Sąd odrzuci spóźnione odwołanie od decyzji

W naszym zakładzie pracy została wszczęta kontrola przez ZUS. W jej trakcie sprawdzano obowiązek podlegania przez zatrudnione przez nas osoby ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu. ZUS stwierdził, iż jeden z naszych pracowników zatrudniony na podstawie umowy o świadczenie usług powinien podlegać ubezpieczeniom (emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu) od czasu podpisania z nim umowy. My natomiast nie zgadzamy się z tą decyzją. W jaki sposób możemy ją zakwestionować? Ile mamy na to czasu? Czy w przypadku przekroczenia terminu do zaskarżenia decyzji możemy wnosić o jego przywrócenie?

W myśl art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu, w terminie i według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego, tj. art. 477⁸-477^14a. Zasadą jest, iż sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów okręgowych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Sprawy, które rozpoznaje sąd rejonowy, zostały wymienione w art. 477⁸ par. 2 k.p.c. Z uwagi na to, że nie zostały wyszczególnione w tym przepisie sprawy o ustalenie podleganiu ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz zdrowotnemu, należą do właściwości sądów okręgowych.

Niezbędne pośrednictwo

Odwołanie wnosi się na piśmie za pośrednictwem organu rentowego, który wydał decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu. Termin miesięczny kończy się z upływem dnia, który datą odpowiada początkowemu dniowi miesiąca, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było, to w ostatnim dniu tego miesiąca. Przykładowo odwołanie od decyzji doręczonej 29 sierpnia powinno być wniesione najpóźniej 29 września.

Badanie sprawy

Po otrzymaniu odwołania organ rentowy przekazuje je wraz z aktami sprawy niezwłocznie do właściwego sądu. Sąd rozpoczyna badanie sprawy od sprawdzenia, czy wszystkie warunki formalne do jego wniesienia zostały zachowane, w tym przede wszystkim czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Przekroczenie terminu powoduje odrzucenie odwołania przez sąd, chyba że nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się.

Jeżeli natomiast sąd stwierdzi, iż wszystkie warunki formalne zostały zachowane, to wówczas przystępuje do merytorycznego rozpoznania sprawy.

Przekroczenie terminu

Wymienione wyżej dwie przesłanki upoważniające sąd do rozpatrzenia odwołania mimo przekroczenia terminu na jego wniesienie (przekroczenie nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego) muszą zachodzić kumulatywnie (łącznie). Mają one charakter ocenny i zależą od całokształtu okoliczności sprawy, w związku z czym nie da się ich uogólnić.

W literaturze wskazuje się jako przyczyny niezależne od odwołującego się m.in. chorobę, pobyt za granicą, nieznajomość prawa, nieporadność. Przyczyny te może wyłącznie podnosić ubezpieczony pracownik. Natomiast pracodawca wnoszący odwołanie może się natomiast powołać na wprowadzenie w błąd przez organ rentowy.

Ocena, czy przekroczenie terminu było nadmierne i czy nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się, jest pozostawiona uznaniu sądu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 21 marca 2006 r., III UK 168/05, LEX nr 277825). SN wielokrotnie podkreślał, iż do oceny, czy przekroczenie terminu jest nadmierne, nie wystarczy rachunkowe porównanie czasu opóźnienia z terminem ustalonym do wniesienia odwołania. Zależy to także od charakteru okoliczności usprawiedliwiających opieszałość ubezpieczonego (tak w wyroku z 17 czerwca 1969 r., II CR 168/69, OSNC 1970/3/48 oraz z 22 kwietnia 1997 r., II UKN 61/97, OSNP 1998/3/104). W postanowieniu z 29 września 1999 r.(II UKN 490/99, OSNP 2001/2/57) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego po upływie 18 miesięcy od dnia doręczenia jej odpisu jest nadmiernie spóźnione i uzasadnia jego odrzucenie. Natomiast w postanowieniu z 29 października 1999 r.(II UKN 588/99, OSNP 2001/4/134) wskazał, że wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego z uchybieniem terminowi z art. 477⁹ par. 1 k.p.c., spowodowanym zmianą podjętego wcześniej zamiaru poniechania skargi, stanowi zależną od odwołującego przyczynę przekroczenia terminu.

Choć sąd rozpoznający sprawę, w przypadku stwierdzenia opóźnienia, z urzędu będzie oceniał jego przyczynę, to w uzasadnieniu odwołania warto wyjaśnić, dlaczego uchybienie terminowi nastąpiło. Warto dołączyć dowody popierające te twierdzenia, tak aby sąd nie miał wątpliwości, że niewniesienie odwołania w terminie było niezależne od skarżącego.

Ważne

Nie warto proponować polubownych rozwiązań w czasie trwania postępowania sądowego, bowiem zawieranie ugody w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest niedopuszczalne

@RY1@i02/2012/232/i02.2012.232.03300020h.803.jpg@RY2@

Katarzyna Gospodarowicz, aplikant radcowski z kancelarii Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy Sp. k.

Katarzyna Gospodarowicz

aplikant radcowski z kancelarii Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy Sp. k.

Podstawa prawna

Art. 83 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 477⁸-477^14a ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).