Poradnia ubezpieczeniowa

— Jakie świadczenie przysługuje, gdy przyczyną niezdolności do pracy jest wypadek

— Jak ustalić minimalną podstawę dla zatrudnionego na pół etatu chorującego od grudnia do stycznia

— Czy trzeba przeliczać podstawę wymiaru zasiłku, gdy choroba przypada na przełomie roku

@RY1@i02/2012/250/i02.2012.250.03300030f.810.jpg@RY2@

— Nasz pracownik zatrudniony od 2009 roku otrzymuje premię miesięczną i kwartalną. Od 1 stycznia 2013 r. premii kwartalnej już nie będziemy wypłacać z przyczyn ekonomicznych. Pracownik zachorował 12 grudnia. Przedstawił zwolnienie lekarskie do 6 stycznia 2013 r. W 2012 roku wypłaciliśmy mu już wynagrodzenie za czas choroby za 33 dni. W październiku korzystał z zasiłku opiekuńczego. Czy trzeba obliczyć na nowo podstawę zasiłku przysługującego od 1 stycznia 2013 r.?

Nie trzeba ustalać na nowo podstawy wymiaru zasiłku przysługującego od 1 stycznia, ale należy wyłączyć z niej premię kwartalną. Nie ustala się bowiem ponownie podstawy wymiaru zasiłku, jeżeli przerwa w pobieraniu poprzedniego zasiłku (bez względu na rodzaj świadczenia) nie przekracza trzech miesięcy kalendarzowych. W podstawie wymiaru zasiłków nie uwzględnia się jednak składników wynagrodzenia, co do których przepisy płacowe obowiązujące u pracodawcy określają, że pracownik zachowuje do nich prawo za okresy pobierania zasiłków. Jeżeli brak jest takich postanowień w przepisach płacowych, wówczas składniki te należy uwzględnić w podstawie wymiaru zasiłków.

Składniki wynagrodzenia uwzględniane w podstawie wymiaru zasiłków przysługujące za okresy miesięczne dolicza się do wynagrodzenia za miesiące, z których ustala się podstawę. Natomiast składniki za okresy kwartalne uwzględnia się w podstawie wymiaru poprzez doliczenie do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru 1/12 części z sumy ustalonej za cztery kwartały poprzedzające miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.

Trzeba też pamiętać, że nie stanowią podstawy wymiaru zasiłków składniki wynagrodzenia przysługujące do określonego terminu lub składniki wynagrodzenia, których wypłaty zaprzestano od określonej daty, za okresy niezdolności do pracy po tej dacie.

W analizowanej sytuacji pracownik pobierał zasiłek opiekuńczy w październiku 2012 r. Następnie zachorował na przełomie roku kalendarzowego (od 12 grudnia 2012 r. do 6 stycznia 2013 r.). Podstawę wymiaru zasiłku opiekuńczego stanowiło przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres od października 2011 r. do września 2012 r. oraz 1/12 premii za III, II, I kwartał 2012 r. oraz za IV kwartał 2011 r. Taką samą podstawę wymiaru należy zastosować do obliczenia zasiłku chorobowego przysługującego pracownikowi za okres od 12 do 31 grudnia 2012 r. Natomiast za okres choroby od 1 do 6 stycznia 2013 r. z podstawy tej należy wyłączyć premię kwartalną, ponieważ pracodawca podjął decyzję, że od 1 stycznia 2013 r. ten składnik wynagrodzenia nie będzie już pracownikom przysługiwał.

Podstawa prawna

Art. 92 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 36 ust. 1, art. 41 ust. 1 i 2, art. 43 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

— Pracownica uległa wypadkowi przy pracy 10 grudnia 2012 r. i otrzymała zwolnienie lekarskie do 21 grudnia 2012 r. Następnie przedłożyła zwolnienie z kodem literowym B od 22 grudnia do 20 stycznia 2013 r. Przed wypadkiem w 2012 roku nie chorowała. Jaki rodzaj świadczenia i w jakiej wysokości wypłacać jej za grudzień i styczeń?

