Kiedy prezes firmy odpowiada za niezapłacone składki przez spółkę

Czy zarząd płaci zobowiązania firmy

@RY1@i02/2012/164/i02.2012.164.18300110e.813.jpg@RY2@

Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji członkowie jej zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem. Oczywiście pod warunkiem że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Jest ona prowadzona, o ile członek zarządu nie wykazał, że:

● we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe),

● niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło nie z jego winy,

● pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody

● możliwe jest ściągnięcie długu w znacznej jego części z mienia spółki.

Podstawa prawna

Art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r., - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749).

Art. 299 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Czy ZUS musi prowadzić egzekucję do skutku

@RY1@i02/2012/164/i02.2012.164.18300110e.814.jpg@RY2@

Członek zarządu odpowiada za długi składkowe spółki, jeśli egzekucja, jaką przeciwko niej prowadził ZUS, okazała się bezskuteczna. Jest taka, gdy zakład w postępowaniu upadłościowym nie odzyska całego długu. Zakład nie musiał więc w takiej sytuacji skierować egzekucji także, oprócz rachunków bankowych, na przykład do majątku spółki. Zakład nie musiał wykorzystać wszystkich sposobów egzekucji. Nie musiał też wydać postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze względu na bezskuteczność egzekucji administracyjnej, a dopiero potem decyzji o odpowiedzialności osobistej prezesa. Kiedy przekonał się, iż ściągnięcie długu było bezskuteczne, to mógł wydać prezesowi decyzję o jego osobistej odpowiedzialności za długi składkowe.

Podstawa prawna

Art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r., - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749).

Czy prezes odpowie za stare długi wobec zakładu

@RY1@i02/2012/164/i02.2012.164.18300110e.815.jpg@RY2@

Członkowie zarządu odpowiadają tylko za zaległości składkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków. Trzeba pamiętać, że taką zaległością są nie tylko niezapłacone składki, ale i nienależna dla spółki nadpłata, a więc taka, którą ZUS oddał jej (wraz z ewentualnymi odsetkami), zaliczył ją spółce na poczet zaległości składkowych bądź bieżących lub przyszłych płatności. Zatem dla przyjęcia odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenia społeczne konieczne jest ustalenie, że powstały one w czasie pełnienia przez niego obowiązków i przerodziły się w zaległości spółki, a egzekucja przeciwko niej okazała się bezskuteczna. Dlatego też istotne znaczenie ma precyzyjne określenie, za jaki okres powstały zaległości i kto był wówczas w zarządzie spółki. Jeśli od stycznia do marca 2011 r. ubezpieczony pełnił funkcję członka zarządu, to on odpowiada za długi spółki wobec ZUS. To oznacza, iż zakład mógł wydać ubezpieczonemu decyzję o jego odpowiedzialności, mimo iż upłynęło półtora roku od chwili, kiedy spółka nie zapłaciła należności.

Podstawa prawna

Art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r., - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749).

Art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Czy szef zapłaci składki po 8 latach

@RY1@i02/2012/164/i02.2012.164.18300110e.816.jpg@RY2@

Możliwość wydania decyzji obciążającej osobę trzecią, na przykład członka zarządu, odpowiedzialnością za zaległości spółki jest ograniczona czasowo. ZUS nie może jej wydać, jeśli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, upłynęło 5 lat. Upływ tego terminu liczy się więc od dnia wydania decyzji przez organ rentowy, a nie na dzień, w którym zainteresowanemu doręczono decyzję. Tak wynika z literalnego brzmienia przepisu art. 118 par. 1 Ordynacji podatkowej. Taką właśnie wykładnię należy przyjąć, bo normy podatkowe, podobnie zresztą jak z zakresu ubezpieczeń społecznych, należy interpretować ściśle, nie należy zatem korzystać z wykładni celowościowej czy funkcjonalnej.

Podstawa prawna

Art. 118 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749).

Czy ubezpieczony może skierować sprawę do sądu

@RY1@i02/2012/164/i02.2012.164.18300110e.817.jpg@RY2@

Członek zarządu może wnieść odwołanie od decyzji ZUS do sądu okręgowego pracy i ubezpieczeń społecznych. Pouczenie o tej możliwości powinno być zawarte w decyzji ZUS. Zainteresowany składa odwołanie do zakładu. Jeżeli ten go nie uwzględni, to przekazuje go wraz z aktami sprawy do sądu okręgowego. W postępowaniu sądowym ZUS będzie musiał wykazać, że ubezpieczony pełnił obowiązki członka zarządu w czasie, kiedy powstał dług składkowy, oraz że egzekucja przeciw spółce okazała się nieskuteczna. Z kolei on, czyli ubezpieczony, będzie musiał wykazać, iż zaistniały warunki uwalniające go od odpowiedzialności za niezapłacone składki przez spółkę. Czyli że we właściwym czasie sam zainteresowany albo inny członek zarządu złoży w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, ewentualnie, jeśli to nie nastąpiło, to bez jego winy. Od odpowiedzialności zwalnia go również wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości z tytułu składek w znacznej części. W razie przegranej w sądzie ubezpieczony może skierować sprawę do sądu apelacyjnego. Pozostaje mu także możliwość wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku sądu apelacyjnego do Sądu Najwyższego.

Podstawa prawna

Art. 83 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Czy prezes może ociągać się ze złożeniem wniosku

@RY1@i02/2012/164/i02.2012.164.18300110e.818.jpg@RY2@

Za zaległości składkowe spółki kapitałowej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości. Albo udowodni, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Zgodnie z ustawą - Prawo upadłościowe i naprawcze dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Za takiego uważa się go w razie, gdy nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Trzeba pamiętać, że sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań nie przekracza trzech miesięcy, a suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza 10 proc. wartości bilansowej przedsiębiorstwa dłużnika. Ale sądy nie stosują tej zasady, jeśli niewykonanie zobowiązań ma charakter trwały albo gdy oddalenie wniosku może spowodować pokrzywdzenie wierzycieli. Sąd oddali także wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. Tak było w przypadku ubezpieczonego. Sąd może również oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości w razie stwierdzenia, że majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.

Podstawa prawna

Art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r., - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749).

Art. 12, 13 i 21 ustawy z 28 lutego 2003 r., - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1361 z późn. zm.).

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl