Jakie świadczenie w razie choroby na przełomie 2012 i 2013 roku

Pracownicy otrzymują wynagrodzenie chorobowe za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy z powodu choroby w każdym roku kalendarzowym. Dotyczy to także odbywających służbę zastępczą i osób, z którymi zawarto umowę o pracę nakładczą.

Wynagrodzenie chorobowe dla osób, które ukończyły 50 lat jest wypłacane maksymalnie przez 14 dni w roku kalendarzowym. Wynika to z art. 92 kodeksu pracy.

Okresy wypłaty wynagrodzenia za czas choroby sumuje się w całym roku kalendarzowym, a niewykorzystane dni z przysługującego limitu 33 (14) dni nie przechodzą na nowy rok. Jeżeli zatem pracownik np. w 2012 r. chorował w sumie przez 20 dni i otrzymał z tego tytułu wynagrodzenie za czas choroby, to w 2013 r. będzie miał prawo do takiego wynagrodzenia także przez okres do 33 (14) dni. Z kolei prawo do zasiłku chorobowego przysługuje od 34. (15.) dnia niezdolności do pracy.

Bez przerw

Wątpliwości, jakie świadczenie z tytułu choroby należy wypłacać, mogą powstać, gdy nieprzerwana niezdolność do pracy przypada na przełomie roku kalendarzowego. W takiej sytuacji należy stosować zasadę, że od 1 stycznia nowego roku należy wypłacać takie świadczenie, do jakiego pracownik miał prawo 31 grudnia poprzedniego roku. Gdy zatem pracownik zachorował przed 1 stycznia danego roku kalendarzowego i choruje nieprzerwanie po tej dacie, to od nowego roku kalendarzowego należy mu wypłacać:

wwynagrodzenie za czas choroby (na podstawie art. 92 k.p.), gdy 31 grudnia miał prawo do wynagrodzenia za czas choroby (wynagrodzenie to przysługuje nie dłużej niż przez 33 (14) dni w ciągu nowego roku kalendarzowego),

wzasiłek chorobowy, jeśli 31 grudnia miał prawo do zasiłku chorobowego.

W drugiej z wymienionych sytuacji zasiłek wypłaca się za cały okres nieprzerwanej niezdolności, a w przypadku wystąpienia przerwy - choćby jednodniowej, przysługuje po niej wynagrodzenie za czas choroby. Okres 33 (14) dni liczy się w tym przypadku od pierwszego dnia niezdolności do pracy z powodu choroby przypadającej po przerwie.

Rozważmy powyższe na podstawie następującego stanu faktycznego. Pracownik (w wieku 32 lat) choruje od 19 listopada 2012 r. Jest to jego pierwsza niezdolność do pracy z tego powodu w 2012 r. Jeśli potrwa ona nieprzerwanie do 11 stycznia 2013 r., to za okres od 19 listopada do 21 grudnia 2012 r. (33 dni) pracownik otrzyma wynagrodzenie za czas choroby na podstawie art. 92 kodeksu pracy, a od 22 grudnia 2012 r. do 11 stycznia 2013 r. - zasiłek chorobowy. Gdyby pracownik ponownie zachorował 21 stycznia 2013 r. i chorował do 20 kwietnia 2013 r., to za okres od 21 stycznia do 22 lutego 2013 r. (33 dni) będzie miał prawo do wynagrodzenia za czas choroby, a od 23 lutego do 20 kwietnia 2013 r. do zasiłku chorobowego.

Wyjątki od zasady

Ustalona podstawa wymiaru zasiłku w zasadzie nie ulega zmianie w czasie trwania niezdolności do pracy z powodu choroby. Dotyczy to także niezdolności przypadającej na przełomie roku kalendarzowego. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy z podstawy wymiaru należy wyłączyć składniki wynagrodzenia przysługujące tylko do określonego terminu, np. do 31 grudnia, albo gdy zaprzestano ich wypłaty od 1 stycznia, a także gdy podstawa wymiaru jest niższa od minimalnej w związku ze zmianą od 1 stycznia kolejnego roku wysokości minimalnego wynagrodzenia. [przykłady 1, 2]

Obliczając podstawę wymiaru, pamiętać trzeba, że podwyższenie wynagrodzenia przez pracodawcę od 1 stycznia, w trakcie zwolnienia lekarskiego trwającego na przełomie roku, nie ma znaczenia dla ustalonej wcześniej podstawy. [przykład 3] Dotyczy to także zmiany wymiaru czasu pracy. [przykład 4]