Jeżeli oba zwolnienia lekarskie mają związek z wypadkiem przy pracy należy wypłacić zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego. W takiej sytuacji nie przysługuje pracownicy wynagrodzenie za czas choroby, o którym mowa w art. 92 kodeksu pracy. Za każdy następny okres niezdolności do pracy, który ma związek z przebytym wypadkiem przy pracy, także przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego. Związek tej niezdolności do pracy z przebytym wypadkiem przy pracy powinien być potwierdzony przez lekarza leczącego w odrębnym zaświadczeniu lekarskim. Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru.

W opisanej sytuacji możemy też rozpatrywać wariant, że okres choroby od 10 do 21 grudnia 2012 r. jest skutkiem wypadku przy pracy, a od 22 grudnia 2012 r. do 20 stycznia 2013 r. nie jest z tym wypadkiem związany. Przyjmując taki wariant za okres niezdolności do pracy od 22 grudnia 2012 r. do 20 stycznia 2013 r., pracownicy należy wypłacić wynagrodzenie za czas choroby ze środków własnych pracodawcy. Okres 20 dni (od 1 do 20 stycznia 2013 r.) należy traktować jako pierwszą wypłatę tego wynagrodzenia w 2013 r. z przysługującego w tym roku limitu 33 dni. Wynagrodzenie za czas choroby za cały okres (w grudniu 2012 r. i styczniu 2013 r.) ze względu na stan ciąży (oznaczenie w ZUS ZLA kodem literowym B) przysługuje w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru.

Podstawa prawna

Art. 92 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 7, art. 9 ust. 1 i 2, art. 24 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm.).

— Pracownik (ma 52 lata) choruje od 20 grudnia 2012 r. do 13 stycznia 2013 r. Otrzymuje minimalne wynagrodzenie za pracę. Wcześniej chorował we wrześniu 2012 r. przez 5 dni i była to jego pierwsza niezdolność do pracy z tego powodu w 2012 roku. Od 1 listopada 2012 r. zmienił się wymiar czasu pracy pracownika - z pełnego na pół etatu. Jak rodzaj świadczenia wypłacać od 1 stycznia 2013 r. i jak ustalić jego podstawę wymiaru?

Za okres niezdolności do pracy od 1 stycznia 2013 r. pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy. Jego podstawę stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie po zmianie wymiaru czasu pracy, tj. za listopad 2012 r. z uwzględnieniem podwyższenia do minimalnej podstawy wymiaru (stosownie do wymiaru czasu pracy).

Pracownik, który ukończył 50 lat ma prawo do wynagrodzenia za czas choroby w każdym roku kalendarzowym za łączny okres do 14 dni. Od 15. dnia niezdolności do pracy z powodu choroby pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy.

W opisanym przypadku pracownik ukończył 50 lat i we wrześniu 2012 r. otrzymał wynagrodzenie za czas choroby za 5 dni. W związku z tym wynagrodzenie to przysługuje mu jeszcze za 9 dni, tj. za okres od 20 do 28 grudnia 2012 r. Natomiast od 29 grudnia 2012 r. do 13 stycznia 2013 r. ma on prawo do zasiłku chorobowego. Należy bowiem pamiętać, że obowiązuje zasada, że gdy niezdolność do pracy z powodu choroby przypada na przełomie roku kalendarzowego, wówczas od 1 stycznia wypłaca się taki sam rodzaj świadczenia, jaki przysługiwał 31 grudnia poprzedniego roku.

W kwestii podstawy wymiaru trzeba przypomnieć, że gdy zmienia się wymiar czasu pracy w miesiącach, z których wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia podstawy wymiaru (w 12 miesiącach poprzedzających zachorowanie) albo w tym samym miesiącu, w którym powstała niezdolność do pracy, wówczas podstawę wymiaru stanowi zawsze wynagrodzenie przysługujące po zmianie wymiaru czasu pracy. Nie ma w tym przypadku zastosowania zasada, iż nie ustala się ponownie podstawy wymiaru, gdy przerwa w pobieraniu wynagrodzenia za czas choroby i świadczeń w razie choroby i macierzyństwa (bez względu na ich rodzaj) nie przekracza trzech miesięcy kalendarzowych.

Podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego przysługujących pracownikowi od 20 grudnia 2012 r. stanowi zatem tylko wynagrodzenie po zmianie wymiaru czasu pracy - za listopad, w wysokości 647,18 zł. Wynika to z tego, że minimalne wynagrodzenie dla pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy w 2012 r. wynosi 1500 zł, a minimalna podstawa wymiaru świadczeń chorobowych po pomniejszeniu tej kwoty o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego (13,71 proc.) wynoszące 205,65 zł - 1294,35 zł. Połowa tej kwoty to 647,18 zł. Taka podstawa wymiaru dotyczy wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego za okres od 20 do 31 grudnia 2012 r. Natomiast podstawę wymiaru zasiłku chorobowego za okres niezdolności do pracy z powodu choroby od 1 do 13 stycznia 2013 r. należy podwyższyć do kwoty gwarantowanej obowiązującej od 1 stycznia 2013 r. (proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy). Ponieważ minimalne wynagrodzenie za pracę pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy od 1 stycznia 2013 r. wynosi 1600 zł, to gwarantowana podstawa wymiaru wynagrodzenia za czas choroby i zasiłków stanowi kwotę 1380,64 zł (1600 zł - składki w wysokości 13,71 proc. wynoszące 219,36 zł). Dla pracownika, o którym mowa w analizowanej sytuacji, zatrudnionego w połowie pełnego wymiaru czasu pracy podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego od 1 stycznia 2013 r. wynosi 690,32 zł.

Podstawa prawna

Art. 92 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 36 ust. 1, art. 40, art. 43 i art. 45 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

— Pracownik chorował w listopadzie 2012 r., a następnie nieprzerwanie na przełomie roku kalendarzowego - w grudniu i styczniu. Otrzymuje minimalne wynagrodzenie za pracę. Czy w tym przypadku zasada określona w art. 43 ustawy zasiłkowej ma zastosowanie?

W myśl zasady określonej w art. 43 tzw. ustawy zasiłkowej, jeżeli nie ma przerwy w pobieraniu wynagrodzenia za czas choroby i zasiłków w razie choroby i macierzyństwa lub gdy przerwa w pobieraniu tych świadczeń jest krótsza niż trzy miesiące kalendarzowe, podstawy wymiaru kolejnego świadczenia nie ustala się ponownie. Podstawę tę stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie ustalone dla poprzednio pobieranego świadczenia. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy pracownik otrzymujący minimalne wynagrodzenie za pracę, choruje na przełomie roku kalendarzowego i od 1 stycznia zmienia się kwota tego wynagrodzenia. W takim przypadku podstawa wymiaru zasiłku pobieranego od 1 stycznia ulega podwyższeniu do kwoty gwarantowanej przez przepisy. Jeżeli np. pracownik zatrudniony dłużej niż rok chorował w listopadzie 2012 r., to podstawę wymiaru przysługującego zasiłku chorobowego ustalono z uwzględnieniem przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego mu za okres od listopada 2011 r. do października 2012 r. Podstawa ta wyniosła 1277,96 zł [1386 zł (wynagrodzenie minimalne w 2011 roku) - 13,71 proc. (składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego) = 1195,98 zł; 1500 zł (minimalne wynagrodzenie w 2012 roku) - 13,71 proc. = 1294,35 zł; 1195,98 zł (za listopad i grudzień 2011 r.) + 1294,35 zł x 10 miesięcy (od stycznia do października 2012 r.) = 15335,46 zł; 15335,46 zł : 12 miesięcy = 1277,96 zł] i była niższa od gwarantowanej podstawy wymiaru w 2012 roku. Została więc do tej kwoty podwyższona, tj. do 1294,35 zł. Taka sama podstawa wymiaru powinna być zastosowana do obliczenia zasiłku, do którego prawo powstało w grudniu (do 31 grudnia 2012 r.). Natomiast w związku z tym, że od 1 stycznia 2013 r. kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie wynosiła 1600 zł, podstawę wymiaru zasiłku przysługującego od 1 stycznia należy podwyższyć do nowej gwarantowanej podstawy wymiaru. Kwota gwarantowana, przyjmowana do ustalenia podstawy wymiaru zasiłków od 1 stycznia 2013 r. wynosi 1380,64 zł (1600 zł x 13,71 proc. = 219,36 zł; 1600 zł - 219,36 zł = 1380,64 zł).

Podstawa prawna

Art. 36 ust. 1, art. 43 i art. 45 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512).

Aneta Maj

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych