Wzrosną pensje, dodatki i odszkodowania od firm

● W związku z tym najniższe płace netto w zależności od obciążeń podatkowych wyniosą od 1064,86 zł do 1111,86 zł

● Wyższe będą dodatki za pracę w nocy, odszkodowania za dyskryminację oraz najniższa pensja za przestój

Od 2012 roku pracodawcy będą musieli podwyższyć wynagrodzenia pracowników zarabiających wyłącznie pensje zasadnicze do 1500 zł brutto lub 1200 zł brutto w przypadku, gdy podwładny rozpocznie w przyszłym roku swoją pierwszą pracę. O 114 zł wzrośnie bowiem płaca minimalna.

Podwyżki mogą nie objąć otrzymujących dodatkowo premie czy dodatki. Ustalając, czy zatrudniony otrzymuje co najmniej minimum ustawowe, należy bowiem sumować składniki wynagrodzenia i inne świadczenia wynikające ze stosunku pracy, które zostały zaliczone do wynagrodzeń osobowych przez Główny Urząd Statystyczny (art. 6 ust. 4 ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu, Dz.U. nr 200, poz. 1679 z późn. zm.). Na liście GUS znajdują się m.in. wynagrodzenia zasadnicze, dodatki do wynagrodzenia (np. stażowe czy za warunki pracy), premie i nagrody, wynagrodzenie chorobowe.

Należy jednak pamiętać o wyjątkach przewidzianych w art. 6 ust. 5 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu. Zgodnie z tym przepisem przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia nie należy uwzględniać nagród jubileuszowych, odpraw emerytalnych i rentowych oraz wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, mimo że znajdują się na liście GUS.

Dlatego mogą zdarzyć się przypadki, gdy pracownikowi zostanie wypłacona kwota wyższa niż minimalne wynagrodzenie, ale firma nie spełni obowiązku wypłaty ustawowego minimum. Stanie się tak, jeśli np. wynagrodzenie zasadnicze pracownika wynosi 1275 zł, dodatek wyrównawczy za wykonywanie pracy zastępczej 100 zł, dodatkowe wynagrodzenie za pracę w trudnych warunkach 100 zł, a praca w godzinach nadliczbowych powyżej 100 zł w miesiącu (w zależności od liczby nadgodzin). W takim przypadku pracodawca nie zapewni pracownikowi minimalnego wynagrodzenia za pracę w wysokości 1500 zł. Przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia na potrzeby określenia, czy pracownik zarabia ustawowe minimum, nie bierze się pod uwagę dodatku do pensji z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych. W przedstawionym przykładzie należy zatem zsumować jedynie wynagrodzenie zasadnicze (1275 zł), dodatek za pracę zastępczą (100 zł) oraz za trudne warunki pracy (100 zł). Suma ta wyniesie 1475 zł, a więc będzie to kwota niższa od minimalnego wynagrodzenia.

Mimo że obowiązuje jedna kwota minimalnego wynagrodzenia brutto, to jej wartość netto nie będzie jednakowa dla wszystkich otrzymujących pensję na tym poziomie. Różnice wynikają z kosztów uzyskania przychodów (KUP), jakie należy zastosować w przypadku konkretnego pracownika. Ważne jest także to, czy zatrudniony złożył PIT-2, czy nie. To dlatego w przyszłym roku osoby zarabiające minimalne wynagrodzenie mogą otrzymywać aż cztery różne kwoty netto:

● 1111,86 zł (podstawowe KUP i złożony PIT-2),

● 1064,86 zł (podstawowe KUP i niezłożony PIT-2),

● 1116,86 zł (podwyższone KUP i złożony PIT-2)

● 1069,86 zł (podwyższone KUP i niezłożony PIT-2).

Pracownicy, którzy w przyszłym roku zaczną swoją pierwszą pracę, muszą zarabiać nie mniej niż 80 proc. płacy minimalnej, czyli 1200 zł brutto w 2012 r. (art. 6 ust. 2 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu). Przy zatrudnieniu na cały etat otrzymają zatem na rękę:

● 902,29 zł (podstawowe KUP i złożony PIT-2),

● 856,29 zł (podstawowe KUP i niezłożony PIT-2),

● 907,29 zł (podwyższone KUP i złożony PIT-2),

● 861,29 zł (podwyższone KUP i niezłożony PIT-2).

