Pracownicze plany kapitałowe

Ustawa z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. poz. 2215) weszła w życie 1 stycznia 2019 r. Wprowadza ona nowy sposób oszczędzania na starość, jednak niepowiązany z ZUS ani KRUS. Środki będą bowiem wpłacane do funduszu inwestycyjnego, z którym pracodawca lub zlecenio dawca uczestnika podpisał umowę.

Uczestnictwo w planie kapitałowym jest dobrowolne, jednak potencjalni uczestnicy zostają do niego zapisani niejako z automatu, choć mogą z niego wystąpić. Prawo do oszczędzania w ten sposób mają:

• pracownicy,
• zleceniobiorcy,
• osoby wykonujące pracę nakładczą,
• członkowie spółdzielni produkcyjnych lub spółdzielni kółek rolniczych,
• członkowie rad nadzorczych.

Środki gromadzone w planie danego uczestnika będą pochodziły z trzech źródeł – wpłat uczestnika, jego pracodawcy (zleceniodawcy) oraz wpłat i dopłat z Funduszu Pracy.

Zgodnie z ogólną zasadą wpłata podstawowa finansowana przez uczestnika PPK wynosi 2 proc. wynagrodzenia. Może być mniejsza i wynosić najmniej 0,5 proc. wynagrodzenia, ale tylko wówczas, gdy wynagrodzenie uczestnika PPK osiągane z różnych źródeł w danym miesiącu nie przekracza równowartości 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia. Uczestnik może zadeklarować wpłatę dodatkową w wysokości do 2 proc. wynagro dzenia.

Wpłata podstawowa finansowana przez pracodawcę (zleceniodawcę itd.) wynosi 1,5 proc. wynagrodzenia. Może on zadeklarować dokonywanie wpłaty dodatkowej w wysokości do 2,5 proc. wynagrodzenia. Może być ona różnicowana ze względu na długość okresu zatrudnienia albo na podstawie postanowień regulaminu wynagrodzeń lub układu zbiorowego pracy obowiązujących w zakładzie pracy.

Wpłata powitalna z tytułu rozpoczęcia oszczędzania w PPK wynosi 250 zł. Co roku uczestnik otrzymuje dopłatę roczną w wysokości 240 zł. Za dany rok kalendarzowy można nabyć prawo tylko do jednej dopłaty rocznej, niezależnie od liczby posiadanych rachunków PPK.

Zgromadzone środki będzie można wypłacić po ukończeniu 60. roku życia – dotyczy to zarówno kobiet, jak i mężczyzn. I nie ma znaczenia, czy uczestnik ma prawo do emerytury z ZUS lub KRUS. Środki wypłacane są na wniosek. Zgodnie z ogólnymi zasadami 25 proc. środków wypłacane jest jednorazowo, a 75 proc. – w ratach. Możliwa jest także wypłata świadczenia małżeńskiego, jeżeli małżonek uczestnika oszczędzał w tym samym PPK i również osiągnął 60. rok życia. Małżonkowie muszą wspólnie oświadczyć, że chcą skorzystać z wypłaty świadczenia małżeńskiego. Wówczas wspólne świadczenie wypłaca się w ratach, a w przypadku śmierci jednego z małżonków świadczenie małżeńskie wypłaca się drugiemu małżonkowi w dotychczasowej wysokości, do wyczerpania środków zapisanych na rachunku małżeńskim.

Ustawa pozwala na wcześniejszą wypłatę środków. Będzie tak, jeśli uczestnik złoży wniosek o:

• jednorazową wypłatę do 100 proc. wartości środków zgromadzonych na jego rachunku PPK w celu pokrycia wkładu własnego na zakup lokalu mieszkalnego (budowę domu), środki trzeba będzie jednak zwrócić;
• wypłatę do 25 proc. środków zgromadzonych na rachunku PPK w przypadku poważnego zachorowania tego uczestnika, jego małżonka lub dziecka tego uczestnika – środków nie trzeba będzie zwracać.

Wypłata środków w innych przypadkach będzie się wiązała z koniecznością dokonania potrąceń ze zgromadzonej sumy m.in. na Fundusz Pracy.

Środki zgromadzone w PPK będą podlegały dziedziczeniu oraz podziałowi w razie ustania małżeństwa.