PRZYKŁAD 1

Wyłączenie składnika przysługującego do określonej daty

Pracownica otrzymuje wynagrodzenie w stałej miesięcznej wysokości oraz dodatek funkcyjny, przyznany na okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. Zgodnie z przepisami płacowymi pracownica nie zachowuje prawa do tego dodatku za okresy pobierania wynagrodzenia za czas choroby i zasiłków oraz jest on pomniejszany za takie okresy w sposób nieproporcjonalny. 22 listopada 2012 r. pracownica urodziła dziecko i w związku z tym do 10 kwietnia 2013 r. (140 dni) udzielono jej urlopu macierzyńskiego. Podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego ustalono z uwzględnieniem wynagrodzenia za okres od listopada 2011 r. do października 2012 r., wraz z dodatkiem funkcyjnym. Ta podstawa dotyczy zasiłku macierzyńskiego za okres od 22 listopada do 31 grudnia 2012 r. Z kolei z podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego przysługującego od 1 stycznia 2013 r. należy wyłączyć dodatek funkcyjny, który przysługuje pracownicy tylko do 31 grudnia 2012 r. Podkreślić trzeba, że wyłączenie z podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego dodatku funkcyjnego od 1 stycznia 2013 r. nie jest związane z tym, że zasiłek przysługuje na przełomie roku kalendarzowego, lecz z tym, że od tej daty dodatek ten pracownicy już nie przysługuje. Składników wynagrodzenia przysługujących do określonego terminu nie uwzględnia się bowiem w podstawie wymiaru zasiłku za okres po tym terminie. Zasada ta wynika z ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Gdyby np. dodatek przysługiwał do 31 stycznia 2013 r., to z podstawy wymiaru zasiłku zostałby wyłączony od 1 lutego 2013 r.

PRZYKŁAD 2

Wyrównanie podstawy do minimalnej

Pracownica zatrudniona od trzech lat uprawniona do minimalnego wynagrodzenia, zachorowała 12 grudnia 2012 r. Otrzymała zwolnienie lekarskie od pracy do 11 stycznia 2013 r. Podstawę wymiaru przysługującego jej zasiłku chorobowego ustalono z uwzględnieniem wynagrodzenia wypłaconego za okres od grudnia 2011 r. do listopada 2012 r., które wyniosło 1286,15 zł, a po podwyższeniu do kwoty minimalnej obowiązującej od 1 stycznia 2012 r. 1294,35 zł. Kwota ta będzie niższa od minimalnej podstawy wymiaru zasiłku, która będzie obowiązywała od 1 stycznia 2013 r., tj. od kwoty 1380,64 zł. W związku z tym podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego pracownicy za okres od 1 do 11 stycznia 2013 r. należy podwyższyć do kwoty 1380,64 zł.

PRZYKŁAD 3

Podwyżka wynagrodzenia

Pracownica choruje od 6 grudnia 2012 r. do 11 stycznia 2013 r. Za okres od 6 do 28 grudnia 2012 r. otrzyma wynagrodzenie za czas choroby, a od 29 grudnia 2012 r. do 11 stycznia 2013 r. nabędzie prawo do zasiłku chorobowego. Od 1 stycznia 2013 r. pracownica otrzyma podwyżkę wynagrodzenia w związku ze zmianą stanowiska pracy. Do 31 grudnia 2012 r. jej przychód miesięczny wynosił 3400 zł, a od 1 stycznia 2013 r. 4000 zł. Podwyższenie wynagrodzenia nie wpływa na ustaloną wcześniej podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego za cały okres tej niezdolności, tj. od 6 grudnia 2012 r. do 11 stycznia 2013 r. Podstawa ta wynosi 2933,86 zł (3400 zł x 13,71 proc. = 466,14 zł; 3400 zł - 466,14 zł = 2933,86 zł; 2933,86 zł x 12miesięcy = 35206,32 zł : 12 miesięcy = 2933,86 zł).

PRZYKŁAD 4

Zmiana wymiaru czasu pracy

Pracownik korzysta ze zwolnienia lekarskiego od pracy od 5 grudnia 2012 r. do 4 stycznia 2013 r. Podstawę wymiaru przysługującego mu zasiłku chorobowego ustalono z uwzględnieniem wynagrodzenia wypłaconego za okres od grudnia 2011 r. do listopada 2012 r. Do 31 grudnia 2012 r. pracownik jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, a od stycznia 2013 r. w połowie tego wymiaru. Zmiana wymiaru czasu pracy od 1 stycznia 2013 r. nie ma wpływu na ustaloną podstawę wymiaru zasiłku chorobowego za cały okres tej niezdolności. Jeśli pracownik zachoruje ponownie - od 14 do 17 stycznia 2013 r. - to podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby będzie stanowiło wynagrodzenie po zmianie wymiaru czasu pracy, tj. za styczeń 2013 r. po uzupełnieniu. Nie ma w tym przypadku zastosowania zasada z ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zgodnie z którą nie ustala się ponownie podstawy wymiaru, jeżeli nie ma przerwy w pobieraniu wynagrodzenia za czas choroby i zasiłków albo gdy przerwa nie przekracza trzech miesięcy kalendarzowych.

@RY1@i02/2012/237/i02.2012.237.03300020d.803.jpg@RY2@

@RY1@i02/2012/237/i02.2012.237.03300020d.804.jpg@RY2@

Renata Tonder, ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Renata Tonder

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna

Art. 92 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 8, art. 36 ust. 1, art. 41 ust. 1, art. 40, art. 41 ust. 1, art. 43 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).