Warto podkreślić, że obliczając minimalne wynagrodzenie netto w 2012 roku, nadal trzeba stosować:

● skalę podatkową: 18 proc. przy podstawie opodatkowania do 85 528 zł (kwota zmniejszająca podatek wynosi 556,02 zł), a przy przekraczającej tę kwotę 32 proc. (podatek wynosi w tym przypadku 14 839,02 zł + 32 proc. nadwyżki ponad wskazaną wartość);

● koszty uzyskania przychodu (KUP):

a) podstawowe 111,25 zł miesięcznie (gdy podatnik uzyskuje przychody z tytułu jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej); limit roczny przy przychodach z jednego zakładu pracy to 1335 zł, a z kilku - 2002,05 zł,

b) podwyższone 139,06 zł miesięcznie (gdy miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a podatnik nie uzyskuje dodatku za rozłąkę); limit roczny przy przychodach z jednego zakładu pracy to 1668,72 zł, a z kilku - 2502,56 zł;

● ulgę obniżającą zaliczkę na podatek dochodowy o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, określonej w pierwszym przedziale obowiązującej skali podatkowej - 46,33 zł (1/12 x 556,02 zł).

Wynika to z art. 22 ust. 2 i art. 27 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.). Bez zmian pozostają też wysokości składek na ubezpieczenia społeczne. Należy zatem uwględnić:

● składkę zdrowotną w wysokości 9 proc., a odliczaną od podatku - 7,75 proc.

● składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika w wysokości: 9,76proc. - emerytalna, 1,5 proc. - rentowa, 2,45 proc. - chorobowa.

Podwyżka płacy minimalnej oznacza także wzrost wysokości dodatku za pracę w porze nocnej. Zgodnie z art. 151⁸ kodeksu pracy za każdą godzinę pracy w takiej porze (obejmuje ona osiem godzin między godz. 21.00 a 7.00) pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia w wysokości 20 proc. stawki godzinowej wynikającej z minimalnej płacy.

Dla przykładu wskażmy, o ile wyższy będzie dodatek pracownika, który w styczniu 2012 r. przepracuje 40 godz. w porze nocnej. Przy obliczaniu stawki godzinowej wynikającej z minimalnej pensji należy ustawowe minimum (1500 zł) podzielić przez liczbę godzin do przepracowania w styczniu 2012 roku (168 godz. dla osoby zatrudnionej w podstawowym systemie czasu pracy, która ma wolne soboty z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy). Otrzymaną stawkę (8,93 zł po zaokrągleniu) należy pomnożyć przez 20 proc. W ten sposób obliczona zostanie stawka dodatku za godzinę pracy w porze nocnej w styczniu 2012 roku (1,79 zł).

Aby, obliczyć wysokość dodatku, należy pomnożyć tę stawkę (1,79 zł) przez liczbę godzin przepracowanych w porze nocnej w styczniu. W omawianym przykładzie było to 40 godz., więc pracownik otrzyma w styczniu 71,60 zł z tytułu pracy w nocy. Gdyby płaca minimalna wyniosła w styczniu 1386 zł (czyli tyle, ile w 2011 r.), w przedstawionym przypadku pracownik otrzymałby 66 zł dodatku.

W 2012 r. wzrosnąć może także wynagrodzenie postojowe. Zgodnie z art. 81 k.p. za czas niewykonywania pracy, jeżeli pracownik był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje mu wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania - 60 proc. wynagrodzenia.

W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów.

Dla przykładu wskażemy, ile wyniesie wynagrodzenie postojowe pracownika wynagradzanego w stawkach akordowych za 5 dni przestoju w kwietniu 2012 r. Najpierw należy zsumować wynagrodzenie pracownika z trzech ostatnich miesięcy (przyjmijmy, że będzie to kwota 6000 zł). Następnie wysokość tę należy podzielić przez liczbę godzin przepracowanych w trzech ostatnich miesiącach (512 godzin łącznie w styczniu, lutym i marcu 2012 r.).

Otrzymaną w ten sposób wartość (11,72 zł) należy pomnożyć przez 60 proc. W omawianym przykładzie stawka wynagrodzenia postojowego wyniesie 7,03 zł. Tymczasem stawka wynikająca z minimalnego wynagrodzenia za ten czas powinna wynieść 9,37 zł. Pracodawca będzie musiał więc wypłacić pracownikowi wyrównanie.

Wzrost płacy minimalnej wpłynie także na wysokość kwot, jakie mogą być potrącane z wynagrodzenia. Zgodnie z art. 87 k.p. pracodawca ma prawo potrącać z wynagrodzenia za pracę m.in. sumy egzekwowane na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych.

Firma musi jednak pozostawić pracownikowi kwotę wolną od potrąceń. Przy alimentach jedyne ograniczenie to 3/5 wynagrodzenia netto, bez względu na to, ile faktycznie zostanie zatrudnionemu. W pozostałych przypadkach kwota wolna od potrąceń dla pracownika pełnoetatowego wynosi:

● minimalne wynagrodzenie za pracę netto - przy potrącaniu należności innych niż alimentacyjne na mocy tytułów wykonawczych,

● 75 proc. minimalnego wynagrodzenia netto - zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi,

● 90 proc. minimalnego wynagrodzenia netto - kar pieniężnych przewidzianych w art. 108 kodeksu pracy (patrz tabela).

W przypadku dobrowolnego potrącenia (za zgodą pracownika) kwoty wolne wynoszą:

● minimalne wynagrodzenia za pracę netto - przy potrącaniu należności na rzecz pracodawcy,

● 80 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę netto - przy potrącaniu innych należności niż na rzecz pracodawcy.

W związku z podwyższeniem płacy minimalnej wzrośnie także wysokość innych świadczeń lub zobowiązań, których wysokość jest powiązana z najniższą płacą. Zmieni się:

● minimalna wysokość odszkodowania, jakiego może dochodzić od pracodawcy pracownik, który rozwiązał umowę wskutek mobbingu; nie może być ono niższe od płacy minimalnej (art. 94³ par. 4 k.p.), czyli 1500 zł,

● dolna granica odszkodowania, którego może żądać pracownik od pracodawcy, który naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu (art. 18^3d k.p.) - wzrośnie do 1500 zł,

● maksymalna wysokość odprawy pieniężnej wypłacanej na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 ze zm.); wynosi ona bowiem 15-krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli w 2012 r. - 22 500 zł.

W związku z podwyżką płacy minimalnej od 1 stycznia wzrośnie także minimalna podstawa wypłaty zasiłków wypłacanych przez ZUS. Wyniesie ona:

● 1294,35 zł w przypadku zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego osoby zatrudnionej na pełen etat,

● 1035,48 zł w przypadku zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego osoby zatrudnionej na pełen etat w pierwszym roku pracy.

Wyższa będzie też minimalna podstawa świadczenia rehabilitacyjnego. W 2012 r. wyniesie ona:

● 90 proc. podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych 90 dni pobierania świadczenia (czyli co najmniej 1164,91 zł),

● 100 proc. podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, jeśli niezdolność do pracy przypada na okres ciąży oraz gdy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową (czyli co najmniej 1294,35 zł),

● 75 proc. w pozostałych przypadkach (czyli 970,76).

@RY1@i02/2011/180/i02.2011.180.183.0002.001.jpg@RY2@

Jak po podwyżce płacy minimalnej zmienią się w 2012 roku wysokości wpłat, świadczeń lub zobowiązań

@RY1@i02/2011/180/i02.2011.180.183.0002.002.jpg@RY2@

Minimalne wynagrodzenie netto w 2012 r. przy podstawowych kosztach uzyskania przychodu

@RY1@i02/2011/180/i02.2011.180.183.0002.003.jpg@RY2@

Minimalna pensja netto w 2012 r. przy podwyższonych kosztach uzyskania przychodu (składki należy liczyć tak jak w przypadku podstawowych kosztów)

@RY1@i02/2011/180/i02.2011.180.183.0002.004.jpg@RY2@

Minimalne wynagrodzenie netto w 2012 r. w pierwszym roku pracy przy podstawowych kosztach uzyskania przychodu

@RY1@i02/2011/180/i02.2011.180.183.0002.005.jpg@RY2@

Minimalne wynagrodzenie netto w pierwszym roku pracy przy podwyższonych kosztach uzyskania przychodu (składki liczy się jak przy podstawowych kosztach)

@RY1@i02/2011/180/i02.2011.180.183.0002.006.jpg@RY2@

Kwoty wolne od potrąceń w 2012 r.

@RY1@i02/2011/180/i02.2011.180.183.0002.007.jpg@RY2@

Dodatek za pracę w nocy w 2012 r.

@RY1@i02/2011/180/i02.2011.180.183.0002.008.jpg@RY2@

Ile wyniosą koszty aplikacji w 2012 r. (w związku z podwyżką płacy minimalnej)

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl