniony ze składek pozostaje tylko ten jego ułamek, który przypada na okres poboru zasiłku. Trzeba więc policzyć tę wartość składnika, która podlega oskładkowaniu. Przyjęło się, by wysokość składnika wynagrodzeniowego podzielić przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca, pomnożyć przez liczbę dni pobierania zasiłku/wynagrodzenia chorobowego, a następnie od wartości pełnego świadczenia odliczyć otrzymany wynik.

Za październik oskładkowaniu podlegają premia i dodatek, w wysokości:

200 zł : 31 dni października = 6,45 zł x 10 dni choroby = 64,50 zł

200 zł - 64,50 zł = 135,50 zł.

Kto płatnikiem

Prawo do zasiłków ustalają oraz zasiłki te wypłacają oddziały ZUS, m.in. ubezpieczonym, których płatnicy składek zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 ubezpieczonych. Liczbę ubezpieczonych ustala się zawsze według stanu na 30 listopada danego roku. Jeżeli oddział ZUS rozpoczął już wypłatę zasiłku przed 1 stycznia danego roku, to będzie ją kontynuował za nieprzerwany okres niezdolności do pracy w nowym roku kalendarzowym, nawet jeżeli od 1 stycznia płatnik składek będzie płatnikiem zasiłków na rzecz swoich ubezpieczonych. Dopiero w przypadku zmiany rodzaju pobieranego zasiłku po 1 stycznia wypłatę kolejnego zasiłku przejmie płatnik składek.

Ile do wypłaty w październiku

Pracownik zatrudniony na pełen etat zachorował w październiku br. Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego trzeba mu naliczyć z okresu październik 2016-wrzesień 2017 r. Zarówno premia, jak i dodatek komputerowy nie są zmniejszane za okres chorobowej niezdolności do pracy. Nie powinny być więc wliczone do podstawy. Podstawa u pracownika obliczona tylko z wynagrodzenia zasadniczego wynosi 1553,22 zł [1800 zł - (1800 zł x 13,71 proc.)], a więc jest niższa od minimalnej. Jednak najpierw należy sprawdzić, jaka jest ta podstawa łącznie z premią i dodatkiem, a potem dopiero przyrównać ją do minimalnej.

1800 zł + 100 zł + 100 zł = 2000 zł - 13,71 proc. = 1725,80 zł

Z tego wynika, że hipotetyczna podstawa wymiaru u pracownika jest równa tej minimalnej. Zatem podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego za październik należy przyjąć w wysokości faktycznej, czyli z samego wynagrodzenia zasadniczego - 1553,22 zł.

1553,22 zł : 30 = 51,77 zł

51,77 zł x 80 proc. = 41,42 zł

41,42 zł x 10 dni = 414,20 zł

1800 zł : 30 = 60 zł

60 zł x 10 dni = 600 zł

1800 zł - 600 zł = 1200 zł

Za październik pracownikowi przysługuje łącznie 1814,20 zł (1200 zł + 414,20 zł + 100 zł + 100 zł).

Lista płac ⒸⓅ

Przychód	1814,20 zł	1200 zł + 414,20 zł + 100 zł + 100 zł
Składki na ubezpieczenia społeczne	183,09 zł	- podstawa wymiaru: 1335,50 zł (1200 zł + 135,50 zł) - składka emerytalna: 1335,50 zł x 9,76 proc. = 130,34 zł - składka rentowa: 1335,50 zł x 1,5 proc. = 20,03 zł - składka chorobowa: 1335,50 zł x 2,45 proc. = 32,72 zł - suma składek - 183,09 zł
Składka na ubezpieczenie zdrowotne - do zapłaty do ZUS - do odliczenia od zaliczki na podatek	140,99 zł 121,41 zł	- podstawa wymiaru - 1566,61 zł (1335,50 zł + 414,20 zł, po pomniejszeniu o składki na ubez pieczenia społeczne - 183,09 zł) 1566,61 zł x 9 proc. = 140,99 zł 1566,61 x 7,75 proc. = 121,41 zł
Zaliczka na podatek dochodowy	106 zł	Przychód do opodatkowania - 1814,20 zł - podstawa opodatkowania po zaokrągleniu: 1520 zł [1814,20 zł (przychód) - 111,25 zł (koszty uzyskania przychodów) - 183,09 (składki na ubezpieczenia społeczne)] - zaliczka do US - 106 zł [(1520 zł x 18 proc.) - 46,33 zł (ulga podatkowa) = 227,27 zł (zaliczka na podatek) - 121,41 zł (składka zdrowotna) = 105,86 zł]
Do wypłaty	1384,12 zł	1814,20 zł - (183,09 zł + 140,99 zł + 106 zł)

Podstawa prawna

Art. 41, art. 45, art. 61 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1368).

Art. 6 ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 847).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 12 września 2017 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2018 r. (Dz.U. poz. 1747).

Par. 1, par. 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2236 ze zm.).